افزایش همکاریهای اقتصادی هند و روسیه؛ مسیر تجارت دوجانبه بهسوی ۱۰۰ میلیارد دلار
در جریان سفر ولادیمیر پوتین به دهلینو، هند و روسیه یک برنامه همکاری اقتصادی تا سال ۲۰۳۰ را امضا کردند؛ توافقی که بناست تنوع تجارت، تقویت مسیرهای حملونقل و توسعه همکاریهای انرژی، فناوری و صنایع دفاعی را در دستور کار قرار دهد. دو کشور اعلام کردند هدف آنها رساندن سطح مبادلات سالانه به ۱۰۰ میلیارد دلار در دهه پیشرو است.
متن خبر (۷۰۰+ کلمه)
نخستین سفر ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، به هند پس از آغاز جنگ اوکراین، با امضای مجموعهای از اسناد همکاری اقتصادی همراه شد که از نظر مقامات دو طرف «مرحله جدیدی» در روابط اقتصادی دهلی و مسکو محسوب میشود. در این سفر، دولتهای هند و روسیه یک برنامه بلندمدت همکاری تا سال ۲۰۳۰ را امضا کردند؛ برنامهای که به گفته مقامات هندی، چارچوبی برای گسترش تجارت، سرمایهگذاری و افزایش تنوع کالاهای مبادلهشده میان دو کشور ایجاد خواهد کرد.
نارندرا مودی، نخستوزیر هند، پس از دیدار با رئیسجمهور روسیه اعلام کرد که روابط تجاری دو کشور باید متناسب با رشد اقتصادی آنها توسعه یابد. مودی تأکید کرد: «هدف مشترک ما ایجاد یک ساختار پایدار و متوازن در تجارت دوجانبه است و توافق جدید میتواند مسیر حرکت را مشخص کند.» به گفته وی، این برنامه پس از امضای اسناد همکاری در حوزههای بهداشت، اشتغال، صنایع شیمیایی، حملونقل، انرژی و فناوری اعلام شد.
طبق دادههای رسمی، ارزش تجارت دوجانبه هند و روسیه در سال مالی ۲۰۲۵–۲۰۲۴ به ۶۸.۷ میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی که نسبت به دوران قبل از کرونا چندین برابر رشد داشته است. با این حال، بخش عمده این رقم مربوط به واردات هند از روسیه است و صادرات هند در همین دوره حدود ۴.۸۸ میلیارد دلار گزارش شده است. دولت هند اعلام کرده ایجاد توازن تجاری و افزایش صادرات به روسیه از اهداف اصلی همکاری اقتصادی جدید خواهد بود.
در جریان این سفر، بخش انرژی یکی از محورهای اصلی گفتوگوها بود. ولادیمیر پوتین اعلام کرد روسیه همچنان تأمینکنندهای «مطمئن و بدون وقفه» برای نفت، گاز و زغالسنگ مورد نیاز هند باقی میماند. او گفت: «ما آمادهایم محمولههای سوخت را بهصورت پایدار برای حمایت از اقتصاد رو به رشد هند ارسال کنیم.» این اظهارات در شرایطی مطرح شد که آمریکا طی سال گذشته فشارهای سیاسی و اقتصادی قابل توجهی بر دهلینو برای کاهش واردات نفت از روسیه وارد کرده است.
با وجود فشارهای خارجی، روسیه همچنان بزرگترین منبع نفت خام هند در سال ۲۰۲۴ بوده و حدود ۳۶ درصد از واردات نفت دهلینو را تأمین کرده است؛ رقمی معادل ۱.۸ میلیون بشکه در روز. مقامات دو کشور اعلام کردند که امنیت انرژی و ثبات عرضه سوخت یکی از ستونهای اصلی روابط هند و روسیه باقی خواهد ماند.
یکی دیگر از موضوعات مهم مطرحشده در این سفر، پیشبرد مذاکرات درباره توافق تجارت آزاد میان هند و اتحادیه اقتصادی اوراسیا بود. طبق اعلام نخستوزیر هند، گفتوگوها برای نهاییسازی این توافق در جریان است و دو کشور امیدوارند چارچوب تجارت آزاد بتواند مسیرهای حملونقل دریایی و زمینی، تسهیل تعرفهها و افزایش دسترسی کالاها به بازار یکدیگر را تقویت کند. ولادیمیر پوتین نیز این سازوکار را «ابزار مهم همکاری بلندمدت» توصیف کرد و گفت اجرای آن میتواند اثر تحریمها و محدودیتهای خارجی بر تجارت منطقهای را کاهش دهد.
در حوزه انرژی، دو کشور علاوه بر نفت و گاز درباره توسعه نیروگاههای هستهای غیرنظامی، پروژههای مشترک برق، و همچنین همکاری در فناوریهای نو مانند هوش مصنوعی، هوافضا و صنایع پیشرفته گفتوگو کردند. رئیسجمهور روسیه اعلام کرد: «با رشد سریع اقتصادهای ما، فرصتهای همکاری نیز گستردهتر شده و آماده توسعه پروژههای مشترک در بخشهای مختلف هستیم.»
در بخش دفاعی، اگرچه سهم روسیه از واردات تسلیحاتی هند در دهه اخیر کاهش یافته، اما همکاریهای نظامی همچنان ادامه دارد. طبق گزارش مؤسسه تحقیقات صلح بینالمللی استکهلم (SIPRI)، سهم روسیه از واردات تسلیحاتی هند از ۷۶ درصد در دوره ۲۰۱۳–۲۰۰۹ به حدود ۳۶ درصد در دوره ۲۰۲۳–۲۰۱۹ رسیده است. با این حال، دو کشور همچنان همکاری نزدیک در تولید و انتقال فناوری دفاعی دارند. آندری بلوسوف، وزیر دفاع روسیه، در این سفر اعلام کرد: «صنعت دفاعی روسیه آماده حمایت از برنامههای خودکفایی دفاعی هند است.»
سفر پوتین در زمانی انجام شد که هند در حال مذاکره با آمریکا برای کاهش تعرفههایی است که طی سال گذشته بر کالاهای هندی اعمال شده است. طبق گزارشهای منتشرشده، آمریکا تحت دولت ترامپ تعرفههای جدیدی بر برخی کالاهای صادراتی هند وضع کرده است. پوتین در مصاحبهای با شبکههای هندی نسبت به این موضوع واکنش نشان داد و گفت: «اگر آمریکا حق دارد از منابع انرژی روسیه استفاده کند، دیگر کشورها نیز باید از چنین حقی برخوردار باشند.»
مقامات کرملین پیش از سفر پوتین اعلام کرده بودند که روابط اقتصادی مسکو و دهلی «پایدار و در حال رشد» است. دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، اظهار داشت: «تجارت دوجانبه برای هر دو طرف سودمند است و همکاری اقتصادی در مسیر توسعه قرار دارد.» از سوی دیگر، مقامات هندی نیز تأکید کردند که باوجود تنوعبخشی به منابع انرژی و تجهیزات دفاعی، روسیه همچنان یکی از شرکای راهبردی هند محسوب میشود.
بر اساس اعلام رسمی دو کشور، هدف تعیینشده برای همکاریهای جدید، رساندن سطح مبادلات سالانه به ۱۰۰ میلیارد دلار تا سال ۲۰۳۰ است. این هدف در شرایطی مطرح شده که روند فعلی تجارت دو کشور نشان میدهد هند و روسیه در مسیر رشد مبادلات قرار دارند و پروژههای انرژی، حملونقل و فناوری میتواند نقش مهمی در تحقق این هدف ایفا کند.
