کاهش مصرف برق با بسته تازه تعویض تجهیزات قدیمی وارد مرحله اجرا میشود
معاون برنامهریزی و اقتصادی وزارت نیرو از آغاز مرحله تازهای از سیاستهای مدیریت تقاضا در بخش آب و برق خبر داد؛ سیاستی که محور آن، پرداخت مشوق به مشترکان خوشمصرف و جایگزینی داوطلبانه وسایل سرمایشی و گرمایشی قدیمی با تجهیزات کممصرف است. بر اساس اعلام یزدان رضایی، وزارت نیرو امسال تلاش دارد مسیر کاهش بار شبکه را نه از راه محدود کردن مصرف، بلکه با کاهش مصرف برق از طریق بهینهسازی، اصلاح رفتار مصرفی و ورود سرمایهگذاران به طرحهای صرفهجویی دنبال کند.
رضایی با اشاره به تجربه سال گذشته گفت روند رشد نیاز مصرف برای نخستین بار متوقف شد و در مقایسه با سال قبل، نیاز مصرف برق حدود ۳ درصد کاهش یافت. به گفته او، برنامه امسال بر تداوم همین مسیر متمرکز است و بهینهسازی در تجهیزات خانگی، تجاری و عمومی به عنوان یکی از ابزارهای اصلی مدیریت اوج بار در دستور کار قرار گرفته است. این رویکرد برای خانوارها نیز جنبه اقتصادی دارد، زیرا کاهش مصرف میتواند مستقیما در مبلغ قبض برق منعکس شود.
مدل کارور انرژی برای تامین مالی جایگزینی تجهیزات
در طرح جدید، شرکتهای موسوم به کارور انرژی وارد فرایند جایگزینی تجهیزات میشوند. سازوکار اعلامشده بر این پایه است که شهروندان به صورت داوطلبانه وسایل فرسوده خود، از جمله بخاریها، کولرهای آبی یا کولرهای گازی پرمصرف را تحویل میدهند و در مقابل، مدلهای باکیفیتتر و کممصرفتر دریافت میکنند. هزینه اولیه این جایگزینی بر عهده سرمایهگذار است و بازگشت سرمایه از محل ارزش انرژی صرفهجوییشده انجام میشود؛ به این معنا که کاهش بار مصرفی محاسبه و به عنوان یک ظرفیت اقتصادی قابل مبادله در اختیار بخش تولید قرار میگیرد.
وزارت نیرو این الگو را مکمل توسعه نیروگاههای جدید میداند، زیرا در دوره گرم سال، بخش بزرگی از فشار مصرف به تجهیزات سرمایشی مربوط است. در گزارشهای رسمی صنعت برق نیز بر نقش کولرها در اوج مصرف تاکید شده و حتی اعلام شده است که در مناطق گرمسیر، خاموش کردن تنها یک کولر گازی توسط هر یک از ۵ میلیون مشترک میتواند حدود ۱۰ هزار مگاوات از مصرف برق بکاهد. در چنین شرایطی، تعویض تجهیزات قدیمی برای خانوار تنها یک اقدام رفاهی نیست، بلکه به کاهش هزینه تامین برق و آزادسازی ظرفیت برای فعالیت تولیدی کمک میکند.
بر اساس توضیحات ارائهشده، سرمایهگذاران میتوانند از مسیر گواهی صرفهجویی، گواهی ظرفیت یا سازوکارهای مشابه، منافع حاصل از کاهش مصرف را دریافت کنند. این مدل باعث میشود خانوار برای ورود به طرح، الزام پرداخت نقدی اولیه نداشته باشد و در عین حال، شرکت سرمایهگذار نیز از محل صرفهجویی واقعی به بازدهی برسد. وزارت نیرو پیشتر نیز اعلام کرده بود شرکتهای کارور انرژی و دستورالعملهای مرتبط با این حوزه برای تابستان پیش رو نقش مهمی در مدیریت مصرف خواهند داشت.
تخفیف قبض برق و آب برای مشترکان خوشمصرف
بخش دیگر بسته جدید به تعرفهها مربوط است. طبق اعلام معاون برنامهریزی و اقتصادی وزارت نیرو، در چارچوب آییننامه اجرایی بند ب ماده ۴۳ قانون برنامه هفتم و قانون مانعزدایی از توسعه صنعت برق، دولت تضمین میکند قیمت برق مشترکانی که در سطح مجاز الگوی مصرف قرار دارند، از نرخهای یارانهای فراتر نرود. در همین چارچوب، هر مشترکی که مصرف برق خود را نسبت به سال گذشته ۱۰ درصد کاهش دهد، مشمول تخفیف ۳۰ درصدی قبض برق خواهد شد.
این بسته برای مشترکانی که به تولید پراکنده برق نیز وارد شوند، مشوق دیگری در نظر گرفته است. بر اساس اعلام رضایی، خانوارهایی که به صورت داوطلبانه نیروگاه خورشیدی ۵ کیلوواتی روی پشتبام نصب کنند، علاوه بر تامین بخشی از برق مورد نیاز خود، از ۲۰ درصد تخفیف ویژه دیگر نیز برخوردار میشوند. این بخش از برنامه با سیاست توسعه انرژیهای تجدیدپذیر همسو است و میتواند بخشی از بار شبکه در ساعتهای گرم روز را در همان محل مصرف جبران کند.
در گزارشهای بینالمللی انرژی نیز سرمایش به عنوان یکی از پیشرانهای مهم رشد تقاضای برق در خاورمیانه و شمال آفریقا معرفی شده است. برآورد آژانس بینالمللی انرژی نشان میدهد سرمایش نزدیک به نیمی از اوج تقاضای برق منطقه و حدود یک چهارم مصرف سالانه برق را تشکیل میدهد. به همین دلیل، ارتقای بهرهوری کولرها و تجهیزات خانگی در کشورهایی با تابستانهای گرم، علاوه بر کاهش هزینه خانوار، برای پایداری شبکه و کاهش نیاز به سرمایهگذاری پرهزینه در ظرفیت جدید نیز اهمیت دارد.
وزارت نیرو اعلام کرده است در بخش آب نیز بسته مشابهی اجرا میشود. مشترکانی که با نصب تجهیزات کاهنده مصرف، میزان مصرف آب خود را کاهش دهند، مشمول ۲۰ درصد تخفیف در تعرفه آببها خواهند شد. این مشوقها در کنار برنامه تعویض رایگان تجهیزات، به گونهای طراحی شدهاند که خانوار، سرمایهگذار و بخش تولید همزمان از منافع اقتصادی مدیریت مصرف انرژی بهرهمند شوند و مصرف برق و آب در محدوده الگوی تعیینشده باقی بماند.
