امانوئل فارهی اقتصاددانی که بحرانهای جهانی را با زبان اقتصاد کلان توضیح داد
امانوئل فارهی، اقتصاددان فرانسوی و استاد دانشگاه هاروارد، از برجستهترین چهرههای اقتصاد کلان و اقتصاد مالی در نسل خود بود. او ۸ سپتامبر ۱۹۷۸ در فرانسه به دنیا آمد و در ۲۳ ژوئیه ۲۰۲۰ در ۴۱ سالگی درگذشت. بخش مهمی از شهرت علمی فارهی به توانایی او در پیوند دادن مدلهای نظری پیچیده با مسائل واقعی اقتصاد جهانی بازمیگردد؛ از بحرانهای مالی و سیاستهای پولی و مالی گرفته تا نظام پولی بینالمللی، مالیات، مقررات احتیاطی و کمبود داراییهای امن.
فارهی در فرانسه رشد کرد و پس از تحصیل در مدرسه عالی نرمال و حضور در کور د مین، مسیر پژوهشی خود را در اقتصاد ادامه داد. او برای دوره دکتری به موسسه فناوری ماساچوست رفت و در سال ۲۰۰۶ زیر نظر ریکاردو کابایرو و ایوان ورنینگ مدرک دکتری اقتصاد گرفت. همان سال به دانشگاه هاروارد پیوست و در سال ۲۰۱۰ به مقام استاد تمام رسید؛ پیشرفتی بسیار سریع که جایگاه او را در میان اقتصاددانان جوان دانشگاهی تثبیت کرد.
حوزه پژوهشی فارهی گسترده بود، اما یک پرسش مشترک در بسیاری از آثار او دیده میشود: اقتصادها در شرایط بحران چگونه به یکدیگر وابسته میشوند و سیاستگذاران با چه ابزارهایی میتوانند آثار شوکها را محدود کنند؟ او در اقتصاد کلان بینالمللی به بررسی عدم تعادلهای جهانی، جریان سرمایه، ارزهای ذخیره و سازوکار انتقال بحران میان کشورها پرداخت. مدلهای او توضیح میدادند که نظام مالی جهانی چگونه از مسیر کمبود نقدینگی یا کمبود داراییهای مطمئن میتواند با بیثباتی روبهرو شود.
یکی از موضوعات مهم در پژوهشهای فارهی، مفهوم دارایی امن بود. او همراه با ریکاردو کابایرو نشان داد کمبود داراییهای امن در اقتصاد جهانی میتواند تقاضا برای داراییهای بسیار مطمئن را افزایش دهد و شرایطی ایجاد کند که عملکرد اقتصاد را محدود سازد. این خط پژوهشی پس از بحران مالی جهانی اهمیت بیشتری پیدا کرد، زیرا دولتها و بانکهای مرکزی با افزایش تقاضا برای اوراق دولتی معتبر و دیگر داراییهای کمریسک روبهرو بودند.
نظام پولی بینالمللی و سیاستهای مقابله با بحران
فارهی در مطالعه نظام پولی بینالمللی نیز نقش مهمی داشت. او همراه با پییر اولیویه گورینشا و هلن ری در گزارشی درباره اصلاح نظام پولی جهانی، بر تقویت سازوکارهای تامین نقدینگی بینالمللی و کاهش آسیبپذیری نظام مالی تاکید کرد. بعدها در پژوهش مشترک با متئو ماجیوری، مدلی برای بررسی رقابت میان ارزهای ذخیره ارائه داد که نشان میداد حرکت از یک نظام تحت سلطه یک ارز به ساختاری چندقطبی میتواند فرصتهای تازه و در عین حال منابع جدیدی از بیثباتی ایجاد کند.
بخش دیگری از آثار او به سیاست مالی اختصاص داشت. در پژوهشی درباره کاهش ارزش مالی، فارهی به همراه گیتا گوپینات و اولگ ایتسخوکی بررسی کرد کشورهایی که امکان کاهش ارزش اسمی پول خود را ندارند، چگونه میتوانند با ترکیبی از ابزارهای مالیاتی و تجاری بخشی از آثار اقتصادی کاهش ارزش نرخ ارز را بازسازی کنند. این بحث به ویژه برای اقتصادهای عضو اتحادیههای پولی اهمیت داشت، زیرا دولتها در چنین ساختارهایی کنترل مستقیمی بر نرخ ارز ملی ندارند.
فارهی در حوزه مقررات احتیاطی کلان نیز پژوهشهای تاثیرگذاری انجام داد. او و ایوان ورنینگ نشان دادند در شرایطی مانند محدودیت نرخ بهره یا نرخ ارز ثابت، تصمیمهای مالی خصوصی میتوانند پیامدهایی برای تقاضای کل و تولید داشته باشند که فعالان بازار هنگام تصمیمگیری آنها را به طور کامل در نظر نمیگیرند. این دیدگاه جایگاه ابزارهای احتیاطی کلان را نه فقط در کنترل ریسک مالی، بلکه در تثبیت اقتصاد کلان نیز برجسته میکرد.
جوایز علمی و میراث اقتصادی امانوئل فارهی
کارنامه علمی فارهی با جوایز مهمی همراه بود. او در سال ۲۰۰۹ جایزه برناسار را برای اقتصاددانان اروپایی زیر ۴۰ سال در حوزه اقتصاد کلان و مالی دریافت کرد. در سال ۲۰۱۱ جایزه مالینو را به دست آورد و در سال ۲۰۱۳ نیز عنوان بهترین اقتصاددان جوان فرانسه را از سوی لوموند و حلقه اقتصاددانان کسب کرد. همان سال جایزه اقتصاد کلان و مالی بانک فرانسه و مدرسه اقتصاد تولوز نیز به او رسید و در سال ۲۰۱۵ به عضویت انجمن اقتصادسنجی انتخاب شد.
فارهی فقط یک پژوهشگر نظری نبود و بخش مهمی از فعالیت او با سیاستگذاری اقتصادی ارتباط داشت. او عضو دفتر ملی پژوهش اقتصادی آمریکا و مرکز پژوهش سیاست اقتصادی بود و مدتی نیز در شورای تحلیل اقتصادی فرانسه فعالیت داشت. مقالات او در نشریات مهمی مانند امریکن اکونومیک ریویو، کوارترلی ژورنال آو اکونومیکس، ژورنال آو پلیتیکال اکونومی، ریویو آو اکونومیک استادیز و ژورنال آو فایننشال اکونومیکس منتشر شد.
در سالهای پایانی فعالیت علمی، فارهی همراه با دیوید باکی به بررسی نقش شبکههای اقتصادی در انتقال شوکها پرداخت. این پژوهشها نشان میدادند ساختار ارتباط میان بخشهای اقتصاد میتواند تعیین کند یک اختلال در یک صنعت تا چه اندازه به تولید، قیمتها و رفاه در بخشهای دیگر منتقل شود. این رویکرد در دوره همهگیری کرونا نیز برای تحلیل اختلالهای عرضه و تفاوت اثر شوکها میان صنایع مورد توجه قرار گرفت.
درگذشت ناگهانی امانوئل فارهی در ۲۳ ژوئیه ۲۰۲۰ جامعه اقتصاد دانشگاهی را با فقدان یکی از چهرههای اثرگذار اقتصاد کلان روبهرو کرد. دانشگاه هاروارد در یادبود رسمی خود او را اقتصاددان کلان پیشرو نسلش توصیف کرد. میراث علمی فارهی همچنان در پژوهشهای مربوط به بحرانهای مالی، سیاست پولی و مالی، داراییهای امن، اقتصاد بینالملل و طراحی سیاستهای تثبیت اقتصادی حضور دارد.
