قیمت دلار و طلا در سطوح بالا ماند و بانک مرکزی ابزارهای تازه را فعال کرد
بازار ارز و طلا در شنبه ۲۱ شهریور ۱۴۰۵ همچنان در سطوح بالای قیمتی معامله شد. دادههای لحظهای بازار، قیمت دلار آزاد را در محدوده ۲۳۵ تا ۲۳۷ هزار تومان نشان میدهد و یکی از نرخهای ثبت شده در میانه روز حدود ۲۳۶ هزار و ۱۰۰ تومان بوده است. در بازار طلا نیز هر گرم طلای ۱۸ عیار در محدوده ۲۴ میلیون تومان قرار داشت و قیمت سکه امامی در منابع مختلف، با توجه به زمان ثبت نرخ، از حدود ۲۳۹ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان تا ۲۴۴ میلیون تومان گزارش شد.
مقایسه با یک ماه قبل، سرعت رشد بازار ارز را روشنتر میکند. در ۲۱ مرداد ۱۴۰۵ دلار آزاد حدود ۱۸۷ هزار و ۸۰۰ تومان قیمت داشت. با مقایسه این رقم با نرخ حدود ۲۳۶ هزار و ۱۰۰ تومانی امروز، رشد تقریبی قیمت دلار در یک ماه به نزدیک ۲۶ درصد میرسد. چنین جهشی میتواند تقاضای احتیاطی برای ارز را افزایش دهد، زیرا بخشی از خریداران برای حفظ ارزش دارایی یا تامین نیازهای آتی وارد بازار میشوند و همین رفتار، حساسیت بازار به تغییرات عرضه را بیشتر میکند.
بازار طلا همزمان از دو متغیر اصلی اثر میگیرد. نرخ ارز داخلی یکی از عوامل تعیین کننده قیمت ریالی طلا است و در کنار آن، اونس جهانی مسیر بخش دیگری از قیمت را مشخص میکند. قیمت جهانی طلا در ۱۲ سپتامبر در محدوده ۴۳۴۸ دلار برای هر اونس ثبت شد. گزارشهای بازار جهانی نیز نشان میدهد اونس طلا در پایان معاملات جمعه در محدوده ۴۳۶۳ دلار قرار داشت و طی هفته حدود ۱.۵ درصد کاهش داشت. بنابراین حتی در روزهایی که اونس جهانی عقب نشینی میکند، افزایش نرخ ارز میتواند مانع افت محسوس قیمت طلا در بازار داخلی شود.
مسیر تازه بازگشت ارز صادراتی به بازار رسمی
بانک مرکزی در بخش ارزی، از ۱۹ شهریور دو روش تازه را برای رفع تعهد ارزی صادرکنندگان عملیاتی کرده است. بر اساس اعلام رسمی، صادرکنندگانی که از تاریخ ارزیابی پروانه صادراتی آنها بیش از ۱۵ ماه نگذشته است، در صورت ارائه اظهارنامه گمرکی ورود اسکناس میتوانند ارز خود را در نمادهای اسکناس بازار ارز تجاری مرکز مبادله ارز و طلای ایران بفروشند. این سازوکار برای وارد کردن اسکناس حاصل از صادرات به شبکه رسمی و کاهش موانع عرضه طراحی شده است.
برای تعهدات قدیمیتر نیز مسیر دیگری در نظر گرفته شده است. صادرکنندگانی که بیش از ۱۵ ماه از ارزیابی پروانه صادراتی آنها گذشته، میتوانند اسکناس ارز حاصل از صادرات را با عاملیت موسسات اعتباری به بانک مرکزی بفروشند. مبنای این معامله، نرخ خرید حواله در سامانه معاملات الکترونیک ارز در روز معامله است و ارائه اظهارنامه گمرکی ورود اسکناس نیز ضرورت دارد. در ۱۹ شهریور، نرخ فروش حواله دلار در مرکز مبادله ۱۶۲ هزار و ۹۲۴ تومان و نرخ خرید آن ۱۶۱ هزار و ۴۵۸ تومان اعلام شده بود.
هدف عملی این تغییر، افزایش قابلیت بازگشت ارز صادراتی و فراهم کردن مسیرهای بیشتر برای عرضه در شبکه رسمی است. اثر این سیاست به حجم ارزی وابسته است که صادرکنندگان از این روشها وارد بازار میکنند. اگر عرضه اسکناس و حواله افزایش یابد، بخشی از تقاضای تجاری میتواند در کانال رسمی پاسخ داده شود و فشار ناشی از کمبود عرضه کاهش پیدا کند. با این حال، قیمت دلار در بازار آزاد علاوه بر عرضه روزانه ارز، از تقاضای سرمایهای و انتظارات تورمی نیز تاثیر میپذیرد.
اوراق سلف سکه برای انتقال بخشی از تقاضای فیزیکی
در بازار طلا، بانک مرکزی از ابزار متفاوتی استفاده کرده است. روز ۱۸ شهریور برای نخستین بار اوراق سلف موازی استاندارد تمام سکه در بورس کالای ایران عرضه شد. مرحله نخست شامل ۱۰۰ هزار قطعه سکه تمام بهار آزادی ضرب سال ۱۳۸۶ بود که در قالب ۱۰۰ میلیون ورقه و با نماد عسکه ۲ عرضه شد. سررسید این اوراق سه ماهه است و برای دارندگانی که تا سررسید باقی میمانند، امکان دریافت فیزیکی سکه یا استفاده از سازوکار تسویه نقدی با حداقل بازده ۷ درصدی پیش بینی شده است.
معاملات ثانویه این اوراق از ۲۱ شهریور آغاز شده و طبق اطلاعیه بورس کالا تا ۱۸ آذر ادامه دارد. دامنه نوسان معاملات ثانویه ۱۰ درصد تعیین شده و سرمایه گذار میتواند پیش از سررسید نیز اوراق خود را در بازار بفروشد. وجود بازار ثانویه به خریدار امکان میدهد بدون نگهداری فیزیکی سکه، در معرض تغییرات قیمت آن قرار بگیرد. حمید یاری، معاون نظارت بر بورسها و ناشران سازمان بورس، این ابزار را گامی برای تنوع بخشی به ابزارهای مالی مبتنی بر طلا و استفاده از ظرفیت بازار سرمایه برای پاسخ به نیاز سرمایه گذاران توصیف کرده است.
انتقال بخشی از تقاضای سرمایهای از سکه فیزیکی به اوراق میتواند بر بخش حبابی قیمت سکه اثر بگذارد. دادههای بازار در صبح ۲۱ شهریور برای سکه امامی نرخ ۲۴۴ میلیون تومان، ارزش ذاتی حدود ۲۴۲ میلیون و ۱۴ هزار تومان و حباب نزدیک به ۱ میلیون و ۹۸۶ هزار تومان را نشان میداد. این فاصله حدود ۰.۸۲ درصد از قیمت بازار بود. البته مقدار حباب در طول روز با تغییر قیمت دلار، اونس جهانی و تقاضای خرید سکه تغییر میکند و به همین دلیل ارقام ثبت شده در منابع مختلف یکسان نیست.
در معاملات شنبه، قیمت دلار همچنان در کانال ۲۳۰ هزار تومان و طلای ۱۸ عیار بالای ۲۴ میلیون تومان قرار داشت. در همین شرایط، مسیرهای تازه بازگشت ارز صادراتی وارد مرحله اجرا شده و معاملات ثانویه اوراق سلف سکه نیز آغاز شده است. حجم ارزی که از کانالهای جدید به بازار رسمی بازمیگردد، میزان استقبال از اوراق سلف، تغییرات حباب سکه و مسیر اونس جهانی از جمله دادههایی هستند که فعالان بازار ارز و طلا در روزهای آینده دنبال میکنند.
