ذخایر طلای چین در کنار رشد پرداختهای یوانی چه تصویری میسازد
افزایش پیوسته ذخایر طلای چین در ماههای اخیر، همزمان با گسترش استفاده از یوان در پرداختهای فرامرزی، بار دیگر توجه بازارهای مالی را به ترکیب داراییهای ذخیره ای دومین اقتصاد بزرگ جهان جلب کرده است. تازه ترین دادههای رسمی نشان میدهد بانک مرکزی چین در اوت ۲۰۲۶ حدود ۲۰.۲ تن طلا به ذخایر خود افزوده و حجم طلای رسمی این کشور را به حدود ۲۳۸۷ تن رسانده است. این افزایش، بیست و دومین ماه متوالی رشد ذخایر طلای چین به شمار میرود و بزرگ ترین خرید ماهانه این کشور از اکتبر ۲۰۲۳ بوده است.
بر اساس آمار منتشرشده از سوی اداره دولتی مبادلات ارزی چین، ارزش ذخایر طلای این کشور نیز در پایان اوت به حدود ۳۵۰ میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی که نسبت به پایان ژوئیه رشد قابل توجهی نشان میدهد. بخشی از این افزایش ارزش به خرید طلای جدید و بخش دیگری به تغییر قیمت جهانی فلز زرد مربوط است. در همین دوره، ذخایر ارزی چین نیز از ۳.۴۱۹ تریلیون دلار در ژوئیه به ۳.۴۳۸ تریلیون دلار در اوت رسید و همچنان بزرگ ترین ذخایر ارزی جهان را در اختیار این کشور نگه داشت.
روند خرید طلا تنها به چین محدود نیست. شورای جهانی طلا گزارش داده است که بانکهای مرکزی در سه ماهه دوم سال ۲۰۲۶ در مجموع نزدیک به ۲۸۹ تن طلا خریداری کردند. خرید خالص بانکهای مرکزی در نیمه نخست سال نیز به ۳۴۵ تن رسید. در نظرسنجی سالانه این نهاد، ۸۹ درصد مدیران ذخایر بانکهای مرکزی انتظار داشتند حجم طلای نگهداری شده در سطح جهانی طی دوازده ماه آینده افزایش یابد و ۴۵ درصد نیز اعلام کردند که بانک مرکزی متبوعشان احتمالا ذخایر طلای خود را بیشتر خواهد کرد.
طلا در سبد ذخایر رسمی جایگاه بزرگ تری پیدا کرده است
افزایش تقاضای رسمی برای طلا در شرایطی رخ داده که جایگاه این فلز در ترکیب ذخایر جهانی نیز تقویت شده است. دادههای صندوق بین المللی پول نشان میدهد در سال ۲۰۲۵ ارزش طلا در ذخایر رسمی از ارزش اوراق خزانه آمریکا عبور کرد. با این حال، صندوق بین المللی پول تاکید کرده که بخش عمده این تغییر ناشی از افزایش قیمت طلا و اثر ارزش گذاری بازار بوده است و نمیتوان آن را صرفا معادل فروش گسترده داراییهای دلاری دانست. در سه ماهه نخست ۲۰۲۶ نیز دلار حدود ۵۷.۱۳ درصد از ذخایر ارزی گزارش شده جهان را تشکیل میداد.
برای چین، افزایش ذخایر طلا بخشی از مدیریت گسترده تر داراییهای خارجی است. بانک مرکزی این کشور در کنار نگهداری ذخایر ارزی بسیار بزرگ، طی دو سال گذشته خرید طلا را به صورت مستمر ادامه داده است. شورای جهانی طلا اعلام کرده بود که تا پایان ژوئن ۲۰۲۶، ذخایر رسمی طلای بانک مرکزی چین به ۲۳۴۶ تن رسیده و خرید این کشور در نیمه نخست سال به حدود ۴۰ تن رسیده بود. افزایش خرید در ژوئیه و اوت، سرعت انباشت ذخایر را در ادامه سال بیشتر کرد.
همزمان، پکن زیرساختهای تسویه بین المللی یوان را نیز توسعه داده است. سامانه پرداخت بین بانکی برون مرزی چین موسوم به CIPS در اوت ۲۰۲۶ حدود ۷۹۱ هزار تراکنش به ارزش ۱۹.۴ تریلیون یوان پردازش کرد. ارزش تراکنشهای این سامانه در هشت ماه نخست سال به ۱۳۹.۷ تریلیون یوان رسید. آمار پایان ۲۰۲۵ نیز نشان میداد CIPS دارای ۱۹۳ مشارکت کننده مستقیم و ۱۵۷۳ مشارکت کننده غیرمستقیم بوده و شبکه آن از طریق بیش از پنج هزار موسسه بانکی، ۱۹۰ کشور و منطقه را پوشش میداده است.
بریکس بر ارزهای محلی و اتصال سامانههای پرداخت تمرکز دارد
موضوع استفاده از ارزهای ملی در تجارت و سرمایه گذاری در نشست ۲۰۲۶ بریکس در دهلی نو نیز برجسته بود. در بیانیه این نشست، اعضا از ادامه بررسی راهکارهای عملی برای پرداختهای فرامرزی کارآمد، ارزان و امن حمایت کردند و بر مطالعه امکان اتصال کانالهای پرداخت و پیام رسانی مالی کشورهای عضو تاکید شد. این سند همچنین استفاده از ارزهای محلی بریکس در تسویه تجارت و سرمایه گذاری را مورد توجه قرار داد، اما رویکرد واحدی برای همه اعضا تعیین نکرد.
برخلاف برخی گمانه زنیها، اسناد رسمی نشست دهلی نو از ایجاد یک ارز مشترک بریکس یا معرفی سامانه تسویه مبتنی بر طلا به عنوان جایگزین فوری دلار خبر نمیدهد. تمرکز عملی اعضا در مقطع فعلی بر افزایش قابلیت همکاری میان زیرساختهای پرداخت، تامین مالی با ارزهای محلی و کاهش هزینه و زمان انتقال پول در معاملات بین المللی است. هند نیز پیش از نشست پیشنهاد پیوند ارزهای دیجیتال بانکهای مرکزی اعضای بریکس را مطرح کرده بود، هرچند اجرای چنین طرحی همچنان با موانع فنی و هماهنگی میان نظامهای مالی مختلف روبه رو است.
چین نیز از مسیر توسعه یوان در تجارت خارجی، گسترش شبکه CIPS و افزایش سهم داراییهای غیرارزی در ذخایر خود حرکت میکند. این اقدامات به معنای حذف سریع دلار از تجارت جهانی نیست؛ زیرا دلار همچنان بیشترین سهم را در ذخایر ارزی رسمی دارد و بخش مهمی از تجارت و تامین مالی بین المللی با آن انجام میشود. با این حال، افزایش استفاده از ارزهای محلی، رشد زیرساختهای پرداخت مستقل و انباشت طلا نشان میدهد تنوع بخشی به ذخایر و مسیرهای تسویه به یکی از محورهای مهم مدیریت مالی در اقتصادهای بزرگ و نوظهور تبدیل شده است.
تحولات بازار طلا نیز این روند را تقویت کرده است. شورای جهانی طلا میگوید بانکهای مرکزی طی چهار سال گذشته به طور متوسط سالانه حدود هزار تن طلا خریداری کرده اند؛ در حالی که میانگین سالانه خرید در دهه پیش از آن نزدیک به ۵۰۰ تن بود. در بازار چین نیز تقاضای سرمایه گذاری برای شمش و سکه در سه ماهه نخست ۲۰۲۶ به رکورد ۲۰۷ تن رسید که ۶۷ درصد بیشتر از مدت مشابه سال قبل بود. مجموعه این ارقام نشان میدهد طلا هم در سطح ذخایر رسمی و هم در بخش سرمایه گذاری چین، وزن بالاتری در ساختار داراییها پیدا کرده است.
