قرارداد نفتی کویت راه تازهای برای تامین مالی خطوط لوله گشود
شرکت ملی نفت کویت از امضای یک توافق بزرگ زیرساختی به ارزش ۱۶ میلیارد دلار با بلک استون، بروکفیلد و کی کی آر خبر داده است. این قرارداد که پروژه پرگرین نام دارد، شبکه داخلی و صادراتی خطوط لوله نفت خام کویت را در بر میگیرد و از سوی شرکت دولتی این کشور، بزرگترین سرمایهگذاری مستقیم خارجی در تاریخ کویت توصیف شده است. ساختار معامله به گونهای است که سرمایه تازه وارد صنعت انرژی میشود، اما مالکیت داراییها و مسئولیت بهرهبرداری در اختیار طرف کویتی باقی میماند.
در چارچوب این همکاری، شرکت نفت کویت به عنوان زیرمجموعه شرکت ملی نفت کویت، یک شرکت مشترک با سه مدیر بزرگ دارایی تشکیل میدهد. سهم طرف کویتی در این مجموعه ۵۱ درصد خواهد بود و کنسرسیوم سرمایهگذاران ۴۹ درصد را در اختیار میگیرد. دوره قرارداد ۲۰ سال و شش ماه تعیین شده و شرکت مشترک حق استفاده از ۱۳ خط لوله به طول تقریبی ۳۲۰ کیلومتر را اجاره میکند.
همین شبکه سپس به صورت انحصاری در اختیار شرکت نفت کویت قرار میگیرد تا انتقال نفت، نگهداری و مدیریت فنی آن را ادامه دهد. خطوط لوله فروخته نمیشوند و کنترل عملیاتی نیز به سرمایهگذاران خارجی انتقال نمییابد. تصمیم درباره حجم تولید نفت خام، میزان خوراک پالایشگاهها و سطح صادرات همچنان با طرف کویتی است و توافق، محدودیتی برای ظرفیت تولید یا پالایش ایجاد نمیکند.
ساختار مالی پروژه پرگرین و منابع حاصل از معامله
بر اساس جزئیات منتشرشده، شرکت نفت کویت در زمان نهایی شدن معامله حدود ۷ میلیارد و ۸۵۰ میلیون دلار وجه نقد اولیه دریافت خواهد کرد. رقم ۱۶ میلیارد دلار ارزش کل مشارکت زیرساختی را نشان میدهد و با مبلغ نقدی قابل دریافت در روز تکمیل قرارداد یکسان نیست. اجرای نهایی توافق به دریافت مجوزهای لازم و تحقق شرایط متعارف تکمیل معامله وابسته است و قرارداد بر پایه قوانین کویت اداره خواهد شد.
پرداختهای شرکت نفت کویت به شرکت مشترک بر مبنای تعرفهای محاسبه میشود که با حجم نفت عبوری از شبکه ارتباط دارد. این الگو برای سرمایهگذاران زیرساختی، درآمد بلندمدتی ایجاد میکند که به میزان استفاده از خطوط لوله وابسته است، نه به نوسان روزانه قیمت هر بشکه نفت. در مقابل، شرکت نفت کویت بخشی از ارزش اقتصادی داراییهای فعال را به نقدینگی تبدیل میکند، بدون آنکه مالکیت شبکه یا اختیار اداره آن را از دست بدهد.
شرکت ملی نفت کویت اعلام کرده منابع اولیه پروژه پرگرین برای برنامههای سرمایهای مصرف خواهد شد. یکی از اهداف اصلی، افزایش ظرفیت تولید نفت خام به ۴ میلیون بشکه در روز تا سال ۲۰۳۵ است. این هدف بخشی از راهبرد بلندمدتی است که پیشتر برای اجرای آن تا سال ۲۰۴۰ حدود ۴۱۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری پیشبینی شده بود. توسعه میدانها، تاسیسات انتقال، پالایش و زیرساختهای پشتیبان به منابع نقدی گسترده و برنامهریزی چندساله نیاز دارد.
سنترویو پارتنرز، اچ اس بی سی و جی پی مورگان مشاوران مالی طرف کویتی بودهاند. شبکه موضوع قرارداد، میدانهای نفتی را به مراکز فرآوری، پالایشگاهها و پایانههای صادراتی متصل میکند. این معامله نخستین حضور سرمایه بلندمدت موسسات بزرگ بینالمللی در زیرساخت میاندستی نفت کویت معرفی شده است.
شیخ نواف سعود الصباح، مدیرعامل شرکت ملی نفت کویت، پروژه پرگرین را نشانه اعتماد سرمایهگذاران به داراییهای انرژی این کشور دانسته است. مدیران کی کی آر، بروکفیلد و بلک استون نیز بر تامین سرمایه بلندمدت برای زیرساختهای مهم انرژی و ادامه همکاری اقتصادی با کویت تاکید کردهاند.
جایگاه قرارداد نفتی کویت در معاملات زیرساختی منطقه
مدل اجاره و بازاجاره خطوط لوله پیشتر از سوی چند شرکت بزرگ انرژی منطقه به کار گرفته شده است. شرکت ملی نفت ابوظبی در سال ۲۰۱۹ با واگذاری ۴۰ درصد از یک شرکت دارنده حق استفاده از ۱۸ خط لوله، حدود ۴ میلیارد دلار جذب کرد و کنترل عملیاتی را نزد خود نگه داشت. این شرکت در سال ۲۰۲۰ نیز از فروش ۴۹ درصد واحد خطوط لوله گاز، ۱۰ میلیارد و ۱۰۰ میلیون دلار سرمایه به دست آورد.
آرامکوی عربستان در سال ۲۰۲۱ دو معامله زیرساختی انجام داد. ارزش قرارداد خطوط لوله نفت آن ۱۲ میلیارد و ۴۰۰ میلیون دلار و ارزش توافق خطوط لوله گاز ۱۵ میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار بود. آرامکو در هر دو مورد سهم اکثریت و کنترل عملیاتی را حفظ کرد. این شرکت در سال ۲۰۲۵ نیز قرارداد اجاره و بازاجاره ۱۱ میلیارد دلاری برای تاسیسات پروژه گازی جافوره امضا کرد.
در عمان، عرضه ۴۹ درصد از واحد شبکه گاز او کیو در سال ۲۰۲۳ حدود ۷۵۰ میلیون دلار منابع مالی فراهم کرد و شرکت مادر ۵۱ درصد سهام را نگه داشت. بحرین نیز در سال ۲۰۲۴ بخشی از منافع اقتصادی خط لوله نفت میان عربستان و بحرین را به یک صندوق زیرساختی واگذار کرد، اما ارزش معامله اعلام نشد. قرارداد جدید کویت با رقم ۱۶ میلیارد دلار، در میان بزرگترین نمونههای این روش تامین مالی در صنعت انرژی منطقه قرار دارد.
اهمیت اقتصادی خطوط لوله برای کویت با اندازه ذخایر نفتی این کشور ارتباط دارد. بر اساس بولتن آماری اوپک، ذخایر اثباتشده نفت خام کویت در پایان سال ۲۰۲۴ حدود ۱۰۱ میلیارد و ۵۰۰ میلیون بشکه بوده است. صندوق بینالمللی پول نیز نشان داده که درآمد نفتی همچنان بخش اصلی منابع عمومی کویت را تشکیل میدهد. تبدیل بخشی از منافع مالی زیرساخت موجود به سرمایه نقد، امکان تامین هزینه طرحهای توسعهای را بدون واگذاری مالکیت ملی شبکه فراهم میکند.
شرکت مشترک جدید در کویت ثبت میشود و سه سرمایهگذار خارجی در بخش ۴۹ درصدی شرایط برابر خواهند داشت. شرکت نفت کویت سهم اکثریت و حق انحصاری استفاده، بهرهبرداری و نگهداری را حفظ میکند.
