اختلال در صادرات نفت عربستان پس از توقف مسیر ینبع تشدید شد
اختلال در صادرات نفت عربستان در میانه سپتامبر شدت گرفته و شماری از پالایشگاههای اروپایی با لغو یا تاخیر در دریافت محمولههای برنامه ریزی شده روبهرو شدهاند. منابع تجاری به رویترز گفتهاند شرکت سعودی آرامکو به برخی مشتریان اروپایی اطلاع داده است که بخشی از نفت خامی که قرار بود در ماه سپتامبر از بندر ینبع بارگیری شود، پس از توقف خط لوله شرق به غرب در دسترس نخواهد بود. این تحول همزمان با کاهش ظرفیت مسیرهای جایگزین صادراتی عربستان رخ داده و بازار فیزیکی نفت اروپا را برای تامین محمولههای فوری تحت فشار قرار داده است.
خط لوله شرق به غرب که با نام پترولاین نیز شناخته میشود، حدود ۱۲۰۰ کیلومتر امتداد دارد و نفت خام تولید شده در مناطق شرقی عربستان را به تاسیسات ساحلی ینبع در دریای سرخ منتقل میکند. ظرفیت اسمی این شبکه در منابع مختلف حدود ۵ تا ۷ میلیون بشکه در روز اعلام شده است. اهمیت این مسیر در ماههای اخیر افزایش یافته بود، زیرا بخش قابل توجهی از نفت سعودی از طریق آن به ساحل غربی منتقل میشد و امکان بارگیری بدون اتکا به مسیرهای معمول خلیج فارس را فراهم میکرد.
توقف خط لوله فشار بر بارگیری نفت از ینبع را افزایش داد
بر پایه گزارشهای منتشر شده، خط لوله در ۱۰ سپتامبر پس از چند حمله پهپادی و مشاهده خسارت در بخشی از تاسیسات و ایستگاههای پمپاژ از مدار خارج شد. تصاویر ماهوارهای منتشر شده از منطقه نیز آثار آتشسوزی و آسیب در یکی از ایستگاههای این مسیر را نشان میدهد. مقامهای سعودی جزئیات کامل میزان خسارت و زمان دقیق بازگشت خط به ظرفیت عادی را منتشر نکردهاند و برآوردهای منابع صنعتی درباره مدت تعمیر متفاوت است؛ برخی از بازگشت جریان در چند روز و برخی دیگر از دورهای تا پنج یا شش هفته سخن گفتهاند.
پیش از توقف اخیر، روزانه حدود ۴ میلیون بشکه نفت از طریق این خط به سمت ینبع منتقل میشد؛ حجمی معادل نزدیک به ۴ درصد عرضه جهانی نفت. سه منبع آشنا با جریان صادرات سعودی گفتهاند ذخایر موجود در ینبع برای حفظ سطح قبلی بارگیری فقط ۵ تا ۷ روز کفایت میکند و در صورت تداوم توقف خط لوله، امکان ادامه صادرات با همان آهنگ محدود خواهد شد. بخشی از ذخایر سعودی در پایانههای عین سخنه در دریای سرخ و سیدی کریر در ساحل مدیترانه مصر نیز میتواند برای مدت کوتاهی به تامین مشتریان کمک کند، اما این ظرفیت جایگزین دائمی جریان خط شرق به غرب نیست.
اثر اختلال عرضه در بازار اروپا سریع ظاهر شده است. شرکت پالایشی اورلن لهستان که بخش قابل توجهی از خوراک نفت خام خود را از عربستان دریافت میکند، برای تامین محمولههای جایگزین به بازار نفت دریای شمال و منابع دیگری از آمریکا، قزاقستان، الجزایر و گویان روی آورده است. رویترز گزارش داده اورلن چند محموله از گریدهای دریای شمال خریداری کرده و برای تحویلهای جدید نیز درخواست عرضه داده است. این شرکت در عین حال اعلام کرده جریان خوراک پالایشگاههایش در لهستان، لیتوانی و جمهوری چک فعلا دچار وقفه نشده است.
افزایش بهای نفت در بازار فیزیکی اروپا
کاهش دسترسی به محمولههای سعودی باعث افزایش رقابت میان پالایشگاهها برای نفت جایگزین شده است. در معاملات سهشنبه، قیمت برخی محمولههای فیزیکی نفت در اروپا از ۱۳۰ دلار برای هر بشکه عبور کرد و بهای نفت فورتیز دریای شمال تا حدود ۱۳۶ دلار و ۷۵ سنت در هر بشکه افزایش یافت. همزمان قراردادهای آتی نفت برنت نیز در مقطعی به محدوده نزدیک ۱۱۰ دلار رسید. بازار فیزیکی معمولا حساسیت بیشتری به کمبود فوری عرضه دارد، زیرا خریداران برای تحویل نزدیک رقابت میکنند.
در معاملات چهارشنبه ۱۶ سپتامبر، بخشی از رشد قیمتها با انتشار دادههای افزایش ذخایر نفت و فرآوردههای نفتی آمریکا تعدیل شد. نفت برنت به حدود ۱۰۷ دلار و ۸۲ سنت در هر بشکه عقب نشست، اما نگرانی درباره استمرار اختلال در صادرات نفت عربستان همچنان در بازار باقی ماند. دادههای موسسه نفت آمریکا نشان داد ذخایر نفت خام این کشور در هفته منتهی به ۱۱ سپتامبر حدود ۷.۱ میلیون بشکه افزایش یافته است؛ رقمی که در کوتاه مدت بخشی از فشار صعودی ناشی از محدودیت عرضه را خنثی کرد.
تولید نفت عربستان نیز پیش از این اختلال کاهش قابل توجهی را تجربه کرده بود. عربستان به اوپک اعلام کرده تولید نفت خام این کشور در ماه اوت به حدود ۶.۲ میلیون بشکه در روز رسیده است؛ در حالی که این رقم در فوریه حدود ۱۰.۹ میلیون بشکه در روز بود. دادههای ردیابی نفتکشها نیز صادرات ماه اوت را در محدوده ۳ تا ۳.۲ میلیون بشکه در روز نشان میدهد. بررسی رویترز از تولید اعضای اوپک نیز نشان داد مجموع تولید ۱۱ عضو این سازمان در ماه اوت ۶۴۰ هزار بشکه در روز کاهش یافته و به حدود ۱۹.۷۱ میلیون بشکه در روز رسیده است.
برای پالایشگاههای آسیایی نیز وضعیت بارگیری از ینبع اهمیت دارد، زیرا برنامه خرید آنها برای ماههای پیش رو به زمان بازگشت جریان خط لوله وابسته است. در صورت ادامه محدودیت، مشتریان آسیایی و اروپایی ناچار خواهند بود سهم بیشتری از نفت مورد نیاز خود را از بازارهای دریای شمال، آمریکا، آفریقا و آمریکای جنوبی تامین کنند. این جابهجایی میتواند هزینه حمل، اختلاف قیمت گریدهای نفتی و رقابت برای محمولههای کوتاه مدت را افزایش دهد.
عربستان هنوز برنامه عمومی و جامعی برای جایگزینی تمام محمولههای لغو شده اعلام نکرده است. گزارشهای بازار حاکی از آن است که امکان استفاده محدود از ذخایر موجود، مسیرهای صادراتی جایگزین و بارگیری از پایانههای دیگر بررسی میشود. با این حال، حجم بالای نفتی که پیش از توقف از خط شرق به غرب عبور میکرد، باعث شده زمان بازگشت این زیرساخت به مدار برای پالایشگاهها، معاملهگران نفت و شرکتهای کشتیرانی به یکی از متغیرهای اصلی بازار انرژی در روزهای جاری تبدیل شود.
