۲۲ جولای زادروز ادوارد باربیه و اقتصاد طبیعت
در تقویم تاریخ اقتصاد، ۲۲ جولای یادآور تولد ادوارد باربیه، اقتصاددان برجسته محیطزیست و منابع طبیعی است. او در سال ۱۹۵۷ متولد شد و بخش مهمی از فعالیت علمی خود را صرف پاسخ دادن به یک پرسش اساسی کرد: چگونه میتوان ارزش اقتصادی طبیعت را در تصمیمگیری دولتها، شرکتها و سرمایهگذاران وارد کرد؟ باربیه با توسعه مفهوم سرمایه طبیعی نشان داد جنگل، تالاب، خاک، آب و تنوع زیستی فقط منابعی برای مصرف نیستند، بلکه داراییهایی مولد به شمار میروند.
باربیه استاد ممتاز دانشگاه در گروه اقتصاد دانشگاه ایالتی کلرادو و پژوهشگر ارشد حوزه پایداری جهانی است. تخصص او اقتصاد محیطزیست، منابع طبیعی، توسعه و سیاستگذاری بینالمللی است. همکاری با سازمان ملل، بانک جهانی و سازمان همکاری و توسعه اقتصادی نیز پژوهشهایش را به ابزار سیاستگذاری و ارزیابی سرمایهگذاری تبدیل کرده است.
از مشاهده فقر روستایی تا مفهوم سرمایه طبیعی
بخشی از نگاه اقتصادی باربیه به طبیعت به سالهای کودکی او در جنوب شرقی آسیا بازمیگردد. او در محیطهایی رشد کرد که بسیاری از خانوارهای روستایی درآمد رسمی یا فرصت شغلی پایدار نداشتند، اما زندگی آنها به جنگل، آب، زمین و منابع محلی وابسته بود. این تجربه بعدها در پژوهشهای او به این ایده تبدیل شد که طبیعت برای خانوارهای کمدرآمد نقش ذخیره ثروت و شبکه ایمنی اقتصادی را ایفا میکند.
او پس از دانشگاه ییل، مطالعات اقتصادی خود را در مدرسه اقتصاد لندن ادامه داد و با پارتا داسگوپتا در زمینه توسعه و منابع طبیعی ارتباط علمی یافت. باربیه در دهه ۱۹۸۰ به موسسه بینالمللی محیطزیست و توسعه پیوست و همکاری با بومشناسان او را به سمت پیوند دادههای اکولوژیک با محاسبات اقتصادی برد.
در این چارچوب، تالاب میتواند سیلاب را کنترل کند، آب را پالایش دهد و درآمد ایجاد کند. جنگل حرا نیز از سواحل در برابر طوفان محافظت میکند و زیستگاه آبزیان است. باربیه استدلال کرد نادیده گرفتن این خدمات در قیمتها و حسابهای ملی، تصمیمهایی ظاهرا سودآور اما کاهنده ثروت واقعی جامعه ایجاد میکند.
نقش ادوارد باربیه در شکلگیری اقتصاد سبز
یکی از آثار اثرگذار او کتاب «طرحی برای اقتصاد سبز» بود که در سال ۱۹۸۹ با همکاری دیوید پیرس و آنیل مارکاندیا منتشر شد. این اثر به گسترش این دیدگاه کمک کرد که حفاظت محیطزیست نباید هزینهای جدا از اقتصاد تلقی شود. مالیاتهای محیطزیستی، قیمتگذاری آلودگی، حذف مشوقهای مخرب و سرمایهگذاری در داراییهای طبیعی میتوانند بخشی از سیاست رشد و افزایش بهرهوری باشند.
باربیه در سال ۲۰۰۹ و پس از بحران مالی جهانی، گزارش «نیو دیل سبز جهانی» را به سفارش برنامه محیطزیست سازمان ملل تهیه کرد. پیشنهاد اصلی گزارش آن بود که بستههای احیای اقتصادی به جای بازسازی الگوی پرمصرف گذشته، همزمان برای ایجاد اشتغال، کاهش فقر، توسعه انرژی پاک، کربنزدایی و حفاظت از اکوسیستمها به کار گرفته شوند. این رویکرد، محیطزیست را به مرکز بحث درباره رشد، سرمایهگذاری عمومی و بازسازی اقتصاد منتقل کرد.
از دید باربیه، توسعه سبز نسخه یکسانی ندارد. اقتصادهای توسعهیافته باید وابستگی به سوختهای فسیلی را کاهش دهند، اما کشورهای کمدرآمد به سیاستهایی نیاز دارند که حفاظت از منابع را با اشتغال و خروج از فقر همراه کند.
اقتصاد فقر و خدمات اکوسیستمی
یکی دیگر از محورهای پژوهش ادوارد باربیه، تله فقر و محیطزیست است. خانوارهای فقیر در مناطق شکننده برای تامین نیازهای روزمره ناچار به برداشت بیش از ظرفیت از زمین، جنگل یا منابع آبی میشوند. تخریب منابع نیز درآمد آینده آنها را کاهش میدهد و وابستگی به بهرهبرداری بیشتر را تشدید میکند. باربیه برای شکستن این چرخه، ترکیبی از حقوق روشن مالکیت و بهرهبرداری، مدیریت مناسب آب و زمین، سرمایهگذاری هدفمند، ایجاد شغل و پرداخت برای خدمات اکوسیستمی را پیشنهاد کرده است.
پرداخت برای خدمات اکوسیستمی به این معنا است که ذینفعان اقتصادی در برابر حفاظت از جنگل، حوزه آبخیز، تنوع زیستی یا ذخایر کربن به جوامع محلی پرداخت کنند. چنین سازوکاری منافع حفاظت را برای افرادی ملموس میکند که هزینه اصلی محدود شدن بهرهبرداری را تحمل میکنند و سیاست محیطزیستی را به توزیع درآمد، انگیزههای بازار و تامین مالی پایدار پیوند میدهد.
دانشگاه ایالتی کلرادو انتشار بیش از ۳۵۰ مقاله داوری شده و فصل کتاب و تالیف یا ویرایش ۲۷ کتاب را در کارنامه او ثبت کرده است. کتاب «اقتصاد برای سیارهای شکننده» نیز بر اصلاح قیمتگذاری طبیعت، اقدام جمعی، پذیرش محدودیتهای زیستمحیطی، دستیابی به پایداری و فراگیر بودن منافع اقتصادی تاکید دارد. او در سال ۲۰۲۶ به عضویت آکادمی ملی علوم آمریکا انتخاب شد.
بنیاد آساهی گلس در سال ۲۰۲۶ جایزه بلو پلنت را به ادوارد باربیه اعطا کرد. دلیل این انتخاب، نقش او در ارزشگذاری سرمایه طبیعی و خدمات اکوسیستمی و تبدیل حفاظت از طبیعت به سرمایهگذاری راهبردی برای رفاه اقتصادی اعلام شد. انتخاب یک اقتصاددان برای این جایزه نشان میدهد مدیریت طبیعت بیش از گذشته با سیاست مالی، سرمایهگذاری، کاهش ریسک و سنجش ثروت ملی پیوند خورده است.
میراث فکری باربیه برای اقتصاد معاصر در یک تغییر زاویه خلاصه میشود: رشد زمانی پایدار است که کاهش داراییهای طبیعی را به عنوان هزینه واقعی ثبت کند. بر اساس این رویکرد، افزایش تولید ناخالص داخلی در کنار فرسایش خاک، کاهش منابع آب یا نابودی اکوسیستمها لزوما به معنای افزایش ثروت نیست. این چارچوب اکنون در حسابداری سرمایه طبیعی، تامین مالی سبز و ارزیابی پروژههای توسعهای کاربرد دارد.
