رشد استرداد مالیات بر ارزش افزوده و بازگشت ۳۱ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان به مودیان
میزان استرداد مالیات بر ارزش افزوده و عوارض به مودیان در پنج ماه نخست سال ۱۴۰۵ به ۳۱ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان رسیده است؛ رقمی که بر اساس اعلام سازمان امور مالیاتی کشور، نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۱۲۰ درصد افزایش نشان میدهد. این آمار بیانگر رشد قابل توجه مبالغ بازگردانده شده به فعالان اقتصادی، تولیدکنندگان و سایر مودیانی است که طبق مقررات، دارای اعتبار مالیاتی قابل استرداد بودهاند.
بر پایه اطلاعات منتشرشده از سوی سازمان امور مالیاتی، سرعت رشد مبالغ مستردشده در این دوره بیش از دو برابر نرخ رشد وصول درآمدهای مالیاتی بوده است. همزمان، مجموع درآمد مالیاتی وصولشده در پنج ماه ابتدایی سال ۱۴۰۵ حدود ۷۹۹ هزار و ۷۰۰ میلیارد تومان اعلام شده که در مقایسه با دوره مشابه سال ۱۴۰۴ رشد ۵۶٫۲ درصدی داشته است. کنار هم قرار گرفتن این دو شاخص نشان میدهد که افزایش وصول مالیات با رشد سریعتر پرداخت مطالبات و اعتبارات قابل استرداد مودیان همراه شده است.
صورتحساب الکترونیکی مسیر بررسی اعتبار مالیاتی را کوتاهتر کرده است
یکی از عوامل موثر در افزایش سرعت استرداد مالیات بر ارزش افزوده، توسعه صدور صورتحسابهای الکترونیکی در بستر سامانه مودیان عنوان شده است. در سازوکار این سامانه، اطلاعات مربوط به خرید و فروش ثبت میشود و صورتحساب صادرشده برای خریدار عضو سامانه، پس از طی فرایندهای مقرر میتواند مبنای شناسایی اعتبار مالیاتی قرار گیرد. تجمیع دادههای معاملاتی در بستر الکترونیکی، امکان تطبیق اطلاعات خرید و فروش و بررسی مستندات مالیاتی را با اتکای بیشتر به دادههای ثبتشده فراهم میکند.
قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مودیان نیز تصریح کرده است که صورتحساب الکترونیکی صادرشده توسط فروشنده به کارپوشه خریدار منتقل میشود و در صورت احراز شرایط قانونی، به عنوان اعتبار مالیاتی خریدار در نظر گرفته میشود. به این ترتیب، بخشی از فرایندی که پیش از این به بررسی اسناد پراکنده و مکاتبات بیشتری وابسته بود، اکنون بر پایه اطلاعات ثبتشده در سامانه انجام میشود و این موضوع میتواند زمان شناسایی اعتبار و رسیدگی به درخواست استرداد را کاهش دهد.
مطابق قانون مالیات بر ارزش افزوده، مالیات و عوارضی که مودی برای خرید کالاها و خدمات مورد نیاز فعالیت اقتصادی خود پرداخت میکند، به عنوان اعتبار مالیاتی منظور شده و از مالیات و عوارض فروش کسر میشود. اگر مجموع اعتبار مالیاتی در یک دوره از مالیات و عوارض فروش بیشتر باشد، مازاد آن میتواند به دورههای بعد منتقل شود یا در صورت درخواست مودی و با رعایت شرایط قانونی، مسترد شود. این سازوکار باعث میشود مالیات پرداختی در حلقههای قبلی زنجیره، در صورت ایجاد اضافه اعتبار، به عنوان هزینه نهایی بر فعالیت اقتصادی باقی نماند.
بر اساس ماده ۸ قانون مالیات بر ارزش افزوده، در صورت درخواست مودی برای دریافت مازاد اعتبار، سازمان امور مالیاتی مکلف است پس از ثبت درخواست و در چارچوب ضوابط مقرر نسبت به استرداد مبلغ قابل پرداخت اقدام کند. همین چارچوب قانونی، مبنای بازگرداندن اضافه اعتبار مودیان است و سازمان امور مالیاتی نیز اعلام کرده است که اضافه اعتبار حوزه مالیات بر ارزش افزوده را در صورت درخواست و پس از طی مراحل قانونی به مودیان بازمیگرداند.
صادرات از مهمترین بخشهای مشمول استرداد مالیات و عوارض
بخش دیگری از استردادها به فعالیتهایی مربوط میشود که قانون برای آنها معافیت یا امکان بازگشت مالیات و عوارض خرید نهادهها را پیشبینی کرده است. در این میان، صادرات کالا و خدمات از مهمترین مصادیق به شمار میرود. قانون مالیات بر ارزش افزوده مقرر کرده است که صادرات کالا از مبادی رسمی، در صورت ارائه اسناد و مدارک مورد نیاز، از پرداخت مالیات و عوارض معاف باشد و مالیات و عوارض خرید نهادههای مرتبط با آن نیز با رعایت مقررات قابل استرداد است.
برای بنگاههای صادراتی، بازگشت مالیات پرداختشده در مراحل خرید مواد، کالا یا خدمات مرتبط با فعالیت صادراتی از نظر جریان نقد اهمیت دارد، زیرا بخشی از منابع مالی بنگاه تا زمان تایید و استرداد اعتبار نزد نظام مالیاتی باقی میماند. افزایش سرعت رسیدگی به پروندههای استرداد میتواند دوره انتظار برای بازگشت این منابع را کوتاهتر کند و دسترسی فعالان اقتصادی به نقدینگی حاصل از مطالبات قانونی خود را بهبود دهد، بدون آنکه اصل بدهی یا تکالیف مالیاتی آنها تغییر کند.
البته همه فعالیتهای معاف یا صادراتی به شکل یکسان مشمول استرداد نیستند و قانون برای برخی موارد محدودیت تعیین کرده است. از جمله در قانون مالیات بر ارزش افزوده، استرداد مالیات و عوارض خرید برای صادرات برخی مواد خام و مواد اولیه تولید که در فهرست قانونی مربوط قرار دارند، ممنوع اعلام شده است. بنابراین برخورداری از استرداد به نوع فعالیت، اسناد ارائهشده، وضعیت اعتبار مالیاتی و انطباق درخواست با مقررات وابسته است.
رشد ۱۲۰ درصدی مبالغ مستردشده در پنج ماه نخست ۱۴۰۵ در شرایطی ثبت شده که سازمان امور مالیاتی توسعه فرایندهای دادهمحور و استفاده گستردهتر از سامانه مودیان را دنبال کرده است. در ساختار جدید، ثبت صورتحسابهای الکترونیکی امکان رهگیری زنجیره معامله و تطبیق اعتبار مالیاتی را بیشتر کرده و سازمان میتواند بخشی از کنترلهای مورد نیاز برای بررسی درخواستهای استرداد را بر پایه دادههای سامانهای انجام دهد.
آمار ۳۱ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومانی پنج ماه نخست امسال نشان میدهد حجم منابع بازگشتی به مودیان در مقایسه با مدت مشابه سال قبل بیش از دو برابر شده است. این پرداختها شامل اعتبارهای قابل استرداد در چارچوب قانون است و در کنار تولیدکنندگان، صادرکنندگان و سایر فعالان اقتصادی واجد شرایط، مودیانی را نیز در بر میگیرد که پس از محاسبه مالیات و عوارض خرید و فروش خود با اضافه اعتبار روبهرو شده و درخواست بازپرداخت آن را ثبت کردهاند.
