واردات نفت روسیه به هند در برابر تعرفههای تازه آمریکا ادامه دارد
هند در واکنش به قانون تازه آمریکا که امکان اعمال تعرفه تا سقف ۱۰۰ درصد بر کالاهای کشورهای خریدار نفت و گاز روسیه را فراهم میکند، بار دیگر بر حفظ امنیت انرژی و منافع اقتصادی خود تاکید کرده است. دهلی نو اعلام کرده تصمیمهای مربوط به تامین انرژی را بر اساس نیاز بازار داخلی، قیمت، دسترسی به منابع و منافع تجاری اتخاذ میکند و برای کاهش آسیب پذیری اقتصاد خود، مسیر متنوع سازی مبادی وارداتی را ادامه خواهد داد.
بر اساس گزارش رویترز، قانون جدید آمریکا اختیار اعمال تعرفه تا ۱۰۰ درصد را علیه برخی از بزرگ ترین واردکنندگان نفت و گاز روسیه در اختیار رئیس جمهور این کشور قرار میدهد. متن قانون نام مشخصی از کشورها ذکر نمیکند، اما هند به دلیل حجم بالای خرید نفت روسیه در میان اقتصادهایی قرار دارد که میتواند از اجرای این سازوکار متاثر شود. مقامهای هندی نیز در گفتوگو با طرف آمریکایی بر آثار احتمالی چنین تعرفههایی بر تجارت، هزینه انرژی و ثبات بازار تاکید کردهاند.
اهمیت موضوع برای هند به ساختار بازار انرژی این کشور بازمیگردد. هند یکی از بزرگ ترین واردکنندگان نفت خام جهان است و بخش عمده نیاز پالایشگاههای خود را از خارج تامین میکند. دادههای رسمی برنامه ریزی و تحلیل نفت وزارت نفت و گاز طبیعی هند نشان میدهد وابستگی این کشور به واردات نفت خام در سال مالی ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ بیش از ۸۸ درصد بوده است. چنین سطحی از وابستگی سبب میشود تغییر در قیمت جهانی نفت، هزینه حمل، بیمه و دسترسی به تامین کنندگان به سرعت بر تراز تجاری و هزینه پالایش اثر بگذارد.
سهم بالای نفت روسیه در سبد وارداتی هند
دادههای شرکت کپلر نشان میدهد واردات نفت روسیه به هند در ماه اوت به حدود ۲.۰۸ میلیون بشکه در روز رسید که ۲۶.۳ درصد کمتر از رکورد ۲.۸۲ میلیون بشکه در روز در ژوئیه بود. سهم روسیه از کل واردات نفت خام هند نیز از ۵۵.۹ درصد در ژوئیه به حدود ۴۵ درصد در اوت کاهش یافت. با وجود این افت ماهانه، روسیه همچنان یکی از اصلیترین تامین کنندگان پالایشگاههای هند باقی مانده و نفت این کشور به دلیل شرایط رقابتی خرید، جایگاه مهمی در سبد تامین پالایشگران هندی دارد.
آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا نیز روند بلندمدت این تغییر را تایید میکند. بر اساس دادههای این نهاد، صادرات نفت خام و میعانات روسیه به هند از حدود ۵۰ هزار بشکه در روز در سال ۲۰۲۰ به حدود ۱.۷ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۲۴ رسید. هند در همان سال به یکی از بزرگ ترین مقاصد نفت روسیه تبدیل شد و بخش مهمی از انتقال جریان صادرات انرژی روسیه از بازارهای غربی به آسیا را جذب کرد.
در عین حال، آمار رسمی هند نشان میدهد واردات کل نفت خام این کشور در اوت ۲۰۲۶ به ۱۹.۰۱ میلیون تن رسید که بیش از ۱۱ درصد کمتر از ماه ژوئیه بود. این کاهش در شرایطی ثبت شد که پالایشگاههای هند همچنان برای تامین خوراک خود به مجموعهای از منابع شامل روسیه، خاورمیانه، آمریکا و سایر عرضه کنندگان متکی هستند. کاهش دسترسی به هر یک از این مسیرها میتواند پالایشگران را به خرید محمولههای جایگزین با قیمت یا هزینه حمل بالاتر وادار کند.
وزارت نفت و گاز طبیعی هند نیز در ماههای گذشته چند بار بر ضرورت دسترسی به انرژی امن، قابل اتکا و مقرون به صرفه تاکید کرده است. دولت هند در برنامههای مرتبط با امنیت انرژی، افزایش تنوع مبادی خرید، استفاده از ظرفیت پالایشی داخلی و گسترش مسیرهای جایگزین تامین را از ابزارهای اصلی مدیریت ریسک معرفی کرده است. هند در حال حاضر علاوه بر واردات گسترده نفت خام، یکی از مراکز مهم پالایش و صادرات فرآوردههای نفتی در آسیا نیز به شمار میرود.
فشار تعرفهای و نگرانی پالایشگران از افزایش هزینهها
نگرانی اصلی شرکتهای پالایشی هند این است که اجرای تعرفههای جدید، انتخاب میان ادامه خرید نفت روسیه و حفظ شرایط رقابتی در بازار آمریکا را دشوارتر کند. رویترز گزارش داده است برخی پالایشگران از دولت هند خواستهاند در مذاکرات با واشنگتن برای دریافت معافیت، سهمیه یا سازوکارهای حمایتی تلاش کند. افزایش هزینه نفت جایگزین، کاهش تخفیف محمولههای روسی یا بالا رفتن هزینه بیمه و حمل میتواند حاشیه سود پالایشگاهها را تحت فشار قرار دهد.
بازار آمریکا نیز برای صادرات هند اهمیت بالایی دارد و هرگونه تعرفه اضافی میتواند هزینه ورود کالاهای هندی به این بازار را افزایش دهد. در ماههای اخیر دو کشور همزمان مذاکرات تجاری گستردهتری را دنبال کردهاند که موضوعاتی مانند دسترسی به بازار، موانع غیرتعرفهای، تسهیل گمرکی، سرمایه گذاری و امنیت اقتصادی را در بر میگیرد. به همین دلیل، بخش انرژی اکنون با مذاکرات تجاری و هزینه صادرات هند پیوند مستقیمتری پیدا کرده است.
از سوی دیگر، جایگزینی سریع نفت روسیه برای پالایشگاههای هند تنها به یافتن فروشنده جدید محدود نمیشود. نوع نفت خام، فاصله مبدا تا بنادر هند، کرایه نفتکش، شرایط پرداخت و سازگاری خوراک با واحدهای پالایشی بر هزینه نهایی اثر دارد. در شرایطی که قیمت جهانی نفت در ماههای اخیر تحت تاثیر اختلالهای عرضه افزایش یافته، هر تغییر اجباری در ترکیب تامین میتواند بهای تمام شده خوراک پالایشگاهها را بالا ببرد.
دهلی نو در موضع رسمی خود تاکید کرده است که تصمیمهای خرید انرژی با هدف تامین نیاز جمعیت و اقتصاد هند و بر پایه دسترسی، قیمت و اطمینان از عرضه اتخاذ میشود. همزمان، مقامهای اقتصادی و انرژی این کشور بر ادامه گفتوگو با آمریکا و سایر تامین کنندگان تاکید دارند تا امکان حفظ جریان واردات و جلوگیری از افزایش ناگهانی هزینهها فراهم شود. در چنین شرایطی، واردات نفت روسیه به هند همچنان یکی از متغیرهای مهم در هزینه انرژی، عملکرد پالایشگاهها و تجارت خارجی این کشور باقی مانده است.
