آمار رسمی چه تصویری از افزایش قیمت خوراکیها ارائه میکند
گزارش فصلی اقتصاد ایران برای زمستان ۱۴۰۴، تصویری تازه از تغییر هزینه اقلام پرمصرف در مناطق شهری کشور ارائه میکند. دادههای مرکز آمار ایران نشان میدهد افزایش قیمت خوراکیها در ماههای پایانی سال تنها به یک گروه محدود نبوده و برنج، روغن، گوشت قرمز، مرغ، تخممرغ و لبنیات همگی با رشد قابل توجه متوسط قیمت روبهرو شدهاند. ارقام این گزارش بر پایه متوسط قیمت ثبتشده در مناطق شهری کل کشور محاسبه شدهاند و ممکن است با نرخهای مشاهدهشده در فروشگاهها و استانهای مختلف تفاوت داشته باشند.
در بخش شاخصهای قیمت، نرخ تورم چهار فصل منتهی به زمستان ۱۴۰۴ برای کل کالاها و خدمات مصرفی کشور ۵۰.۶ درصد اعلام شده است. همین شاخص برای گروه خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات به ۶۸.۲ درصد رسیده، در حالی که نرخ ثبتشده برای کالاهای غیرخوراکی و خدمات ۴۱.۸ درصد بوده است. نرخ تورم خانوارهای شهری نیز ۴۹.۶ درصد و نرخ مربوط به خانوارهای روستایی ۵۶.۸ درصد گزارش شده است.
روغن و برنج در صدر رشد فصلی قیمتها
یک نکته مهم در خواندن جدول رسمی وجود دارد. درصدهای ۳۰.۴ درصد برای برنج ایرانی، ۸۴.۶ درصد برای برنج خارجی و ۱۵۳.۵ درصد برای روغن مایع، تغییر قیمت نسبت به فصل قبل را نشان میدهند؛ بنابراین مبنای مقایسه آنها پاییز ۱۴۰۴ است، نه زمستان ۱۴۰۳. مقایسه مستقیم قیمتهای زمستان دو سال متوالی، رشد سالانه بسیار بزرگتری را نشان میدهد و باید جدا از تغییر فصلی محاسبه شود.
متوسط قیمت هر کیلوگرم برنج درجه یک ایرانی از حدود ۱۵۰ هزار تومان در زمستان ۱۴۰۳ به نزدیک ۴۳۳ هزار تومان در زمستان ۱۴۰۴ رسیده است. محاسبه بر پایه ارقام خام جدول، افزایش تقریبی ۱۸۸ درصدی را در فاصله یک سال نشان میدهد. قیمت برنج درجه یک خارجی نیز از حدود ۷۵ هزار تومان به بیش از ۲۲۳ هزار تومان افزایش یافته که معادل رشد تقریبی ۱۹۶ درصدی است. در مقایسه با پاییز ۱۴۰۴، رشد فصلی برنج ایرانی ۳۰.۴ درصد و برنج خارجی ۸۴.۶ درصد ثبت شده است.
بیشترین جهش فصلی در میان اقلام منتخب به روغن مایع اختصاص داشته است. متوسط قیمت یک بسته ۹۰۰ گرمی روغن مایع از حدود ۹۳ هزار تومان در پاییز ۱۴۰۴ به حدود ۲۳۵ هزار تومان در زمستان همان سال رسیده و رشد ۱۵۳.۵ درصدی را ثبت کرده است. قیمت همین محصول در زمستان ۱۴۰۳ حدود ۶۸ هزار تومان بود؛ در نتیجه، محاسبه سالانه بر پایه دادههای رسمی از افزایش تقریبی ۲۴۳ درصدی حکایت دارد.
تحولات بازار جهانی نیز در همین دوره برای روغنهای خوراکی افزایشی بود. سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد اعلام کرد شاخص جهانی روغن نباتی در فوریه ۲۰۲۶ نسبت به ماه قبل ۳.۳ درصد بالا رفت و به بالاترین سطح خود از ژوئن ۲۰۲۲ رسید. این نهاد رشد تقاضای وارداتی برای روغن پالم و کاهش فصلی تولید در جنوب شرقی آسیا را از عوامل افزایش قیمت جهانی اعلام کرد. در بازار داخلی نیز رئیس انجمن صنفی صنایع روغن نباتی از رشد دو تا سه برابری هزینه ظروف بستهبندی و لزوم بازبینی بهای تمامشده سخن گفته است.
افزایش بهای گوشت مرغ تخممرغ و لبنیات
متوسط قیمت گوشت گوسفندی در زمستان ۱۴۰۴ به حدود یک میلیون و ۳۰۳ هزار تومان برای هر کیلوگرم رسیده است، در حالی که این رقم در زمستان ۱۴۰۳ حدود ۶۹۳ هزار تومان بود. بر این اساس، رشد سالانه این قلم نزدیک به ۸۸ درصد محاسبه میشود. قیمت گوشت گاو و گوساله نیز از حدود ۵۷۸ هزار تومان به بیش از یک میلیون و ۳۲۳ هزار تومان رسیده و افزایش تقریبی ۱۲۹ درصدی را در مقایسه سالانه نشان میدهد. رشد فصلی این دو قلم در جدول مرکز آمار به ترتیب ۴۹.۲ و ۵۳.۲ درصد ثبت شده است.
مرغ ماشینی نیز از روند افزایش قیمت خوراکیها دور نمانده است. متوسط قیمت هر کیلوگرم مرغ از حدود ۹۰ هزار تومان در زمستان ۱۴۰۳ به بیش از ۲۲۱ هزار تومان در زمستان ۱۴۰۴ رسیده که به معنای رشد تقریبی ۱۴۵ درصدی در یک سال است. قیمت هر کیلوگرم تخممرغ ماشینی نیز در زمستان ۱۴۰۴ نزدیک ۱۹۶ هزار تومان ثبت شده و نسبت به زمستان سال قبل حدود ۱۵۳ درصد افزایش داشته است. تغییر فصلی مرغ ۵۱.۵ درصد و تخممرغ ۷۶.۹ درصد بوده است.
در گروه لبنیات، متوسط قیمت یک لیتر شیر پاستوریزه به حدود ۸۴ هزار تومان، یک کیلوگرم ماست پاستوریزه به بیش از ۱۱۵ هزار تومان و بسته ۵۰۰ گرمی پنیر ایرانی پاستوریزه به حدود ۱۵۴ هزار تومان رسیده است. مقایسه با زمستان ۱۴۰۳ نشان میدهد قیمت شیر حدود ۱۰۲ درصد، ماست حدود ۱۰۰ درصد و پنیر نزدیک ۹۷ درصد افزایش یافته است. قیمت بسته ۱۰۰ گرمی کره پاستوریزه نیز نزدیک ۷۸ هزار تومان گزارش شده که حدود ۳۹ درصد بیشتر از زمستان سال قبل است.
معاون امور دام وزارت جهاد کشاورزی در توضیح فشار هزینهای بخش تولید اعلام کرده است که تغییر شیوه تامین ارز بر قیمت سه نهاده اصلی اثر گذاشته و نیاز تولیدکنندگان به سرمایه در گردش را تا پنج برابر افزایش داده است. او همچنین ظرفیت سالانه صنعت طیور را بیش از سه میلیون تن و برآورد تولید گوشت قرمز در سال ۱۴۰۴ را ۹۴۷ هزار تن اعلام کرده است. او افزایش هزینه نهادهها و رشد نیاز به سرمایه در گردش را از مهمترین فشارهای مالی فعالان دام و طیور در این دوره دانسته است.
در بازار برنج نیز وزارت جهاد کشاورزی پس از پایان زمستان از تسریع واردات و آغاز فصل برداشت جدید خبر داده است. وزیر جهاد کشاورزی اعلام کرده تنظیم بازار از مسیر واردات با سرعت بیشتری دنبال میشود و ورود محصول تازه میتواند عرضه را تقویت کند. گزارش رسمی مرکز آمار، متوسط قیمتهای ثبتشده تا پایان زمستان ۱۴۰۴ را پوشش میدهد و تغییرات بعدی بازار در گزارشهای ماهانه و فصلی جدید منعکس خواهد شد.
