همکاری اقتصادی اتحادیه اروپا و کانادا وارد مرحله تازهای میشود
اتحادیه اروپا و کانادا در حال آمادهسازی چارچوبی گسترده برای توسعه روابط اقتصادی، تجاری و صنعتی هستند؛ چارچوبی که بر اساس گزارش بلومبرگ قرار است حوزههایی مانند زنجیره تامین، مواد خام حیاتی، پژوهش علمی، فناوری فضایی، تجارت دیجیتال و خریدهای صنعتی مشترک را پوشش دهد. محور اقتصادی این برنامه، افزایش تابآوری زنجیرههای تامین، تنوعبخشی به بازارهای صادراتی و کاهش وابستگی به بازارهای بسیار متمرکز است. در گزارش بلومبرگ، این مسیر بخشی از تلاش دو اقتصاد برای ایجاد گزینههای بیشتر در برابر تمرکز تجارت و فناوری در آمریکا و چین توصیف شده است. همکاری اقتصادی اتحادیه اروپا و کانادا در شرایطی توسعه مییابد که دو طرف به دنبال مسیرهای تازه برای جذب سرمایه، دسترسی مطمئنتر به مواد اولیه و گسترش بازار شرکتهای خود هستند.
اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، قرار است در سخنرانی سالانه وضعیت اتحادیه در ۱۶ سپتامبر در استراسبورگ از ابتکارهای تازه رونمایی کند. مارک کارنی، نخست وزیر کانادا، نیز برای حضور در این برنامه دعوت شده و طبق گزارش بلومبرگ انتظار میرود روز بعد با نمایندگان پارلمان اروپا گفتوگو کند. نشست مشترک کانادا و اتحادیه اروپا نیز برای ۲۹ و ۳۰ اکتبر در کانادا برنامهریزی شده است و قرار است مسیر اجرایی همکاریهای تازه در آن روشنتر شود.
رشد تجارت دو طرف زیر چتر توافق اقتصادی موجود
پایه اصلی همکاری تازه، توافق جامع اقتصادی و تجاری کانادا و اتحادیه اروپا موسوم به ستا است که از سپتامبر ۲۰۱۷ به صورت موقت اجرا میشود. آمار رسمی کمیسیون اروپا نشان میدهد ارزش تجارت دوجانبه کالا و خدمات در سال ۲۰۲۵ به ۱۳۰ میلیارد یورو رسیده است؛ رقمی که در مقایسه با ۷۲.۱ میلیارد یورو در سال ۲۰۱۶ حدود ۸۰ درصد افزایش نشان میدهد. تجارت کالا در همین سال ۸۱.۵ میلیارد یورو و تجارت خدمات ۴۹ میلیارد یورو بوده است. صادرات کالایی اتحادیه اروپا به کانادا نیز از ۲۹.۶ میلیارد یورو در سال ۲۰۱۶ به ۴۸.۸ میلیارد یورو در سال ۲۰۲۵ رسیده است.
دادههای رسمی کانادا نیز از افزایش وزن بازار اروپا حکایت دارد. تجارت کالایی این کشور با اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۰.۹ درصد رشد کرد و صادرات کانادا به این بازار ۲۳.۴ درصد افزایش یافت. سوختها و روغنهای معدنی، آلومینیوم و دانههای روغنی از گروههایی بودند که در رشد صادرات نقش داشتند. اتحادیه اروپا پس از ایالات متحده دومین شریک تجاری بزرگ کانادا است و در سال ۲۰۲۴ حدود ۷.۹ درصد از تجارت کالایی این کشور با جهان را به خود اختصاص داده بود.
یکی دیگر از بخشهای در حال توسعه، تجارت دیجیتال است. کانادا و اتحادیه اروپا در مارس ۲۰۲۶ مذاکرات رسمی برای دستیابی به توافق تجارت دیجیتال را آغاز کردند. این مذاکرات قرار است ظرفیتهای توافق ستا را در اقتصاد دیجیتال تکمیل کند و چارچوب روشنتری برای فعالیت شرکتها در خدمات و مبادلات فرامرزی ایجاد کند. دو طرف همزمان بر کاهش موانع مقرراتی، افزایش قابلیت پیشبینی برای بنگاهها و تقویت امنیت اقتصادی زنجیرههای تامین تاکید کردهاند.
مواد معدنی حیاتی و سرمایهگذاری صنعتی در مرکز همکاری
بخش مهم دیگری از برنامه جدید به مواد خام و مواد معدنی حیاتی مربوط میشود. کانادا و اتحادیه اروپا از سال ۲۰۲۱ مشارکت راهبردی در حوزه مواد خام دارند و در مارس ۲۰۲۶ نیز بر توسعه تجارت، سرمایهگذاری، همکاری مقرراتی و نوآوری در سراسر زنجیره ارزش این مواد تاکید کردند. در همان مقطع، بانک سرمایهگذاری اروپا و دولت کانادا نامهای برای حرکت به سوی همکاری بیشتر در تامین مالی پروژههای مرتبط امضا کردند. این حوزه برای صنایع باتری، انرژی پاک، تولید پیشرفته و زیرساخت دیجیتال اهمیت اقتصادی بالایی دارد.
دولت کانادا در مارس امسال اعلام کرد ۳۰ مشارکت و سرمایهگذاری جدید با ۱۲ شریک میتواند ۱۲.۱ میلیارد دلار سرمایه برای پروژههای مواد معدنی حیاتی فعال کند. با احتساب برنامههای اعلامشده در اکتبر ۲۰۲۵، حجم پروژههای مرتبط به ۱۸.۵ میلیارد دلار رسیده است. همه این پروژهها مستقیما به اتحادیه اروپا مربوط نیستند، اما افزایش ظرفیت استخراج و فرآوری کانادا میتواند گزینههای بیشتری برای خریداران اروپایی در تامین مواد اولیه مورد نیاز صنایع پیشرفته فراهم کند.
همکاری صنعتی دو طرف به خریدهای مشترک نیز رسیده است. کانادا نخستین کشور غیراروپایی است که امکان مشارکت در سازوکار ۱۵۰ میلیارد یورویی SAFE اتحادیه اروپا را به دست آورده است. توافق مربوط به حضور شرکتها و محصولات کانادایی در این سازوکار در فوریه ۲۰۲۶ امضا شد و شورای اتحادیه اروپا در ژوئن آن را نهایی کرد. از نظر اقتصادی، این مسیر میتواند برای تولیدکنندگان کانادایی در صنایع پیشرفته، فناوری فضایی، امنیت سایبری و بخشهای مرتبط با زنجیره تولید اروپا بازارهای تازهای ایجاد کند.
در بخش پژوهش نیز زیرساخت مشترک از قبل وجود دارد. کانادا از ژوئیه ۲۰۲۴ به بخش دوم برنامه افق اروپا پیوسته و پژوهشگران و سازمانهای کانادایی میتوانند در پروژههای مشارکتی این برنامه در شرایطی نزدیک به اعضای اتحادیه اروپا حضور داشته باشند و برای تامین مالی مستقیم اقدام کنند. دومین نشست کمیته مشترک این همکاری در مارس ۲۰۲۶ در بروکسل برگزار شد و ادامه همکاری در فناوریهای آینده و شبکههای نوآوری در دستور کار قرار گرفت.
بلومبرگ همچنین از بررسی امکان نزدیکتر شدن کانادا به برخی سازوکارهای بازار واحد اروپا خبر داده است، هرچند شکل حقوقی و مقرراتی این همگرایی هنوز نهایی نشده است. در کنار آن، استفاده بیشتر از ظرفیت ستا نیز ادامه دارد. نرخ استفاده صادرکنندگان اروپایی از ترجیحات تعرفهای این توافق در سال ۲۰۲۴ به ۶۳.۲ درصد رسید و کمیسیون اروپا برآورد کرده است این ترجیحات حدود ۶۳۶ میلیون یورو صرفهجویی تعرفهای برای صادرکنندگان اروپایی ایجاد کرده است.
مانیندر سیدهو، وزیر تجارت بینالملل کانادا، در مارس ۲۰۲۶ هدف دولت این کشور را دو برابر کردن صادرات به بازارهای خارج از ایالات متحده طی دهه آینده اعلام کرده بود. گسترش همکاری اقتصادی اتحادیه اروپا و کانادا در همین مسیر میتواند به قراردادهای تجاری بیشتر و تنوع مقصدهای صادراتی منجر شود. جزئیات بیشتر درباره زنجیره تامین، مواد معدنی، پژوهش، فناوری فضایی و قواعد بازار قرار است در برنامه ۱۶ سپتامبر و سپس نشست مشترک اواخر اکتبر مشخص شود.
