تسهیلات غیرجاری بانک دی در شبکه شرکتهای مرتبط باقی ماند
بررسی تازه دادههای منتشرشده درباره تسهیلات غیرجاری بانک دی نشان میدهد نام چند شرکت مرتبط با مجموعه تجاری خونه به خونه همچنان در میان بدهکاران کلان این بانک دیده میشود. بخش مهمی از این تسهیلات در سالهای ۱۳۹۳ و ۱۳۹۴ پرداخت شده، اما مانده آن پس از گذشت بیش از یک دهه در طبقه مطالبات غیرجاری قرار دارد. اسناد مورد بررسی، شرکت خدمات بازرگانی و صنایع غذایی آسان اندیشان شفق را به عنوان یکی از دریافت کنندگان اصلی معرفی میکنند؛ شرکتی که نام تجاری خونه به خونه با آن پیوند خورده و وضعیت ثبتی آن بعدتر به انحلال رسیده است.
دادههای منتشرشده از فهرست تسهیلات کلان نشان میدهد مانده اصل بدهی غیرجاری مشتریان مشمول بانک دی در پایان شهریور ۱۴۰۳ حدود ۱۰ هزار و ۱۷۵ میلیارد ریال بوده است. این رقم در پایان آذر همان سال به حدود ۱۰ هزار و ۲۰۵ میلیارد ریال رسید و در پایان اسفند ۱۴۰۳ نیز نزدیک به ۱۰ هزار و ۴۷۷ میلیارد ریال گزارش شد. به این ترتیب، ارزش اسمی مطالبات غیرجاری مشمول بانک در این دوره نه تنها کاهش محسوسی نداشت، بلکه افزایش محدودی را ثبت کرد. این ارقام کل بدهیهای غیرجاری مشمول بانک دی را نشان میدهد و تمام آن به یک شرکت یا یک گروه تجاری اختصاص ندارد.
در فهرست بدهکاران کلان بانک دی، نام شرکت خدمات بازرگانی و صنایع غذایی آسان اندیشان شفق در کنار شرکت سرمایه گذاری تولیدی بین المللی گروه پرواز تجارت ایرانیان، شکوه مهر ایرانیان و افرا تدبیر یکتا آمده است. گزارشهای منتشرشده، آسان اندیشان شفق را در مقطعی بزرگترین دریافت کننده تسهیلات معوق این بانک معرفی کردهاند. قرار گرفتن یک مشتری در این فهرست به معنای ثبت مانده بدهی در یکی از طبقات غیرجاری است و به تنهایی درباره نتیجه نهایی پیگیری حقوقی، میزان وثایق قابل وصول یا رقم بازیافتی بانک داوری نمیکند.
پیوندهای ثبتی میان دریافت کنندگان تسهیلات
شرکت آسان اندیشان شفق در سال ۱۳۹۰ با موضوع فعالیت در حوزه بازرگانی، مواد غذایی، واردات، صادرات و ارائه خدمات به مجموعههای دولتی و خصوصی ثبت شد. آخرین تغییرات ثبتی مورد اشاره در گزارش اولیه به سال ۱۳۹۹ باز میگردد و بر پایه همان اسناد، شرکت وارد فرایند انحلال شده است. در مقابل، شرکت سرمایه گذاری فروشگاههای زنجیرهای خونه به خونه با شخصیت حقوقی و شناسه ملی جداگانه همچنان سابقه ثبتی فعال و آگهیهای تغییرات جدیدتری دارد. همین تفاوت حقوقی سبب میشود بدهی ثبت شده به نام شرکت نخست را نتوان صرفا بر پایه شباهت نام تجاری به شرکت دوم نسبت داد.
با این حال، بررسی ترکیب سهامداری و هیئت مدیره شرکتهای ذکرشده در گزارش اولیه، وجود ارتباطهای ثبتی میان برخی از آنها را نشان میدهد. آسان اندیشان شفق بخشی از تسهیلات را به نام خود و بخش دیگری را از مسیر شرکتهایی دریافت کرده که در مقاطعی عضو هیئت مدیره یا زیرمجموعه شبکه شرکتی آن بودهاند. نام سرمایه گذاری تولیدی بین المللی گروه پرواز تجارت ایرانیان، شکوه مهر ایرانیان، افرا تدبیر یکتا، شکوه گستر گل گهر، آسان پخش گیتی، ارکان تجارت ماهان، میلاد گستر طوس و تدبیر گستر حافظ در این زنجیره آمده است.
طبق اطلاعات ثبتی مورد استناد، سه شرکت از این مجموعه منحل شدهاند و پنج شرکت دیگر در وضعیت تصفیه قرار دارند. توقف فعالیت عادی یک شرکت یا ورود آن به مرحله تصفیه، بدهیهای پیشین را از بین نمیبرد، اما شیوه وصول طلب را به داراییهای باقی مانده، وثایق، تضمینها و نتیجه رسیدگیهای حقوقی وابسته میکند. در چنین شرایطی، بانک باید مطالبات خود را در فرایند تصفیه اعلام و همزمان امکان وصول از تضامین و اشخاص متعهد را بررسی کند. طبقه بندی مشکوک الوصول نیز نشان میدهد بازپرداخت کامل بدهی با عدم قطعیت بیشتری نسبت به مطالبات سررسیدگذشته یا معوق رو به رو است.
یکی از نقاط مشترک میان دو شخصیت حقوقی دارای نام خونه به خونه، شرکت سرمایه گذاری تولیدی بین المللی گروه پرواز تجارت ایرانیان است. این شرکت در مقاطعی در ترکیب مدیریتی آسان اندیشان شفق حضور داشته و در سوابق ثبتی شرکت سرمایه گذاری فروشگاههای زنجیرهای خونه به خونه نیز دیده شده است. سوابق منتشرشده همچنین از حضور برخی مدیران مشترک در شرکتهای این شبکه حکایت دارد. این ارتباطها، ضرورت بررسی ذی نفع واحد و تجمیع ریسک اعتباری شرکتهای مرتبط را برای ارزیابی دقیقتر تسهیلات نشان میدهد، اما اثبات مسئولیت هر شخص یا شرکت به قراردادها، ضمانتها و تصمیم مراجع صالح وابسته است.
ماندگاری بدهی در گزارشهای دورهای بانک مرکزی
بانک مرکزی اطلاعات تسهیلات و تعهدات کلان جاری و غیرجاری را بر اساس تکالیف قانونی و دادههای ارسالی شبکه بانکی به صورت دورهای منتشر میکند. در این گزارشها، نام ذی نفع واحد، مانده اصل تسهیلات، وضعیت بازپرداخت و اطلاعات مرتبط با وثایق یا تضامین درج میشود. تکرار نام یک شرکت در دورههای متوالی به این معناست که مانده بدهی آن تا تاریخ گزارش تسویه یا از فهرست مشمولان خارج نشده است؛ هرچند رقم بدهی ممکن است بر اثر بازپرداخت، شناسایی سود، اجرای وثیقه یا اصلاح اطلاعات تغییر کند.
آمار پایان اسفند ۱۴۰۳ نشان میدهد مجموع بدهی غیرجاری مشتریان مشمول بانک دی به حدود یک هزار و ۴۸ میلیارد تومان رسیده بود. در همان فهرست، شکوه مهر ایرانیان، مهندسی و تامین قطعات خودرو دیار، سرمایه گذاری تولیدی بین المللی گروه پرواز تجارت ایرانیان و آسان اندیشان شفق در میان بدهکاران بزرگ قرار داشتند. گسترش بسته بندی دلفین، توسعه تجارت دلفین، ریل پرداز سیستم، پترو ماد سبز کیش و تامین گستران پیشگامان آذر نیز از دیگر نامهای ثبت شده در فهرست بدهکاران کلان بانک بودند.
تا زمان تنظیم این گزارش، در منابع عمومی بررسی شده توضیح تازهای از بانک دی یا شرکتهای نام برده درباره زمان بندی تسویه، ارزش روز وثایق یا نتیجه نهایی فرایند وصول این مطالبات مشاهده نشد. بنابراین، اطلاعات قابل انتشار به دادههای رسمی تسهیلات غیرجاری، آگهیهای ثبتی شرکتها و سوابق مدیریتی موجود محدود است. نام آسان اندیشان شفق و گروه پرواز تجارت ایرانیان در فهرستهای دورهای بدهکاران بانک دی باقی مانده و تعیین رقم قابل بازیافت، به نتیجه اقدامات ثبتی، قراردادی و حقوقی بانک وابسته است.
