خسارت شرکتهای جهان از شوک انرژی و اختلال تجارت سنگینتر شده است
تحلیل تازه رویترز از صورتهای مالی و گزارشهای شرکتهای بورسی در آمریکا، اروپا و آسیا نشان میدهد خسارت شرکتهای جهان از درگیری نظامی مرتبط با ایران به دست کم ۲۵ میلیارد دلار رسیده و فشار هزینهای همچنان در حال افزایش است. این برآورد فقط هزینههای اعلام شده یا قابل سنجش را پوشش میدهد و به همین دلیل، رقم واقعی میتواند با انتشار گزارشهای بعدی شرکتها بالاتر برود.
بر اساس این بررسی، دست کم ۲۷۹ شرکت از صنایع مختلف، جنگ را یکی از عوامل اصلی تغییر در برنامههای عملیاتی و مالی خود معرفی کردهاند. افزایش قیمت، کاهش تولید، تعلیق سود سهام، توقف بازخرید سهام، مرخصی اجباری کارکنان، دریافت اضافه بهای سوخت و درخواست کمک اضطراری از دولتها از جمله اقداماتی است که برای مهار فشار نقدینگی و حفظ حاشیه سود اعلام شده است.
اثر اصلی این بحران از مسیر انرژی و حمل و نقل وارد صورتهای مالی شرکتها شده است. محدود شدن جریان تجارت در تنگه هرمز، که از مهمترین گذرگاههای نفتی جهان است، قیمت نفت را به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسانده و هزینه سوخت، بیمه، حمل دریایی و مواد اولیه نفت پایه را افزایش داده است. اداره اطلاعات انرژی آمریکا پیش تر اعلام کرده بود در نیمه نخست ۲۰۲۵ روزانه ۲۰.۹ میلیون بشکه نفت و فرآورده از این مسیر عبور کرده که نزدیک به ۲۰ درصد مصرف مایعات نفتی جهان بوده است.
فشار هزینه از سوخت تا مواد اولیه
گزارش رویترز نشان میدهد حدود یک پنجم شرکتهای بررسی شده به طور مستقیم از زیان مالی یا کاهش سودآوری ناشی از جنگ خبر دادهاند. این گروه فقط شامل تولیدکنندگان صنعتی نیست و از خطوط هوایی و اپراتورهای کروز تا سازندگان لوازم خانگی، لاستیک، شوینده، لوازم آرایشی و بسته بندی را در بر میگیرد. شرکتهای اروپایی و انگلیسی به دلیل هزینه بالاتر انرژی آسیب بیشتری دیدهاند و نزدیک به یک سوم موارد ثبت شده نیز به آسیا مربوط بوده است.
بزرگترین سهم از هزینههای کمی شده به صنعت هواپیمایی مربوط است. طبق دادههای منتشر شده، شرکتهای هوایی نزدیک به ۱۵ میلیارد دلار هزینه اضافه مرتبط با جنگ گزارش کردهاند، زیرا قیمت سوخت جت تقریبا دو برابر شده است. در بخش خودرو نیز تویوتا از اثر منفی ۴.۳ میلیارد دلاری سخن گفته و پروکتر اند گمبل کاهش سود پس از مالیات به ارزش یک میلیارد دلار را برآورد کرده است.
در بخش کالاهای مصرفی، افزایش قیمت نفت هم هزینه حمل را بالا برده و هم نهادههای پتروشیمی مورد استفاده در بسته بندی، شوینده و محصولات بهداشتی را گرانتر کرده است. مک دونالد نیز اعلام کرده ادامه اختلال در زنجیره تامین میتواند تورم هزینهای بلندمدتتری ایجاد کند. مدیرعامل این شرکت افزایش قیمت بنزین را عاملی دانسته که قدرت خرید مصرف کنندگان کم درآمد را تحت فشار قرار میدهد.
ویرپول پس از کاهش شدید چشم انداز سالانه و تعلیق سود سهام، از افت تقاضا برای لوازم خانگی خبر داده است. مدیرعامل این شرکت گفته مصرف کنندگان به جای تعویض کالا، بیشتر به تعمیر آن روی آوردهاند. این تغییر رفتاری برای تولیدکنندگانی که با هزینه ثابت بالا کار میکنند، به معنای کاهش جذب هزینه و فشار بیشتر بر حاشیه سود است.
اثر بحران در سود شرکتها با تاخیر دیده میشود
در صنایع شیمیایی، مواد اولیه و کالاهای صنعتی، نزدیک به ۴۰ شرکت اعلام کردهاند به دلیل وابستگی به خوراک و محصولات پتروشیمی خاورمیانه ناچار به افزایش قیمت خواهند شد. مدیر مالی نیوول برندز گفته هر ۵ دلار رشد قیمت نفت در هر بشکه، حدود ۵ میلیون دلار به هزینههای این شرکت اضافه میکند. کانتیننتال آلمان نیز انتظار دارد از سه ماهه دوم دست کم ۱۰۰ میلیون یورو زیان ناشی از گرانتر شدن مواد اولیه را تجربه کند.
آژانس بین المللی انرژی در گزارش ماه مه اعلام کرده اختلال در تجارت دریایی از مسیر تنگه هرمز، برداشت از ذخایر نفتی جهان را به سطحی کم سابقه رسانده است. طبق این گزارش، ذخایر مشاهده شده نفت در ماه مارس ۱۲۹ میلیون بشکه و در آوریل ۱۱۷ میلیون بشکه کاهش یافت. این وضعیت برای صنایع وابسته به نفت فقط به معنای رشد قیمت خرید نیست، بلکه برنامه ریزی تولید، قراردادهای حمل و زمان تحویل را نیز دشوارتر میکند.
با وجود این فشارها، بخش مهمی از اثر مالی بحران هنوز به طور کامل در سود شرکتها دیده نشده است. دادههای فکت ست نشان میدهد از پایان مارس، پیش بینی حاشیه سود خالص سه ماهه دوم برای شرکتهای صنعتی شاخص اس اند پی ۵۰۰ به اندازه ۰.۳۸ واحد درصد، برای مصرفی اختیاری ۰.۱۴ واحد درصد و برای کالاهای مصرفی اساسی ۰.۰۸ واحد درصد کاهش یافته است.
تحلیلگران گلدمن ساکس نیز انتظار دارند شرکتهای حاضر در شاخص استاکس ۶۰۰ اروپا از سه ماهه دوم با فشار بیشتری بر حاشیه سود روبه رو شوند، زیرا انتقال کامل هزینهها به مصرف کننده دشوارتر شده و پوششهای بیمهای و مالی قبلی به تدریج منقضی میشود. در ژاپن هم برآورد رشد سود سه ماهه دوم از پایان مارس تقریبا نصف شده و به ۱۱.۸ درصد رسیده است.
در کنار تعرفههای سال ۲۰۲۵ که پیش تر بیش از ۳۵ میلیارد دلار هزینه برای صدها شرکت ایجاد کرده بود، فشار تازه انرژی و مواد اولیه اکنون به متغیر اصلی برنامه بودجه شرکتها تبدیل شده است. از نگاه فعالان بازار، خسارت شرکتهای جهان در ماههای آینده بیش از هر چیز به مسیر قیمت نفت، زمان بازگشت حمل و نقل عادی و توان شرکتها برای حفظ فروش بدون افزایش شدید قیمت وابسته خواهد بود.
