افزایش قیمت محصولات سایپا به مرحله نهایی بررسی رسید
درخواست افزایش قیمت محصولات سایپا پس از ارائه صورتهای مالی و مستندات مربوط به رشد هزینه تولید، در سازمان حمایت از مصرفکنندگان و تولیدکنندگان در حال بررسی است. علی شیخزاده، مدیرعامل گروه خودروسازی سایپا، اعلام کرده نتیجه ارزیابی کارشناسی این درخواست احتمالا طی روزهای آینده به شرکت ابلاغ میشود و میزان تغییر قیمت پس از طی مراحل قانونی مشخص خواهد شد.
به گفته مدیرعامل سایپا، مبنای درخواست شرکت تنها یک برآورد کلی نیست و اطلاعات مالی، هزینه تامین قطعات، مخارج تولید و سایر اجزای بهای تمامشده در اختیار کارشناسان سازمان حمایت قرار گرفته است. این سازمان باید محاسبات خودروساز را با ضوابط تعیین و تثبیت قیمتها تطبیق دهد و مشخص کند چه بخشی از افزایش هزینهها قابلیت انتقال به قیمت فروش کارخانه را دارد.
در اطلاعات منتشرشده درباره این پرونده، رشد بهای تمامشده محصولات سایپا حدود ۳۵ درصد عنوان شده است، اما این رقم هنوز به معنای تصویب افزایش قیمت به همین میزان نیست. درصد نهایی میتواند پس از کنترل اسناد، بررسی صورتهای مالی و اعمال ضوابط مربوط به قیمتگذاری تغییر کند. بنابراین تا زمان اعلام رسمی، هر عددی درباره قیمت جدید محصولات سایپا در حد برآورد باقی میماند.
سازوکار بررسی قیمت جدید محصولات سایپا
بر اساس آخرین چارچوب تنظیم بازار خودرو، عرضهکننده قیمت پیشنهادی خود را بر پایه ضوابط مصوب محاسبه و همراه با مستندات به سازمان حمایت اعلام میکند. سازمان حمایت نیز موظف است حداکثر ظرف یک ماه قیمتهای پیشنهادی را بررسی کند و در صورت موافقت، نتیجه را در مسیر رسمی اطلاعرسانی قرار دهد. اگر میان محاسبات شرکت و ارزیابی نهاد ناظر اختلاف وجود داشته باشد، قیمت مورد تایید سازمان حمایت مبنای عمل خواهد بود.
شیخزاده گفته است پس از نهایی شدن بررسیها، نتیجه از طریق سامانه کدال منتشر خواهد شد. انتشار اطلاعات در کدال از آن جهت اهمیت دارد که تغییر نرخ فروش برای شرکت بورسی، اطلاعات بااهمیت محسوب میشود و سهامداران، خریداران و فعالان بازار خودرو باید همزمان به رقم تاییدشده دسترسی داشته باشند. تا پیش از انتشار اطلاعیه رسمی، فهرست قطعی قیمتها قابل استناد نخواهد بود.
مدیرعامل سایپا در توضیح انتقاد خود از شیوه فعلی قیمتگذاری گفته است بررسی بر اساس صورتهای مالی گذشته و طولانی شدن فرایند کارشناسی، باعث میشود نرخهای مصوب از شرایط جاری هزینه تولید فاصله بگیرد. به گفته او، قیمتهای اعلامی در برخی مقاطع ۵۰ تا ۶۰ درصد از قیمتهای واقعی روز عقبتر میمانند و همین فاصله، مدیریت نقدینگی و برنامهریزی تولید را دشوار میکند.
پیشنهاد مطرحشده از سوی مدیرعامل سایپا، حرکت به سمت نظارت پسینی است. در این الگو، هیاتمدیره خودروساز قیمت را بر اساس هزینههای واقعی تعیین میکند و سازمان حمایت پس از اجرا، درستی محاسبات را میسنجد. شیخزاده معتقد است چنین روشی میتواند زمان واکنش به تغییر هزینهها را کاهش دهد، هرچند اجرای آن به تصمیم نهادهای مسئول و رعایت کامل ضوابط بازار خودرو وابسته است.
فشار هزینه و نقدینگی در صورتهای مالی سایپا
دادههای مالی منتشرشده از سایپا نشان میدهد افزایش درآمد به تنهایی نتوانسته فشار هزینه را جبران کند. درآمد عملیاتی شرکت در شش ماه نخست سال ۱۴۰۴ به حدود ۷۴ هزار و ۹۰۰ میلیارد تومان رسید که نزدیک به ۵ درصد بیشتر از دوره مشابه سال قبل بود. با این حال، زیان عملیاتی در همین دوره به حدود ۱۷ هزار و ۷۰۰ میلیارد تومان و زیان خالص به حدود ۲۵ هزار و ۷۰۰ میلیارد تومان افزایش یافت.
نسبت زیان عملیاتی به درآمد سایپا نیز از حدود منفی ۷.۸ درصد در دوره مشابه سال قبل به منفی ۲۳.۶ درصد رسیده است. همچنین نسبت مجموع بدهیها به درآمد عملیاتی از ۳۴۲ درصد به ۴۳۲ درصد افزایش یافته که بیانگر فشار بالای تعهدات مالی بر جریان نقد شرکت است. این ارقام بخشی از مستنداتی است که اهمیت تغییر هزینه تولید و نرخ فروش را برای عملکرد مالی خودروساز نشان میدهد.
مدیرعامل سایپا پیشتر اعلام کرده بود شرکت در آغاز سال ۱۴۰۴ با حدود ۶۰ هزار میلیارد تومان اسناد خرید دین سررسیدشده و نزدیک به ۳۰ هزار میلیارد تومان بدهی معوق بانکی روبهرو بوده است. او همچنین از انتقال تعهدات فروش سالهای گذشته به دوره جدید خبر داده و گفته بود بخشی از خودروهای تعهدشده باید بدون ورود نقدینگی تازه و با قیمتهای قبلی تولید و تحویل شوند.
در کنار فشار مالی، سایپا اقداماتی برای کاهش هزینه انجام داده است. طبق توضیحات شیخزاده، برنامه اصلاح تامین قطعات و کاهش انحصار برخی منابع خرید، حدود ۱۵ هزار میلیارد تومان از بهای تمامشده شرکت کم کرده است. همچنین فروش داراییهای غیرمولد نزدیک به ۱۰ هزار میلیارد تومان منابع ایجاد کرده و بخشی از این مبلغ برای پرداخت بدهی زنجیره تامین اختصاص یافته است.
با وجود این اقدامات، رشد قیمت مواد اولیه، قطعات، خدمات تولید، هزینههای مالی و تعهدات باقیمانده همچنان بر ساختار هزینه سایپا اثر دارد. بررسی درخواست افزایش نرخ قرار است مشخص کند چه میزان از این تغییرات در چارچوب ضوابط قابل پذیرش است و قیمت کارخانه هر محصول بر چه مبنایی اصلاح خواهد شد. تفاوت ساختار تولید و میزان داخلیسازی محصولات نیز میتواند باعث شود درصد افزایش برای همه خودروها یکسان نباشد.
تحولات اخیر در قیمتگذاری ایرانخودرو نیز نشان داد اعلام نرخ از سوی خودروساز باید با محاسبات سازمان حمایت منطبق باشد و در صورت وجود اختلاف، ارقام نیازمند اصلاح است. پرونده سایپا اکنون در همین مسیر کارشناسی قرار دارد و شرکت منتظر ابلاغ نظر نهایی است. پس از دریافت مجوز، جدول قیمت پایه محصولات باید جدا از مالیات، بیمه، عوارض شمارهگذاری و سایر هزینههای قانونی اعلام شود.
زمان اجرای قیمتهای تازه، دامنه محصولاتی که مشمول تغییر میشوند و میزان افزایش هر خودرو، تنها پس از انتشار اطلاعیه رسمی مشخص خواهد شد. خریدارانی که پیشتر قرارداد قطعی دارند یا در طرحهای پیشفروش شرکت کردهاند نیز باید شرایط درجشده در قرارداد و مقررات مربوط به قیمت زمان تحویل را ملاک قرار دهند. سایپا اعلام کرده اطلاعات نهایی افزایش قیمت محصولات سایپا را پس از تکمیل بررسی سازمان حمایت از مسیر کدال در اختیار بازار قرار میدهد.
