نرخ بیکاری سال ۱۴۰۴ به ۷.۵ درصد رسید و مشارکت اقتصادی کاهش یافت
تازهترین گزارش مرکز آمار ایران از وضعیت بازار کار نشان میدهد نرخ بیکاری سال ۱۴۰۴ برای جمعیت ۱۵ ساله و بیشتر به ۷.۵ درصد رسیده است. این شاخص در مقایسه با سال ۱۴۰۳ یک دهم واحد درصد کاهش داشته، اما همزمان نرخ مشارکت اقتصادی نیز پایین آمده است. بر اساس این آمار، ۴۰.۶ درصد از جمعیت در سن کار در گروه شاغلان یا بیکاران جویای کار قرار گرفتهاند که نسبت به سال قبل ۰.۴ واحد درصد کمتر است.
پایه جمعیتی این گزارش، حدود ۶۶ میلیون و ۱۴۸ هزار نفر از افراد ۱۵ ساله و بیشتر کشور را در بر میگیرد. از این تعداد، ۲۶ میلیون و ۸۳۷ هزار نفر جمعیت فعال اقتصادی بودهاند. جمعیت فعال از مجموع افرادی تشکیل میشود که شاغل هستند یا در دوره بررسی بدون شغل بودهاند و برای یافتن کار اقدام کردهاند. در گزارشهای بازار کار، نرخ بیکاری همراه با نرخ مشارکت اقتصادی منتشر میشود تا اندازه جمعیت فعال و غیرفعال مشخص باشد.
در بخش اشتغال، شمار افراد ۱۵ ساله و بیشتر به ۲۴ میلیون و ۸۲۲ هزار نفر رسیده است. شمار شاغلان در مقایسه با سال ۱۴۰۳ حدود ۳۴ هزار نفر افزایش یافته است. در مقابل، تعداد بیکاران بر پایه اختلاف جمعیت فعال و شاغل، حدود دو میلیون و ۱۵ هزار نفر بوده است. این افراد در تعریف آماری بازار کار، فاقد شغل و در جستجوی کار محسوب میشوند.
همزمان با افزایش محدود شمار شاغلان، جمعیت غیرفعال اقتصادی به ۳۹ میلیون و ۳۱۱ هزار نفر رسیده است. این جمعیت در مقایسه با سال قبل نزدیک به ۷۹۱ هزار نفر بیشتر شده و شامل محصلان، خانه داران، بازنشستگان دارای درآمد بدون کار و افرادی است که در دوره بررسی به دنبال شغل نبودهاند. با این تغییر، سهم جمعیت غیرفعال از کل جمعیت در سن کار افزایش یافته است.
خدمات همچنان بزرگترین بخش اشتغال کشور
ترکیب اشتغال در سه بخش اصلی اقتصاد در سال ۱۴۰۴ تغییر محدودی داشته است. بخش خدمات با سهم ۵۳.۲ درصدی، بیشترین تعداد شاغلان را در خود جای داده است. پس از خدمات، بخش صنعت با سهم ۳۲.۸ درصدی قرار دارد و کشاورزی نیز ۱۳.۹ درصد از اشتغال کشور را به خود اختصاص داده است. مقایسه با سال ۱۴۰۳ نشان میدهد سهم صنعت از ۳۳.۳ درصد به ۳۲.۸ درصد کاهش یافته و سهم خدمات به همین میزان افزایش پیدا کرده است، در حالی که سهم کشاورزی بدون تغییر مانده است.
بر مبنای جمعیت شاغل اعلام شده، سهم ۵۳.۲ درصدی خدمات معادل بیش از ۱۳ میلیون شغل است. سهم صنعت نیز بیش از هشت میلیون شاغل را در بر میگیرد و تعداد شاغلان بخش کشاورزی حدود سه میلیون و ۴۵۰ هزار نفر برآورد میشود. این ارقام تقریبی از ضرب سهم هر بخش در کل جمعیت شاغل به دست میآید.
شاخص اشتغال ناقص در سال ۱۴۰۴ برابر با ۷.۶ درصد اعلام شده است. این گروه شامل شاغلانی است که به دلایل اقتصادی کمتر از ۴۴ ساعت در هفته کار کردهاند، برای انجام ساعت کاری بیشتر آمادگی داشتهاند و امکان افزایش کار خود را پیدا نکردهاند. در سوی دیگر، ۳۸.۴ درصد از شاغلان ۱۵ ساله و بیشتر در هفته بیش از ۴۹ ساعت کار کردهاند. این دو شاخص، دو سوی متفاوت توزیع ساعات کار در میان جمعیت شاغل را ثبت میکنند.
افزایش بیکاری در گروههای جوان
وضعیت گروههای جوان با روند نرخ بیکاری عمومی یکسان نبوده است. نرخ بیکاری جوانان ۱۵ تا ۲۴ ساله در سال ۱۴۰۴ به ۲۰.۳ درصد رسیده که ۰.۲ واحد درصد بیشتر از سال قبل است. به این ترتیب، بیش از یک پنجم جوانان فعال این گروه سنی شغل نداشتهاند. نرخ بیکاری گروه ۱۸ تا ۳۵ ساله نیز ۱۵ درصد ثبت شده و نسبت به سال ۱۴۰۳ حدود ۰.۳ واحد درصد افزایش یافته است.
جزئیات جنسیتی گزارش نشان میدهد نرخ مشارکت اقتصادی مردان ۶۷.۹ درصد و نرخ مشارکت زنان ۱۳.۴ درصد بوده است. نرخ بیکاری مردان در سال ۱۴۰۴ به ۶ درصد رسیده، در حالی که این شاخص برای زنان ۱۵ درصد اعلام شده است. برای جوانان ۱۵ تا ۲۴ ساله، سهم بیکاران در میان مردان ۱۷.۵ درصد و در میان زنان ۳۳.۲ درصد گزارش شده است. در بازه سنی ۱۸ تا ۳۵ سال نیز ارقام ثبت شده برای مردان و زنان به ترتیب ۱۲.۱ درصد و ۲۶ درصد بوده است.
آمار جوانانی که نه شاغل بودهاند و نه در حال تحصیل یا آموزش قرار داشتهاند نیز در گزارش بازار کار مورد توجه قرار گرفته است. سهم این گروه در میان جمعیت ۱۵ تا ۲۴ ساله به ۲۳.۵ درصد رسیده است. این نسبت برای مردان جوان ۱۵.۲ درصد و برای زنان جوان ۳۲.۶ درصد اعلام شده و فاصله قابل توجهی را میان دو گروه نشان میدهد.
دادههای استانی نیز تفاوت شرایط بازار کار در مناطق مختلف کشور را ثبت کرده است. کرمانشاه با نرخ بیکاری ۱۱.۷ درصدی بالاترین رقم سالانه را ثبت کرده و پس از آن خوزستان با ۱۱ درصد و سیستان و بلوچستان با ۱۰.۱ درصد قرار گرفتهاند. در سوی دیگر، خراسان جنوبی با نرخ پنج درصد کمترین نرخ بیکاری را داشته است. آذربایجان غربی با ۵.۵ درصد و مازندران با ۵.۶ درصد در رتبههای بعدی استانهای دارای نرخ پایینتر قرار گرفتهاند.
در تهران، نرخ بیکاری از ۴.۸ درصد در سال ۱۴۰۳ به ۶.۴ درصد در سال ۱۴۰۴ افزایش یافته است. در همین دوره، نسبت اشتغال استان تهران از ۳۹ درصد به ۳۸.۳ درصد کاهش پیدا کرده است. فاصله نرخ بیکاری کرمانشاه و خراسان جنوبی در جدول سالانه مرکز آمار برابر با ۶.۷ واحد درصد بوده است.
