ذخایر گاز اروپا در آستانه زمستان به سطحی کم‌سابقه رسیده است
تازه‌ترین داده‌های ذخایر گاز اروپا نشان می‌دهد این قاره در آستانه فصل سرد با سطحی پایین‌تر از سال‌های اخیر وارد دوره اوج مصرف می‌شود. بر پایه آمار منتشرشده از سوی گس اینفراستراکچر یوروپ، حجم گاز موجود در مخازن اتحادیه اروپا در اول اکتبر ۲۰۲۶ حدود ۸۰۹ تراوات ساعت بوده و مخازن به طور میانگین ۷۱.۵ درصد پر بوده‌اند. این سطح در مقایسه با سال‌هایی که اروپا پیش از آغاز زمستان ذخایر بالای ۸۰ یا ۹۰ درصدی داشت، حاشیه اطمینان کمتری برای بازار ایجاد می‌کند و اهمیت واردات مستمر گاز در ماه‌های پیش رو را افزایش داده است.
اختلاف میان کشورهای اروپایی نیز قابل توجه است. آلمان که یکی از بزرگ‌ترین ظرفیت‌های ذخیره‌سازی گاز اروپا را در اختیار دارد، در ابتدای اکتبر تنها ۵۷.۹۷ درصد از ظرفیت مخازن خود را پر کرده بود. هلند نیز با سطح ۵۸.۸۹ درصد شرایطی نزدیک به آلمان داشت. در مقابل، ذخایر ایتالیا ۸۷.۲۶ درصد، فرانسه ۸۳.۷۷ درصد و لهستان بیش از ۹۹ درصد گزارش شده است. این فاصله میان کشورها نشان می‌دهد وضعیت ذخایر در سراسر اروپا یکسان نیست و بازارهای بزرگ مصرف‌کننده در شمال و مرکز قاره با فشار بیشتری برای تامین گاز زمستانی روبه‌رو هستند.
شورای اتحادیه اروپا نیز در گزارش تازه خود اعلام کرده بود که سطح ذخایر این اتحادیه در سپتامبر ۲۰۲۶ حدود ۶۸ درصد بوده است. برای مقایسه، در سال ۲۰۲۲ هدف ۸۰ درصدی از ماه اوت محقق شده بود و در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ ذخایر از ماه اوت به بیش از ۹۰ درصد رسیده بودند. در سال ۲۰۲۵ نیز اگرچه سطح ذخایر پایین‌تر بود، بخش عمده دوره ذخیره‌سازی همچنان بالاتر از میانگین سال ۲۰۲۱ قرار داشت. این روند باعث شده وضعیت سال جاری از نظر اقتصادی برای خریداران، شرکت‌های انرژی و صنایع وابسته به گاز اهمیت بیشتری پیدا کند.
کاهش ذخایر گاز اروپا همزمان با افزایش هزینه تامین انرژی
کاهش سطح مخازن در شرایطی رخ داده که قیمت گاز در بازار اروپا طی سال ۲۰۲۶ رشد قابل توجهی داشته است. در پایان اوت، قیمت قرارداد گاز شاخص تی تی اف هلند برای تحویل اکتبر در معاملات روزانه از ۷۰ یورو به ازای هر مگاوات ساعت عبور کرد و در آغاز اکتبر نیز قیمت‌های بازار در محدوده حدود ۷۳ یورو گزارش شد. بالا ماندن قیمت گاز می‌تواند هزینه پر کردن مخازن، تامین سوخت نیروگاه‌ها و خرید محموله‌های گاز طبیعی مایع را برای کشورهای اروپایی افزایش دهد.
همزمان، اروپا برای جبران پایین بودن ذخایر به واردات بیشتری از منابع مختلف متکی شده است. داده‌های مربوط به صادرات گاز طبیعی مایع آمریکا نشان می‌دهد اروپا در سپتامبر ۲۰۲۶ حدود ۵.۹۱ میلیون تن، معادل ۵۴ درصد کل صادرات ال ان جی آمریکا را جذب کرده است. افزایش خرید اروپا در شرایطی صورت گرفته که خریداران آسیایی نیز برای دریافت محموله‌های بیشتر در بازار جهانی رقابت می‌کنند و همین موضوع می‌تواند بر قیمت قراردادهای کوتاه‌مدت و هزینه تامین زمستانی اثر بگذارد.
نروژ نیز همچنان یکی از مهم‌ترین تامین‌کنندگان گاز اروپا به شمار می‌رود. اپراتور شبکه انتقال گاز این کشور اعلام کرده زیرساخت‌های نروژ پس از پایان تعمیرات دوره‌ای برای پاسخ به تقاضای بالاتر زمستان آماده است. نروژ در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۱۴.۹ میلیارد متر مکعب گاز تحویل داده بود و میزان تحویل در سال ۲۰۲۶ تا ابتدای اکتبر به ۸۶.۲ میلیارد متر مکعب رسیده است. سهم بالای گاز خط لوله نروژ در کنار واردات ال ان جی، اکنون برای حفظ جریان عرضه به بازار اروپا اهمیت بیشتری دارد.
تنگه هرمز و حساسیت بازار جهانی گاز به مسیرهای انتقال
یکی دیگر از عوامل موثر بر هزینه تامین انرژی، محدودیت در مسیرهای انتقال خلیج فارس است. اداره اطلاعات انرژی آمریکا برآورد کرده که در سال ۲۰۲۴ حدود یک پنجم تجارت جهانی گاز طبیعی مایع از تنگه هرمز عبور کرده و بخش عمده این حجم به صادرات قطر مربوط بوده است. همین نهاد همچنین اعلام کرده عبور نفت و فرآورده‌های نفتی از این آبراه در سال ۲۰۲۴ و نیمه نخست ۲۰۲۵ معادل حدود یک پنجم مصرف جهانی سوخت‌های مایع بوده است. بنابراین هر اختلال پایدار در این مسیر می‌تواند هزینه حمل، بیمه و تامین محموله‌های انرژی را در بازارهای جهانی افزایش دهد.
وابستگی اروپا به بازار جهانی ال ان جی باعث شده تحولات مسیرهای حمل دریایی اثر مستقیم‌تری بر قیمت خرید این قاره داشته باشد. کاهش صادرات گاز مایع از خلیج فارس، رقابت میان اروپا و آسیا را برای محموله‌های جایگزین افزایش می‌دهد و صادرکنندگان آمریکا، آفریقا و سایر مناطق را به منابع مهم‌تری برای تامین تقاضا تبدیل می‌کند. در چنین شرایطی، سطح پایین‌تر ذخایر گاز اروپا به معنای آن است که کشورهای واردکننده انعطاف کمتری برای مواجهه با جهش ناگهانی تقاضا یا اختلال در عرضه خواهند داشت.
مقررات اتحادیه اروپا همچنان هدف پر شدن ۹۰ درصدی مخازن را حفظ کرده است، اما از سال ۲۰۲۵ انعطاف بیشتری برای زمان دستیابی به این سطح در فاصله اول اکتبر تا اول دسامبر در نظر گرفته شده است. همچنین امکان استفاده از حاشیه انعطاف در شرایط دشوار بازار وجود دارد. با این حال، آمار ابتدای اکتبر نشان می‌دهد فاصله فعلی ذخایر با هدف ۹۰ درصدی قابل توجه است و تکمیل مخازن در هفته‌های آینده به حجم واردات، دمای هوا، مصرف نیروگاه‌ها و قیمت محموله‌های گاز طبیعی مایع وابسته خواهد بود.
شرکت‌های بزرگ انرژی اروپا نیز تاکید کرده‌اند که سطح ذخایر تنها یکی از مولفه‌های امنیت عرضه است و باید در کنار ظرفیت واردات خط لوله، پایانه‌های گاز طبیعی مایع و میزان تقاضا ارزیابی شود. با وجود پایین بودن ذخایر آلمان، مدیر شرکت وی ان جی اعلام کرده تنوع بیشتر منابع وارداتی نسبت به سال‌های گذشته، امکان تامین گاز را تقویت کرده است. از سوی دیگر، کمیسیون اروپا نیز از کشورهای عضو خواسته روند ذخیره‌سازی و مدیریت مصرف را ادامه دهند تا فشار ناشی از قیمت‌های بالاتر انرژی بر بازار در فصل سرد کنترل شود.
