شبکه اروپایی پرداخت‌ها مسیر تازه‌ای برای تراکنش‌های فرامرزی اروپا باز می‌کند
گروهی از بزرگ‌ترین ارائه دهندگان خدمات پرداخت در اروپا با تشکیل شبکه اروپایی پرداخت‌ها گام تازه‌ای برای اتصال سامانه‌های بومی پرداخت در کشورهای مختلف برداشته‌اند. این مجموعه که با نام ENP شناخته می‌شود، در مادرید مستقر خواهد بود و قرار است زیرساخت‌های موجود را به جای جایگزین کردن آنها، از طریق یک لایه فنی و عملیاتی مشترک به یکدیگر متصل کند. اعضای موسس شامل بانکومات ایتالیا، بیزوم اسپانیا، شرکت EPI و کیف پول Wero، مجموعه SIBS و سرویس MB WAY و همچنین Vipps MobilePay هستند.
بر اساس اعلام رسمی اعضای این ائتلاف، سامانه‌های حاضر در پروژه در مجموع نزدیک به ۱۳۰ میلیون کاربر را در ۱۳ کشور اروپایی پوشش می‌دهند. این محدوده بیش از ۷۰ درصد جمعیت اتحادیه اروپا و نروژ را در بر می‌گیرد و از همان ابتدای فعالیت، مقیاس قابل توجهی در اختیار شبکه جدید قرار می‌دهد. شرکای موسس سهامداران برابر شرکت تازه خواهند بود و مسئولیت هماهنگی فنی، توسعه قابلیت‌ها و گسترش دامنه همکاری با سایر طرح‌های پرداخت اروپایی را بر عهده خواهند داشت.
هسته اصلی این پروژه بر پرداخت فوری حساب به حساب و استانداردهای فنی اروپایی استوار است. در مرحله نخست، پرداخت‌های فرامرزی میان افراد یا P2P در کانون توسعه قرار می‌گیرد. پس از آن، خدمات پرداخت برای خریدهای اینترنتی و سپس تراکنش‌های فروشگاهی در پایانه‌های فروش به شبکه افزوده خواهد شد. به این ترتیب، کاربری که پیش از این از یکی از سامانه‌های ملی عضو استفاده می‌کرد، در صورت تکمیل اتصال فنی می‌تواند همان تجربه پرداخت را در کشورهای عضو دیگر نیز به کار گیرد.
بازار بزرگ پرداخت دیجیتال و مسئله پراکندگی سامانه‌ها
راه اندازی شبکه اروپایی پرداخت‌ها در بازاری انجام می‌شود که استفاده از ابزارهای دیجیتال در آن رو به افزایش است. بانک مرکزی اروپا در مطالعه رفتار پرداخت مصرف کنندگان گزارش کرده بود که در سال ۲۰۲۴، کارت‌ها از نظر ارزش تراکنش‌های انجام شده در محل فروش سهمی معادل ۴۵ درصد داشته‌اند و سهم پول نقد ۳۹ درصد بوده است. همچنین ۲۱ درصد تعداد پرداخت‌های روزمره مصرف کنندگان به صورت آنلاین انجام شده و کارت‌ها با سهم ۴۸ درصدی، پرکاربردترین ابزار برای پرداخت‌های اینترنتی بوده‌اند.
با وجود گسترش پرداخت‌های دیجیتال، زیرساخت کارت در بخش بزرگی از اروپا همچنان به شبکه‌های بین المللی متکی است. گزارش بانک مرکزی اروپا نشان می‌دهد ۱۳ کشور منطقه یورو برای تراکنش‌های کارتی به طور کامل از شبکه‌های بین المللی، از جمله ویزا و مسترکارت، استفاده می‌کنند. بر پایه داده‌های سال ۲۰۲۲، حدود ۶۱ درصد پرداخت‌های کارتی منطقه یورو از طریق شبکه‌های بین المللی انجام شده و سهم شبکه‌های ملی ۳۹ درصد بوده است. همین تفاوت میان پوشش ملی و فرامرزی، یکی از دلایل اقتصادی تلاش برای ایجاد قابلیت همکاری میان سامانه‌های اروپایی محسوب می‌شود.
مارتینا وایمرت، مدیرعامل ابتکار پرداخت‌های اروپا، پراکندگی سامانه‌ها را یکی از بزرگ‌ترین موانع توسعه طرح‌های پرداخت اروپایی توصیف کرده است. ساختار ENP برای حل همین مسئله طراحی شده و به هر عضو اجازه می‌دهد برند، تجربه کاربری و زیرساخت فعلی خود را حفظ کند، اما در سطح فرامرزی به شبکه‌ای مشترک متصل شود. در این مدل، هزینه ایجاد یک سامانه کاملا تازه برای همه بازارها کاهش می‌یابد و توسعه پوشش پرداخت بر پایه دارایی‌های فنی موجود انجام می‌شود.
ابعاد عملیاتی اعضای موسس نیز قابل توجه است. بانکومات اعلام کرده سالانه بیش از ۲.۷ میلیارد تراکنش به ارزش حدود ۲۰۰ میلیارد یورو پردازش می‌کند. بیزوم تا سپتامبر ۲۰۲۶ بیش از ۳۲ میلیون کاربر، ۱۲۰ هزار فروشگاه آنلاین و ۱.۶ میلیون فروشگاه فیزیکی تحت پوشش داشته و در سال ۲۰۲۵ به طور متوسط روزانه بیش از ۳.۴ میلیون انتقال فوری از طریق این سامانه انجام شده است. Vipps MobilePay نیز حدود ۱۳ میلیون کاربر و نزدیک به ۴۰۰ هزار کسب و کار را در کشورهای شمال اروپا پوشش می‌دهد.
هزینه توسعه شبکه و ارتباط آن با یوروی دیجیتال
راه اندازی شبکه مشترک در سال‌های نخست برای سهامداران هزینه بر خواهد بود. وایمرت گفته است سهامداران باید هزینه‌های عملیاتی اولیه را تقبل کنند تا زیرساخت به مقیاسی برسد که امکان کسب درآمد از محل کارمزدها فراهم شود. فرناندو رودریگز، معاون مدیرکل توسعه بین المللی بیزوم، نیز اعلام کرده است شبکه اروپایی پرداخت‌ها مدیرعامل خود را انتخاب کرده و برنامه جذب نیروی انسانی در دست اجراست. جزئیات مربوط به سطح کارمزدها، زمان بندی دقیق ورود به تجارت الکترونیک و تعداد پذیرندگان هدف هنوز به طور عمومی اعلام نشده است.
شبکه تازه در کنار پروژه یوروی دیجیتال بانک مرکزی اروپا توسعه پیدا می‌کند. بانک مرکزی اروپا اعلام کرده در صورت تکمیل چارچوب قانونی، قصد دارد برای عرضه احتمالی یوروی دیجیتال در سال ۲۰۲۹ آماده باشد. همچنین ۳۶ ارائه دهنده خدمات پرداخت برای حضور در برنامه آزمایشی انتخاب شده‌اند و این آزمایش قرار است در نیمه دوم سال ۲۰۲۷ آغاز شود و ۱۲ ماه ادامه داشته باشد. مقام‌های بانک مرکزی اروپا تاکید کرده‌اند یوروی دیجیتال قرار نیست جایگزین ابزارهای پرداخت خصوصی شود و می‌تواند در کنار راهکارهای تجاری فعالیت کند.
از نگاه اعضای ENP، همین همزیستی می‌تواند زمینه استفاده گسترده‌تر از استانداردهای مشترک را فراهم کند. شبکه اروپایی پرداخت‌ها بر اتصال سامانه‌هایی تمرکز دارد که هم اکنون مشتری و پذیرنده دارند، در حالی که یوروی دیجیتال در صورت انتشار، شکل دیجیتال پول بانک مرکزی برای پرداخت‌های روزمره خواهد بود. بانک مرکزی اروپا در سال ۲۰۲۶ نیز با سه نهاد استانداردگذاری اروپایی برای استفاده از استانداردهای باز در پرداخت‌های آنلاین یوروی دیجیتال توافق کرده است.
مارسل هورائوف، شریک موسسه حقوقی Mayer Brown، ایجاد ENP را نشانه تمرکز بیشتر بر اتصال سامانه‌هایی دانسته که مصرف کنندگان اروپایی پیش از این از آنها استفاده می‌کنند. بر اساس برنامه اعلام شده، سایر طرح‌های پرداخت اروپایی نیز در صورت توافق شرکای موسس و تامین الزامات فنی و عملیاتی می‌توانند در آینده به شبکه اضافه شوند. در حال حاضر، تمرکز اجرایی شرکت تازه بر آماده سازی اتصال فنی، توسعه پرداخت فرد به فرد فرامرزی و ایجاد زیرساخت لازم برای ورود مرحله‌ای به پرداخت آنلاین و فروشگاهی است.
