درآمد ایران‌خودرو در نیمه نخست سال با افت تولید و فروش افزایش یافت
تازه‌ترین آمار عملکرد ایران‌خودرو در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ نشان می‌دهد این خودروساز با وجود کاهش محسوس تعداد خودروهای تولیدشده و فروخته‌شده، رشد قابل توجهی در مبلغ فروش ثبت کرده است. بر پایه اطلاعات منتشرشده در گزارش‌های فعالیت شرکت، ایران‌خودرو طی شش ماه نخست امسال ۲۰۴ هزار و ۶۴۹ دستگاه خودرو تولید کرده، در حالی که حجم تولید این شرکت در مدت مشابه سال گذشته ۲۶۴ هزار و ۶۶۵ دستگاه بوده است. مقایسه این دو رقم از کاهش حدود ۲۳ درصدی تولید حکایت دارد.
آمار فروش نیز مسیری مشابه تولید را نشان می‌دهد. تعداد خودروهای فروخته‌شده ایران‌خودرو در نیمه نخست امسال به ۱۹۲ هزار و ۹۷۸ دستگاه رسیده است، در حالی که این شرکت در دوره مشابه سال قبل ۲۵۳ هزار و ۷۱۲ دستگاه خودرو فروخته بود. بر این اساس، تعداد فروش حدود ۲۴ درصد کاهش یافته و بیش از ۶۰ هزار دستگاه از حجم فروش شش ماهه شرکت کاسته شده است.
رشد ۵۵ درصدی درآمد ایران‌خودرو در شرایط افت تیراژ
در مقابل افت تولید و فروش، درآمد ایران‌خودرو مسیر متفاوتی داشته است. داده‌های منتشرشده از عملکرد شش ماهه شرکت نشان می‌دهد مبلغ فروش ایران‌خودرو به حدود ۳۲۸ هزار و ۴۴۲ میلیارد تومان رسیده است. این رقم در دوره مشابه سال گذشته حدود ۲۱۲ هزار و ۱۰۰ میلیارد تومان بود. به این ترتیب، درآمد فروش شرکت در یک سال بیش از ۱۱۶ هزار میلیارد تومان افزایش یافته و رشد آن نزدیک به ۵۵ درصد بوده است.
بررسی روند ماهانه نیز افزایش سرعت شناسایی درآمد را در ماه‌های اخیر نشان می‌دهد. ایران‌خودرو تا پایان مرداد امسال حدود ۲۴۵ هزار میلیارد تومان درآمد فروش ثبت کرده بود و درآمد مرداد به تنهایی به بیش از ۶۳ هزار میلیارد تومان رسید. در شهریور نیز مبلغ فروش ماهانه شرکت حدود ۸۳ هزار و ۴۰۰ میلیارد تومان گزارش شده است. تجمیع این ارقام، درآمد شش ماهه را به بیش از ۳۲۸ هزار میلیارد تومان رسانده است.
افزایش مبلغ فروش در حالی رخ داده که تعداد خودروهای تحویلی کاهش یافته است. این اختلاف میان روند تعداد فروش و مبلغ فروش، نشان می‌دهد متوسط درآمد ثبت‌شده به ازای هر دستگاه نسبت به سال قبل افزایش قابل توجهی داشته است. اگر درآمد شش ماهه بر تعداد خودروهای فروخته‌شده تقسیم شود، متوسط مبلغ شناسایی‌شده به ازای هر خودرو حدود یک میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومان به دست می‌آید. این محاسبه صرفا یک میانگین مالی است و به معنای قیمت فروش یک مدل مشخص نیست، زیرا سبد محصولات ایران‌خودرو شامل خودروهایی با قیمت‌ها و شرایط فروش متفاوت است.
یکی از عوامل موثر بر افزایش مبلغ فروش، تغییر نرخ محصولات در ماه‌های گذشته بوده است. قیمت کارخانه‌ای محصولات ایران‌خودرو در چند مرحله افزایش یافته و همزمان ترکیب فروش شرکت نیز به سمت محصولاتی با ارزش ریالی بالاتر حرکت کرده است. گزارش‌های بازار خودرو نشان می‌دهد برخی محصولات پرتقاضای این شرکت در سال جاری با نرخ‌های کارخانه‌ای و بازار بالاتری نسبت به سال گذشته عرضه شده‌اند. این تغییرات باعث شده کاهش تعداد فروش، به کاهش درآمد ریالی منجر نشود.
فاصله میان رشد مبلغ فروش و کاهش تعداد خودروهای فروخته‌شده
در متن اولیه این گزارش، افزایش بیش از ۱۱۶ هزار میلیارد تومانی درآمد با ارزش حدود ۵۵ هزار دستگاه پژو ۲۰۷ اتوماتیک سقف شیشه‌ای مقایسه شده بود. با در نظر گرفتن قیمت حدود دو میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومان برای این محصول در مقطع مورد اشاره، این مقایسه صرفا برای نمایش مقیاس رشد درآمد انجام شده و نباید با تعداد واقعی خودروهای تولیدشده یا فروخته‌شده یکسان تلقی شود.
تحولات قیمتی محصولات ایران‌خودرو در یک سال اخیر نیز قابل توجه بوده است. برای نمونه، قیمت برخی نسخه‌های پژو ۲۰۷ نسبت به اواخر سال ۱۴۰۳ افزایش چشمگیری داشته و قیمت کارخانه برخی محصولات دیگر نیز در سال ۱۴۰۵ چند مرحله اصلاح شده است. داده‌های منتشرشده از بازار نشان می‌دهد در بخش قابل توجهی از محصولات داخلی، افزایش قیمت کارخانه در کنار رشد هزینه نهاده‌های تولید و تغییر ترکیب محصول، ارزش ریالی فروش خودروسازان را بالا برده است.
عملکرد شش ماهه ایران‌خودرو از منظر صورت‌های مالی یک نکته مهم دیگر نیز دارد. درآمد فروش با سود شرکت یکسان نیست و رشد مبلغ فروش به تنهایی به معنای افزایش سودآوری نیست. برای ارزیابی سودآوری باید بهای تمام‌شده تولید، هزینه مواد اولیه، دستمزد، هزینه‌های مالی، هزینه قطعات، هزینه‌های عملیاتی و سایر اقلام صورت سود و زیان نیز بررسی شود. به همین دلیل، رقم ۳۲۸ هزار میلیارد تومانی باید به عنوان درآمد حاصل از فروش محصولات در دوره شش ماهه در نظر گرفته شود، نه سود خالص ایران‌خودرو.
در سطح صنعت خودرو نیز کاهش تیراژ می‌تواند بر ساختار عرضه اثرگذار باشد. هرچه تعداد خودروهای تولیدشده کمتر شود، توان پاسخ‌گویی به تقاضای بازار محدودتر خواهد شد و فاصله میان ظرفیت اسمی خطوط تولید و خروجی واقعی بیشتر می‌شود. در مقابل، رشد مبلغ فروش می‌تواند بخشی از افزایش هزینه‌های جاری و سرمایه در گردش شرکت را پوشش دهد، اما استمرار آن وابسته به حجم تولید، امکان تامین قطعات و مواد اولیه، ترکیب محصولات و نرخ‌های فروش است.
گزارش‌های رسمی ایران‌خودرو برای ماه‌های تیر، مرداد و شهریور نشان می‌دهد سرعت رشد درآمد در نیمه دوم تابستان افزایش یافته است. درآمد چهار ماهه شرکت تا پایان تیر حدود ۱۸۲ هزار میلیارد تومان و درآمد پنج ماهه تا پایان مرداد حدود ۲۴۵ هزار میلیارد تومان اعلام شده بود. با ثبت بیش از ۸۳ هزار میلیارد تومان فروش در شهریور، مجموع درآمد نیمه نخست سال به سطحی رسیده که حدود ۵۵ درصد بیشتر از دوره مشابه سال گذشته است، در حالی که تعداد تولید و فروش همچنان پایین‌تر از سال قبل قرار دارد.
