الجزیره برخی مفاد توافق بلندمدت ایران و روسیه را فاش کرد
گروه اقتصاد بینالملل – خبرگزاری …:
شبکه خبری الجزیره قطر در گزارشی به بررسی جزئیات تازهای از معاهده «شراکت استراتژیک جامع» میان ایران و روسیه پرداخت و اعلام کرد این توافق میتواند نقطه عطفی در روابط اقتصادی، سیاسی و امنیتی دو کشور و مقدمهای برای همکاریهای بلندمدت در چارچوب نظم جدید چندقطبی جهانی باشد.
بر اساس گزارش الجزیره، این معاهده پس از حدود ده ماه از امضای رسمی آن در مسکو، در روز پنجشنبه گذشته با تصویب نهایی وارد مرحله اجرایی شده است. توافق مذکور برای مدت ۲۰ سال اعتبار دارد و به گفته مقامات دو کشور، بنیانی تازه برای همکاریهای چندبعدی در حوزههای اقتصادی، انرژی، فناوری و امنیتی ایجاد میکند.
تصویب و اهداف توافق
در این گزارش آمده است که معاهده شراکت استراتژیک جامع ایران و روسیه شامل مقدمه و ۴۷ ماده است و دامنه وسیعی از همکاریها را در بر میگیرد.
وبگاه الجزیره به نقل از بیانیههای همزمان وزارتهای امور خارجه تهران و مسکو نوشت که این توافق «نقطه عطفی در تاریخ روابط دوجانبه» محسوب میشود و بر پایه احترام متقابل، حاکمیت ملی و منافع مشترک تنظیم شده است.
همچنین تأکید شده که این توافق مسیر همکاری میان دو کشور را در چارچوب نظام چندقطبی جهانی تقویت میکند و میتواند در بستر نهادهای بینالمللی نظیر سازمان همکاری شانگهای و گروه بریکس گسترش یابد.
مفاد اصلی معاهده
الجزیره در بخش دیگری از گزارش خود نوشت که این توافق طیف گستردهای از حوزهها را شامل میشود و از مسائل امنیتی و اطلاعاتی تا اقتصاد، انرژی و آموزش را در بر میگیرد.
در بخش سیاسی و امنیتی، دو کشور بر احترام به تمامیت ارضی، عدم مداخله در امور داخلی یکدیگر و جلوگیری از استفاده از خاک خود علیه کشور مقابل تأکید کردهاند.
در حوزه اقتصادی نیز توسعه تجارت دوجانبه، تسهیل سرمایهگذاری و استفاده از ارزهای ملی در مبادلات مالی از مفاد کلیدی این معاهده عنوان شده است.
به نوشته الجزیره، استفاده از ارزهای ملی میتواند به کاهش اثر محدودیتهای مالی ناشی از تحریمها کمک کند و بستر تازهای برای همکاری بانکی میان دو کشور فراهم آورد.
علاوه بر این، همکاری در زمینههای نفت، گاز، انرژی هستهای صلحآمیز، زیرساخت، فناوریهای نوین، آموزش، پژوهش و فرهنگ از دیگر بندهای این معاهده است که توسط مقامات دو کشور مورد تأکید قرار گرفته است.
زمینههای اقتصادی و مالی
الجزیره در گزارش خود اشاره میکند که بخش قابلتوجهی از این معاهده به همکاریهای اقتصادی اختصاص دارد.
در این راستا، ایران و روسیه توافق کردهاند پروژههای مشترک در حوزه حملونقل، انرژی، صنعت و کشاورزی را گسترش دهند.
همچنین به گفته این رسانه قطری، دو کشور تصمیم دارند در قالب «کمیسیون مشترک اقتصادی»، روند اجرای توافق را بهصورت منظم بررسی کنند.
در بندهای دیگر توافق نیز بر تسهیل مبادلات بانکی، ایجاد مسیرهای جدید ترانزیتی و استفاده از ظرفیت کریدور شمال – جنوب برای افزایش حجم تجارت دوجانبه تأکید شده است.
این محور اقتصادی از نگاه الجزیره میتواند اهمیت ویژهای برای ایران داشته باشد، زیرا در شرایط فشار تحریمها، گسترش روابط اقتصادی با روسیه راهی برای افزایش تابآوری اقتصادی تلقی میشود.
اظهارنظر کارشناسان درباره توافق
به نوشته الجزیره، کارشناسان سیاسی و اقتصادی بر این باورند که این معاهده میتواند چارچوبی تازه برای همکاریهای پایدار ایجاد کند.
«عباس اصلانی»، پژوهشگر ارشد مرکز مطالعات خاورمیانه، در گفتوگو با این رسانه گفته است:
«ایران و روسیه هر دو در معرض فشارهای خارجی قرار دارند و همکاری میان آنها میتواند نقش بازدارندهای در برابر این فشارها ایفا کند.»
وی افزود: جایگاه روسیه بهعنوان عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد برای ایران اهمیت زیادی دارد، زیرا میتواند در توازن روابط بینالمللی تهران نقش حمایتی داشته باشد.
اصلانی تأکید کرده که اجرای توافق استراتژیک، لایهای از حمایت سیاسی و اقتصادی برای ایران فراهم میآورد و پیام روشنی به غرب میفرستد مبنی بر اینکه سیاست فشار و تحریم نتیجهبخش نبوده است.
در همین حال، «رضا غُبیشاوی»، تحلیلگر سیاسی، در گفتوگو با الجزیره بر ضرورت نگاه متوازن به روابط تهران و مسکو تأکید کرده و گفته است:
«در ایران دیدگاههای متفاوتی نسبت به روسیه وجود دارد؛ برخی آن را متحد استراتژیک میدانند و برخی تهدید بالقوه.
واقعبینی اقتضا میکند روابط بر اساس منافع ملی و نه احساسات شکل گیرد.»
وی خاطرنشان کرده است که هرچند ظرفیتهای همکاری میان دو کشور گسترده است،
اما ساختار اقتصادی ایران و ضعف بخش خصوصی میتواند مانعی برای بهرهبرداری کامل از فرصتهای ناشی از این توافق باشد.
جایگاه توافق در نظم چندقطبی جهانی
در بخش دیگری از گزارش، الجزیره با اشاره به شرایط ژئوپلیتیکی جهان نوشته است که این معاهده نمادی از همگرایی کشورهای غیرغربی برای کاهش وابستگی به ساختارهای سنتی قدرت جهانی است.
به گفته این رسانه، ایران و روسیه هر دو به دنبال ایجاد مسیرهای جدید همکاری اقتصادی و امنیتی در چارچوب نظم چندقطبی در حال شکلگیری هستند.
الجزیره در پایان یادداشت خود آورده است که اگرچه معاهده شراکت استراتژیک ایران و روسیه شامل بندهای الزامآور دفاعی نیست،
اما در شرایط کنونی جهان میتواند پایهای برای همکاریهای بلندمدت و چندبعدی محسوب شود.
این توافق بهویژه در حوزه انرژی، فناوری و سرمایهگذاریهای مشترک ظرفیتهای گستردهای دارد و میتواند الگویی برای گسترش همکاریهای منطقهای در آسیا و اوراسیا باشد.
جمعبندی
بر اساس گزارش الجزیره، معاهده ۲۰ ساله ایران و روسیه با هدف تقویت همکاریهای اقتصادی، انرژی و فناورانه به اجرا درآمده است.
مقامات دو کشور تأکید دارند که این توافق در چارچوب احترام متقابل و منافع مشترک شکل گرفته و میتواند روابط دوجانبه را به سطحی پایدار و بلندمدت ارتقا دهد.
الجزیره در پایان مینویسد: این معاهده ضمن افزایش ظرفیت همکاری در حوزههای کلیدی مانند انرژی، حملونقل و فناوری،
تلاشی برای بازتعریف نقش ایران و روسیه در ساختار جدید قدرت جهانی است؛ مسیری که میتواند در آینده تعادل تازهای در معادلات منطقهای و بینالمللی رقم بزند.
