افزایش سهم ویتنام در واردات آمریکا همزمان با کاهش سهم چین
بر اساس گزارش منتشرشده از سوی فایننشال تایمز و دادههای کمیسیون تجارت بینالمللی ایالات متحده، سهم ویتنام در واردات برخی کالاهای مهم به آمریکا از جمله پوشاک، کفش، تجهیزات الکترونیکی و نیمههادیها در سالهای اخیر افزایش یافته است. همزمان، سهم چین بهعنوان یکی از تأمینکنندگان اصلی این محصولات با روندی نزولی همراه بوده است.
نمودارهای منتشرشده نشان میدهد که در گروههای کالایی مختلف، سهم ویتنام از واردات آمریکا در بازه سالهای ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۴ بهطور پیوسته افزایش یافته و در برخی موارد به سطح چین یا بالاتر از آن رسیده است. در حوزه پوشاک، سهم چین از حدود ۳۵ درصد در سال ۲۰۱۶ به کمتر از ۲۰ درصد در سال ۲۰۲۴ کاهش یافته است. در مقابل، سهم ویتنام از حدود ۱۰ درصد به سطح مشابه با چین در سال ۲۰۲۴ رسیده است.
در حوزه کفش، سهم چین از بیش از ۵۵ درصد در سال ۲۰۱۶ به حدود ۳۷ درصد در سال ۲۰۲۴ کاهش پیدا کرده، در حالی که سهم ویتنام در این دوره از حدود ۲۰ درصد به ۳۵ درصد افزایش یافته است. در سایر گروههای کالایی نظیر مبلمان، رایانه، میکروفون و دستگاههای نیمههادی نیز الگوی مشابهی مشاهده میشود که در آن کاهش سهم چین با افزایش سهم ویتنام همراه بوده است.
در بخش واردات تجهیزات پردازش رایانهای و دستگاههای مشابه، سهم چین از بیش از ۶۰ درصد در سال ۲۰۱۶ به حدود ۴۰ درصد در سال ۲۰۲۴ کاهش یافته است. در همین گروه، سهم ویتنام از کمتر از ۱۰ درصد به حدود ۲۰ درصد رسیده است. در حوزه دستگاههای نیمههادی، سهم ویتنام از حدود ۲ درصد در سال ۲۰۱۶ به بیش از ۲۵ درصد در سال ۲۰۲۴ افزایش یافته، در حالی که سهم چین کاهش یافته و به زیر ۵ درصد رسیده است.
گزارش منتشرشده نشان میدهد که رشد صادرات ویتنام به ایالات متحده با تغییرات در ساختار تجاری منطقه آسیا و بهویژه پس از وضع تعرفههای تجاری آمریکا بر کالاهای چینی در دوران ریاستجمهوری دونالد ترامپ مرتبط است. ویتنام یکی از کشورهایی بود که در ابتدای مذاکرات تجاری با آمریکا به توافق رسید و تعرفههای کالاهای صادراتی این کشور از سطح اولیه ۴۶ درصد به حدود ۲۰ درصد کاهش یافت.
با این حال، دولت ایالات متحده هشدار داده است که اگر کالاهایی که در واقع در چین تولید میشوند، از طریق ویتنام و تحت برچسب ساخت ویتنام (ترانشیپمنت) وارد خاک آمریکا شوند، ممکن است مشمول تعرفههای جدید تا سقف ۴۰ درصد قرار بگیرند. این موضوع میتواند بر نحوه همکاریهای تجاری بین دو کشور تأثیرگذار باشد.
بر اساس دادههای بانک جهانی و اداره گمرک ویتنام، در سالهای اخیر حدود ۳۸ درصد از واردات ویتنام از کشور چین انجام شده است. در مقابل، حدود ۳۰ درصد از صادرات ویتنام به مقصد ایالات متحده ارسال شده است. این ارقام نشان میدهد که چین همچنان تأمینکننده اصلی واردات ویتنام بوده و آمریکا مهمترین مقصد صادراتی این کشور است.
نمودارهای واردات و صادرات ویتنام طی سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۳ حاکی از آن است که سهم چین در تأمین واردات ویتنام طی دو دهه گذشته رشد پیوستهای داشته است. از سوی دیگر، سهم آمریکا از صادرات ویتنام نیز بهطور مداوم افزایش یافته و به سطح ۳۰ درصد در سال ۲۰۲۳ رسیده است.
بر اساس گزارش دفتر آمار ملی ویتنام، این کشور در تولید کالاهای صادراتی خود همچنان وابستگی بالایی به مواد اولیه وارداتی از چین دارد. در سال ۲۰۲۴، ۶۷ درصد از پارچههای نساجی وارداتی ویتنام از چین تأمین شده است. همچنین، ۶۴.۶ درصد از الیاف خام (غیرریسیده) و ۲۷.۲ درصد از مواد اولیه پلاستیکی مورد نیاز صنایع ویتنام نیز از چین وارد شدهاند.
در بخش پارچههای نساجی، پس از چین، کشورهای کرهجنوبی، تایوان، ژاپن و تایلند در رتبههای بعدی قرار دارند. در حوزه الیاف خام نیز تایوان، هند، تایلند و کرهجنوبی به ترتیب جایگاههای بعدی را در تأمین نیازهای ویتنام دارند. در تأمین مواد اولیه پلاستیکی، پس از چین، کرهجنوبی با ۱۹.۷ درصد، تایوان با ۱۰.۴ درصد، عربستان با ۸.۳ درصد و ایالات متحده با ۶.۷ درصد قرار دارند.
دادههای ارائهشده از سوی فایننشال تایمز و مراجع آماری بینالمللی حاکی از آن است که ویتنام در سالهای اخیر جایگاه خود را بهعنوان یکی از تأمینکنندگان اصلی کالا برای بازار آمریکا تقویت کرده، در حالی که همچنان بهصورت گسترده به واردات مواد اولیه از چین وابسته است.
بر این اساس، ساختار فعلی تجارت و زنجیره تأمین در منطقه آسیا و تبادلات بین آمریکا، چین و ویتنام بهگونهای است که وابستگی متقابل در تأمین کالاها و مواد اولیه، نقش مهمی در شکلگیری توازن تجاری میان این کشورها ایفا میکند.
