قیمت پلیمر با افزایش عرضه مواد اولیه رو به کاهش گذاشت
بازار مواد اولیه پلیمری پس از چند هفته نوسان شدید، با افزایش تدریجی عرضه از سوی برخی مجتمعهای پتروشیمی وارد مرحله تازهای از تعدیل نرخ شده است. بر اساس اظهارات سعید ترکمان، رییس هیاتمدیره انجمن ملی صنایع پلیمر ایران، میانگین قیمت پلیمر که در شهریور سال گذشته حدود ۶۸ هزار تومان برای هر کیلوگرم بود، در اوج التهاب اخیر تا سطح ۲۶۵ هزار تومان بالا رفت، اما با بازگشت بخشی از عرضهها، متوسط قیمت در هفته گذشته به حدود ۱۰۳ هزار تومان برای هر کیلوگرم رسید.
این تغییر مسیر برای صنایع پاییندستی اهمیت زیادی دارد، زیرا مواد پلیمری در زنجیره تولید بستهبندی، لوازم خانگی، قطعات پلاستیکی، تجهیزات پزشکی، لوله و اتصالات و بسیاری از کالاهای مصرفی نقش مستقیم دارد. کاهش نرخ مواد اولیه میتواند فشار سرمایه در گردش را برای تولیدکنندگانی که طی هفتههای گذشته با رشد هزینه خرید از بورس کالا و بازار آزاد روبهرو بودند، کمتر کند و امکان برنامهریزی کوتاهمدت را به خطوط تولید بازگرداند.
بازگشت عرضه و تغییر رفتار بازار
ترکمان علت اصلی فروکش کردن التهاب را از سرگیری عرضه مواد اولیه از سوی برخی پتروشیمیها دانسته است. به گفته او، هنوز همه واحدهای آسیبدیده یا متوقفشده به مدار کامل تولید بازنگشتهاند، اما همان مقدار عرضه جدید نیز جهت انتظارات بازار را تغییر داده و فاصله نرخهای معاملهشده را نسبت به سقفهای قبلی کاهش داده است. در بازارهای کالایی، بهویژه بازاری که بخش مهمی از مصرفکنندگان آن واحدهای تولیدی هستند، حتی نشانههای اولیه افزایش عرضه میتواند از رفتارهای احتیاطی خریداران بکاهد.
بخش پلیپروپیلن همچنان حساسترین نقطه بازار عنوان میشود. طبق اعلام رییس انجمن ملی صنایع پلیمر ایران، قیمت این محصول که در آبان سال گذشته در محدوده ۱۰۰ هزار تومان قرار داشت، در دوره اخیر تا ۳۵۶ هزار تومان برای هر کیلوگرم افزایش یافت. پلیپروپیلن در تولید الیاف، منسوجات بیبافت، قطعات تزریقی، بستهبندی و برخی محصولات بهداشتی مصرف بالایی دارد و کمبود آن به سرعت در هزینه تمامشده واحدهای پاییندستی منعکس میشود.
اطلاعات منتشرشده از بازار نشان میدهد رشد قیمت تنها به یک گرید محدود نبوده و بخش قابل توجهی از خانواده مواد اولیه پلیمری را درگیر کرده است. در هفتههای گذشته، ضعف عرضه، محدودیت واردات، رشد نرخهای جهانی و افزایش رقابت برای خرید در بورس کالا به عنوان عوامل اثرگذار بر بازار معرفی شد. ترکمان پیشتر نیز اعلام کرده بود رشد بهای پلیمرها در بورس کالا در کنار رشد قیمت جهانی، فشار مستقیمی بر تولیدکنندگان بستهبندی وارد کرده است.
در همین حال، قیمتهای پایه اعلامی برای معاملات بورس کالا با نرخ ارز و قیمتهای جهانی پیوند دارد. گزارشهای بازار پتروشیمی نشان میدهد در اردیبهشت ۱۴۰۵، قیمت پایه محصولات پتروشیمی با دلار توافقی حدود ۱۴۱ هزار تومان محاسبه شده و این موضوع بر سطح قیمتهای قابل معامله در بورس کالا اثر گذاشته است. در گزارشهای بازار، عرضه منظم یکی از متغیرهای اصلی کاهش رقابت و محدود شدن فاصله نرخ آزاد با قیمت پایه معرفی میشود.
نقش واردات و توقف صادرات در تنظیم بازار
برای مدیریت کسری عرضه، ثبت سفارش واردات برخی مواد پلیمری برای یک دوره محدود در دستور کار قرار گرفته است. پیش از این نیز در مصوبات مرتبط با تنظیم بازار، تسهیل واردات محصولاتی مانند پت، پلیپروپیلن و پیویسی مطرح شده بود. هدف این تصمیم، رساندن مواد اولیه به مصرفکنندگان واقعی و جلوگیری از فشار مضاعف بر واحدهایی است که ظرفیت تولید دارند اما با کمبود مواد اولیه روبهرو شدهاند.
در کنار مسیر واردات، توقف موقت صادرات مواد اولیه پتروشیمی تا زمان بازگشت کامل واحدهای آسیبدیده به چرخه تولید نیز به عنوان یکی از ابزارهای تنظیم بازار مطرح شده است. این اقدام با هدف اولویت دادن به نیاز داخل انجام میشود و میتواند در کوتاهمدت به افزایش موجودی قابل عرضه برای صنایع پاییندستی کمک کند. با این حال، اثر نهایی آن به سرعت بازگشت تولید، حجم عرضه هفتگی و اجرای عملی مصوبات وارداتی وابسته است.
بررسی روند معاملات نشان میدهد فعالان صنعت پلیمر بیش از هر عامل دیگری به پایداری عرضه توجه دارند. در دوره التهاب، فاصله میان قیمت مورد انتظار تولیدکنندگان و نرخهای قابل خرید افزایش یافت و بخشی از واحدها خرید خود را به حداقل رساندند. اکنون کاهش میانگین نرخ به محدوده ۱۰۳ هزار تومان، نشانهای از تغییر شرایط است، اما تداوم این مسیر نیازمند عرضه منظم، شفافیت در سهمیهها و دسترسی قابل پیشبینی به مواد اولیه است.
صنعت پلیمر در ایران طی سالهای اخیر با تولید میلیونها تن محصولات میانی و نهایی، یکی از حلقههای مهم زنجیره ارزش پتروشیمی بوده است. آمارهای منتشرشده از اتاق ایران نشان میدهد صادرات مستقیم صنایع تکمیلی پلیمری در سال گذشته به حدود ۱ میلیارد و ۹۹۴ میلیون دلار رسیده بود. همین جایگاه سبب شده نوسان در بازار مواد اولیه، علاوه بر تولیدکنندگان بزرگ، بر بنگاههای کوچک و متوسط فعال در بستهبندی و مصنوعات پلاستیکی نیز اثر بگذارد.
به گفته فعالان این صنعت، بازگشت آرامش زمانی پایدارتر خواهد شد که عرضه داخلی، واردات جبرانی و مدیریت معاملات بورس کالا همزمان پیش برود. اکنون نشانههای اولیه کاهش نرخ در بازار دیده میشود و اگر واحدهای باقیمانده نیز به مدار تولید برگردند، امکان تعدیل بیشتر در برخی گریدهای پرتقاضا وجود دارد. معاملات هفتههای آینده میزان اثرگذاری این سیاستها بر قیمت پلیمر و هزینه تولید صنایع پاییندستی را روشنتر خواهد کرد.
