قرارداد تازه نفتی مسیر بازپرداخت بدهی ونزوئلا به چین را دشوارتر کرده است
توافق تازه برای توسعه میدانهای بزرگ نفتی ونزوئلا، معادله وصول بدهی ونزوئلا به چین را تغییر داده است. بخش مهمی از تامین مالی چین برای این کشور بر مدلی استوار بود که درآمد فروش نفت را به بازپرداخت وامها پیوند میداد. با انتقال کنترل عملیاتی مجموعهای از ذخایر بزرگ به شرکت نورث امریکن بلو انرژی پارتنرز، بخشی از تولید آینده وارد چارچوب تجاری تازهای میشود و همین موضوع میتواند مقدار نفت یا درآمدی را که کاراکاس برای تسویه مطالبات قدیمی چین کنار میگذارد، محدودتر کند.
سابقه این بدهی به سالها تامین مالی سنگین بخش انرژی ونزوئلا بازمیگردد. آمارهای بانکهای توسعهای و پایگاههای پژوهشی نشان میدهد بانک توسعه چین و بانک صادرات و واردات چین در قالب ۱۷ قرارداد، بیش از ۶۰ میلیارد دلار اعتبار در اختیار ونزوئلا گذاشتند که سهم بزرگی از آن به پروژههای انرژی مرتبط بود. برآورد جامعتر ایددیتا نیز ارزش تعهدات وام دهی رسمی چین به ونزوئلا در فاصله ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۸ را حدود ۱۰۵ میلیارد دلار اعلام میکند؛ از این رقم، نزدیک به ۹۵ میلیارد دلار به شیوههایی متکی بوده که بازپرداخت آنها با درآمد نفت گره خورده بود.
انتشار محدود اطلاعات بدهی ونزوئلا باعث شده رقم نهایی مطالبات چین به طور دقیق مشخص نباشد. با این حال، برآوردهای موجود برای سال ۲۰۲۶ دامنهای حدود ۱۰ تا ۱۵ میلیارد دلار را نشان میدهد و برخی نهادهای پژوهشی کف بدهی باقی مانده را ۱۰ میلیارد دلار در نظر گرفتهاند. مسئله اصلی برای وام دهندگان چینی، صرفا رقم بدهی نیست؛ بخش مهمی از سازوکار وصول مطالبات به جریان فروش نفت و حسابهایی وابسته بوده که درآمد محمولهها برای پرداخت اقساط در آنها قرار میگرفت.
بخش بزرگی از ذخایر نفتی وارد چارچوب تجاری تازه میشود
جزئیات منتشرشده از قرارداد جدید نشان میدهد نورث امریکن بلو انرژی پارتنرز برای یک دوره ۱۰۰ ساله حقوق مربوط به ۱۷ میدان نفتی در محدوده دریاچه ماراکایبو و کمربند اورینوکو را دریافت کرده است. مجموع ذخایر اثبات شده این داراییها حدود ۶۵ میلیارد بشکه برآورد میشود. برای مقایسه، اداره اطلاعات انرژی آمریکا کل ذخایر اثبات شده نفت خام ونزوئلا را حدود ۳۰۳ میلیارد بشکه اعلام کرده است؛ بنابراین میدانهای موضوع قرارداد تقریبا یک پنجم ذخایر شناخته شده این کشور را در بر میگیرند.
ساختار اقتصادی توافق برای مسیر فروش تولید نیز اهمیت دارد. دولت آمریکا حق دستیابی به ۳۵ درصد از سهام شرکت مادر را خواهد داشت. در کنار آن، امکان خرید تضمین شده ۲۰ درصد از نفت تولیدی با هزینه تولید پیش بینی شده و برای بخش باقی مانده نیز حق اولویت خرید وجود دارد. چنین ترتیبی، بدون آنکه اصل تعهد مالی ونزوئلا در برابر چین را از بین ببرد، میتواند ترتیب تخصیص بشکههای تولیدی و جریان درآمد حاصل از آنها را عوض کند؛ موضوعی که مستقیما بر سرعت بازپرداخت بدهی اثر میگذارد.
نام چند شرکت چینی نیز در سابقه برخی داراییهای مشمول واگذاری دیده میشود. شرکت ملی نفت چین، سینوپک و چاینا کنکورد ریسورسز از جمله مجموعههایی هستند که در سالهای گذشته در بعضی از این پروژهها فعالیت داشته یا توسعه آنها را دنبال کرده بودند. انتقال مدیریت تولید به بهره بردار جدید، برای این شرکتها به معنای کاهش نقش مستقیم در تصمیمهای مربوط به استخراج و فروش است و میتواند دسترسی قبلی آنها به نفت خام ونزوئلا را تحت تاثیر قرار دهد.
نورث امریکن بلو انرژی پارتنرز برای توسعه این داراییها برنامه سرمایه گذاری تا سقف ۱۰۰ میلیارد دلار را مطرح کرده است. طبق اعلام خود شرکت، تولید آن با حدود یک میلیارد دلار سرمایه گذاری از نزدیک ۱۸ هزار بشکه در روز به بیش از ۲۰۰ هزار بشکه در روز رسیده و هدف کوتاه مدت، عبور از سطح یک میلیون بشکه در روز است. در برآورد رسمی کاخ سفید نیز مجموع مالیات و حق امتیاز قابل پرداخت از این پروژهها طی ۲۵ سال نخست حدود ۲۰۰ میلیارد دلار عنوان شده است.
هزینه جایگزینی نفت ونزوئلا برای پالایشگاههای چین بالاتر است
اهمیت ونزوئلا برای چین فقط به پرونده وامها مربوط نیست. چین در سالهای اخیر یکی از بزرگترین مقاصد نفت صادراتی این کشور بوده و برآوردهای مختلف در دورههای گوناگون سهمی بین ۵۰ تا ۸۹ درصد را برای آن ثبت کردهاند. دادههای ورتکسا برای سال ۲۰۲۵ نشان میدهد متوسط دریافت نفت خام ونزوئلا توسط چین حدود ۴۷۰ هزار بشکه در روز بوده است. این مقدار در همان سال نزدیک ۴.۵ درصد از کل واردات دریایی نفت خام چین را تشکیل میداد.
بخش مهمی از این نفت به پالایشگاههای مستقل چین میرسید؛ واحدهایی که در بازار با عنوان تی پاتها شناخته میشوند و نفت سنگین ونزوئلا را به دلیل تخفیف قیمتی آن خریداری میکردند. منابع پژوهشی برآورد کردهاند که از سال ۲۰۲۰ به بعد، به طور متوسط حدود ۵۰ هزار تا ۱۰۰ هزار بشکه در روز از جریان نفت ونزوئلا با بازپرداخت بدهی چین ارتباط داشته است. اگر سهم نفت قابل تخصیص به این مسیر کاهش یابد، وصول مطالبات میتواند به دوره طولانیتری منتقل شود.
کمبود احتمالی نفت ونزوئلا برای پالایشگاههای چینی به معنای نبود جایگزین نیست. گریدهای سنگین کانادا و عراق میتوانند بخشی از خوراک مورد نیاز را تامین کنند، اما قیمت خرید و هزینه حمل آنها ممکن است بالاتر باشد. تفاوت قیمت برای پالایشگاههای مستقلی که با حاشیه سود محدود کار میکنند اهمیت زیادی دارد، زیرا مزیت نفت ونزوئلا در سالهای گذشته دسترسی به بشکههای سنگین با تخفیف قابل توجه بوده است.
بازار صادرات ونزوئلا نیز نسبت به ابتدای سال تغییر کرده است. دادههای ردیابی نفتکشها نشان میدهد صادرات این کشور در اوت ۲۰۲۶ حدود ۱.۱۷ میلیون بشکه در روز باقی مانده و رشد محمولههای ارسالی به هند و اروپا بخشی از افت ارسال به بازار آمریکا را جبران کرده است. در این فضای تازه، بانکها و شرکتهای انرژی چین برای حفظ دسترسی به نفت و دریافت مطالبات خود با شبکه فروش متفاوتی مواجه هستند؛ شبکهای که در آن حقوق خرید قراردادهای جدید و برنامه افزایش تولید شرکتهای فعال، بر نحوه تقسیم درآمد نفتی ونزوئلا اثر بیشتری خواهد داشت.
