کاهش تعرفه آمریکا و چین دامنه تازهای از تجارت دوجانبه را پوشش میدهد
آمریکا و چین فهرست کالاهایی را منتشر کردهاند که قرار است در چارچوب توافق تازه دو کشور از تعرفههای پایینتر برخوردار شوند؛ ترتیبی که در مجموع حدود ۶۰ میلیارد دلار تجارت دوجانبه را پوشش میدهد. بر اساس اسناد منتشرشده، هر طرف فهرستی از کالاها به ارزش تقریبی ۳۰ میلیارد دلار تهیه کرده است و اجرای نرخهای ترجیحی پس از تکمیل مراحل قانونی داخلی در هر دو کشور انجام خواهد شد. محور این برنامه، کاهش هزینه ورود گروهی از کالاهای غیرحساس به بازار طرف مقابل و تسهیل بخشی از مبادلات کالایی میان دو اقتصاد بزرگ جهان است.
فهرست مربوط به کالاهای چینی که برای ورود به بازار آمریکا پیشنهاد شدهاند، ۷۷ ردیف تعرفهای را در بر میگیرد. این گروه شامل اقلامی مانند مواد آتشبازی، ظروف و لوازم آشپزخانه، برخی لوازم خانگی، تجهیزات ورزشی، کالاهای مربوط به کودکان، اسباببازی و بخشی از محصولات مناسبتی است. در مقابل، فهرست کالاهای آمریکایی که امکان برخورداری از تعرفه کمتر در بازار چین را خواهند داشت، بسیار گستردهتر است و ۱۶۱۹ ردیف را شامل میشود. گوشت، محصولات دریایی، لبنیات، غلات، محصولات مراقبت شخصی، زغالسنگ، چوب، تجهیزات پزشکی و شماری از کالاهای کشاورزی در این مجموعه قرار گرفتهاند.
کاهش تعرفه آمریکا و چین بر چه کالاهایی اثر میگذارد
وزارت بازرگانی چین اعلام کرده است که حدود ۹۰ درصد کالاهای مشمول این چارچوب، پس از اجرای توافق به نرخهای موسوم به دولت کاملهالوداد خواهند رسید. این نرخها همان تعرفههای عمومی هستند که بر اساس قواعد تجاری برای شرکای برخوردار از این وضعیت اعمال میشوند و در بسیاری از موارد پایینتر از تعرفههای اضافی اختصاصی هستند. به این ترتیب، بخش مهمی از کالاهای درجشده در فهرست میتوانند با هزینه گمرکی کمتری وارد بازار مقصد شوند، هرچند نرخ نهایی برای هر ردیف کالایی یکسان نیست و به طبقهبندی تعرفهای همان محصول بستگی دارد.
دفتر نماینده تجاری آمریکا نیز اعلام کرده است که کالاهای انتخابشده در گروه محصولات غیرحساس قرار دارند. جیمیسون گریر، نماینده تجاری آمریکا، گفته است این چارچوب میتواند دسترسی محصولات کشاورزی، تجهیزات پزشکی و دیگر کالاهای آمریکایی را به بازار چین بهبود دهد و در مقابل، واردات برخی لوازم خانگی، اسباببازی و کالاهای مصرفی چینی را برای بازار آمریکا تسهیل کند. برآورد این دفتر نشان میدهد اقلام آمریکایی قرارگرفته در فهرست، حدود ۳۰ درصد از ارزش صادرات آمریکا به چین را پوشش میدهند.
ارزش ۶۰ میلیارد دلاری تجارت تحت پوشش این برنامه در مقایسه با کل مبادلات کالایی دو کشور همچنان محدود است. دادههای رسمی اداره سرشماری آمریکا نشان میدهد این کشور در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۰۶ میلیارد دلار کالا به چین صادر کرده و نزدیک به ۳۰۸.۷ میلیارد دلار کالا از چین وارد کرده است. مجموع این دو رقم به حدود ۴۱۴.۶ میلیارد دلار تجارت کالایی میرسد. بنابراین کالاهای مشمول برنامه کاهش تعرفه تنها بخشی از جریان بزرگ تجارت میان دو طرف را تشکیل میدهند، اما برای برخی صنایع و صادرکنندگان میتوانند از نظر هزینه ورود به بازار اهمیت مستقیم داشته باشند.
یکی از بخشهای مورد توجه در فهرست چین، محصولات کشاورزی و غذایی آمریکا است. انواع گوشت، لبنیات، غلات و محصولات دریایی در میان اقلام مشمول قرار دارند. در عین حال، گزارشهای منتشرشده نشان میدهد سویا که از مهمترین اقلام کشاورزی صادراتی آمریکا به چین است، در فهرست فعلی دیده نمیشود. در بخش انرژی نیز زغالسنگ آمریکا به چارچوب کاهش تعرفه افزوده شده است. وزارت بازرگانی چین اعلام کرده این اقدام میتواند واردات زغالسنگ آمریکا در سالهای ۲۰۲۷ و ۲۰۲۸ را تسهیل کند و به توسعه تجارت انرژی میان دو کشور کمک کند.
در سمت مقابل، بخش مهمی از کالاهای چینی مشمول کاهش تعرفه در گروه محصولات مصرفی قرار میگیرند. مایکروویو، برخی وسایل کوچک خانگی، ظروف، کالاهای خواب و منسوجات خانگی، اسباببازی، تجهیزات ورزشی و محصولات مناسبتی از جمله نمونههایی هستند که در اسناد منتشرشده دیده میشوند. کاهش هزینه گمرکی این کالاها میتواند بر هزینه واردات شرکتهای آمریکایی اثر بگذارد و حاشیه هزینه در زنجیره تامین کالاهای مصرفی را تغییر دهد. با این حال، میزان اثر نهایی به نرخ تعرفه هر محصول، حجم واردات و زمان اجرای رسمی تخفیفها وابسته خواهد بود.
اجرای توافق پس از تکمیل مراحل قانونی دو کشور
بر اساس شرایط منتشرشده برای چارچوب موسوم به ۳۰ برای ۳۰، ارزش فهرستها با استفاده از دادههای تجارت دوجانبه سال ۲۰۲۴ تعیین شده است. دو طرف همچنین پیشبینی کردهاند که وضعیت تجارت کالاهای تحت پوشش به صورت دورهای ارزیابی شود و در صورت نیاز، پیشنهادهایی برای تغییر یا گسترش فهرست ارائه شود. در اسناد رسمی تاکید شده است که تغییرات این فهرستها قرار نیست با فاصلههای کوتاه انجام شود و بررسی تعدیلات احتمالی معمولا بیش از یک بار در سال پیشبینی نشده است.
وزارت بازرگانی چین گفته است کاهش تعرفهها پس از انجام تشریفات قانونی داخلی، به صورت همزمان از سوی دو کشور اجرا خواهد شد. به همین دلیل، انتشار فهرست کالاها به معنای اعمال فوری نرخهای جدید در مبادی گمرکی نیست و زمان اجرایی شدن آن به تکمیل فرایندهای رسمی هر طرف بستگی دارد. اسناد آمریکا نیز تصریح میکنند که کاهشهای آینده باید مطابق قوانین و رویههای داخلی اجرا شوند و امکان بررسی گسترش چارچوب به کالاهای بیشتر در مذاکرات بعدی وجود دارد.
این برنامه پس از نشست اخیر مقامهای ارشد دو کشور و دور تازه گفتوگوهای اقتصادی و تجاری در نیویورک و واشنگتن اعلام شده است. چین و آمریکا در کنار انتشار فهرستها، سازوکاری برای پیگیری تجارت کالاهای غیرحساس ایجاد کردهاند تا موضوعاتی مانند دسترسی به بازار، حجم مبادلات و تغییرات احتمالی فهرستها از مسیر مشخصی دنبال شود. در بخش کشاورزی نیز دو طرف درباره ایجاد یک گروه کاری برای بررسی دسترسی محصولات کشاورزی به بازار توافق کردهاند.
انتشار فهرست تازه همزمان با تمدید آتشبس تعرفهای دو کشور تا ۱۰ ژانویه ۲۰۲۷ انجام شده است؛ دورهای که برای ادامه مذاکرات تجاری و جلوگیری از افزایش فوری تعرفهها در نظر گرفته شده است. پس از اعلام جزئیات، سهام شماری از شرکتهای چینی فعال در حوزه لوازم خانگی مورد توجه بازار قرار گرفت. با این حال، زمان دقیق اعمال نرخهای جدید هنوز به تکمیل مراحل قانونی وابسته است.
