رشد مراکز داده میتواند جایگاه انرژی هستهای اروپا را تقویت کند
شتاب سرمایهگذاری در مراکز داده و زیرساختهای هوش مصنوعی در اروپا، تقاضا برای برق پایدار و کمکربن را به یکی از مهمترین متغیرهای اقتصادی صنعت انرژی تبدیل کرده است. برآوردهای کمیسیون اروپا نشان میدهد مصرف برق مراکز داده در اتحادیه اروپا که اکنون حدود ۷۰ تراوات ساعت در سال برآورد میشود، میتواند تا سال ۲۰۳۰ به حدود ۱۱۵ تراوات ساعت برسد. این رشد در شرایطی رخ میدهد که مراکز داده، بهویژه مجموعههای مرتبط با هوش مصنوعی، به تامین مداوم برق نیاز دارند و همین ویژگی باعث شده است انرژی هستهای اروپا دوباره در محاسبات اقتصادی شرکتهای فناوری و تولیدکنندگان برق جایگاه پررنگتری پیدا کند.
برآورد جی پی مورگان نیز نشان میدهد تقاضای سالانه برق مراکز داده اروپا تا سال ۲۰۳۰ در مقایسه با سال ۲۰۲۳ میتواند حدود ۸۹ تراوات ساعت افزایش یابد. بر پایه همین ارزیابی، شبهجزیره ایبری و کشورهای شمال اروپا در مجموع نزدیک به ۴۵ درصد این رشد را به خود اختصاص خواهند داد. همزمان، ظرفیت اعلامشده پروژههای مراکز داده در اروپا در پایان سال ۲۰۲۵ به ۶۶.۱ گیگاوات رسیده بود، در حالی که ظرفیت فعال در همان مقطع حدود ۱۰.۸ گیگاوات بود.
قراردادهای بلندمدت فناوری با نیروگاههای هستهای
یکی از نشانههای اقتصادی این روند، قرارداد بلندمدت گوگل و شرکت فنلاندی فورتوم است. این دو شرکت در سپتامبر ۲۰۲۶ یک قرارداد خرید برق ۲۲ ساله امضا کردند که میتواند تا ۵۰ درصد ظرفیت تولید نیروگاه هستهای لوویسا را در دوره تمدید فعالیت آن پوشش دهد.
نیروگاه لوویسا سالانه حدود ۸ تراوات ساعت برق تولید میکند و نزدیک به ۱۰ درصد برق فنلاند را تامین میکند. فورتوم برای تمدید عمر و افزایش توان این مجموعه، برنامهای نزدیک به یک میلیارد یورو در فاصله سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۵۰ در نظر گرفته است و بخش مهمی از سرمایهگذاری مورد نیاز هنوز به تصمیمهای نهایی سرمایهگذاری وابسته است. قرارداد با گوگل علاوه بر افزایش قابلیت پیشبینی درآمد نیروگاه، زمینه افزایش ظرفیت تولید را نیز تقویت میکند. گوگل نیز همزمان برنامه سرمایهگذاری ۱۳ میلیارد یورویی در فنلاند برای سالهای ۲۰۲۷ و ۲۰۲۸ را اعلام کرده که شامل توسعه مراکز داده و زیرساختهای پشتیبان در چند منطقه این کشور است.
اهمیت قراردادهای خرید برق بلندمدت برای صنعت هستهای از آنجا ناشی میشود که پروژههای این بخش سرمایهبر هستند و بازگشت سرمایه آنها به دورههای زمانی طولانی وابسته است. حضور مشتریان بزرگ و اعتبارپذیری مانند شرکتهای فناوری میتواند بخشی از ریسک درآمدی تولیدکنندگان برق را کاهش دهد و تامین مالی پروژههای تمدید عمر یا افزایش ظرفیت را تسهیل کند. در آمریکا نیز شرکتهایی مانند مایکروسافت، متا، آمازون و گوگل در سالهای اخیر قراردادهایی مرتبط با برق هستهای امضا کردهاند.
سرمایهگذاری هستهای و نقش راکتورهای کوچک
کمیسیون اروپا برآورد کرده است برای اجرای برنامههای هستهای کشورهای عضو تا سال ۲۰۵۰ حدود ۲۴۱ میلیارد یورو سرمایهگذاری لازم خواهد بود. این رقم هم تمدید عمر نیروگاههای موجود و هم ساخت نیروگاههای بزرگ جدید را پوشش میدهد. ظرفیت نصبشده هستهای اتحادیه اروپا نیز بر اساس برآوردهای رسمی از حدود ۹۸ گیگاوات در سال ۲۰۲۵ میتواند به نزدیک ۱۰۹ گیگاوات در سال ۲۰۵۰ برسد. افزایش تقاضای برق مراکز داده در کشورهایی که برق هستهای و تولید مازاد بیشتری دارند، میتواند بر قیمتهای منطقهای برق و جذابیت اقتصادی سرمایهگذاری در ظرفیت جدید اثر بگذارد.
راکتورهای کوچک مدولار نیز به عنوان یکی از گزینههای آینده مطرح شدهاند. ابعاد کمتر این واحدها نسبت به نیروگاههای متعارف میتواند امکان استقرار نزدیکتر به مراکز صنعتی و مراکز داده بزرگ را فراهم کند. اتحادیه اروپا هنوز راکتور کوچک مدولار تجاری در حال بهرهبرداری ندارد، اما کمیسیون اروپا هدفگذاری کرده است نخستین پروژههای این فناوری در اوایل دهه ۲۰۳۰ وارد مدار شوند. بانک سرمایهگذاری اروپا نیز در سپتامبر ۲۰۲۶ برای نخستین بار تامین مالی یک شرکت فعال در حوزه راکتورهای کوچک مدولار را تصویب کرد و تا ۴۰ میلیون یورو برای توسعه فناوری شرکت فنلاندی استدی انرژی اختصاص داد.
رشد مراکز داده تنها به افزایش ظرفیت تولید برق محدود نمیشود و سرمایهگذاری در شبکه، ذخیرهسازی و مدیریت مصرف را نیز ضروری میکند. کمیسیون اروپا در سال ۲۰۲۶ اعلام کرده است مراکز داده در اتحادیه اروپا حدود ۲.۵ درصد مصرف برق را به خود اختصاص میدهند و ظرفیت آنها از حدود ۱۲ گیگاوات در سال ۲۰۲۵ میتواند تا سال ۲۰۳۰ به ۲۸ گیگاوات برسد. افزایش سریع این ظرفیت، رقابت برای دسترسی به اتصال شبکه و قراردادهای تامین برق بلندمدت را تشدید میکند و در نتیجه میتواند ارزش اقتصادی منابع تولید پیوسته و کمکربن را افزایش دهد.
همزمان با این روند، شرکتهای برق اروپایی نیز به دنبال ترکیب نیروگاههای هستهای، انرژیهای تجدیدپذیر، باتریها و سایر ابزارهای انعطافپذیری هستند. فورتوم در همکاری با گوگل علاوه بر قرارداد هستهای، برنامه بهینهسازی یک سامانه ذخیرهسازی باتری ۹۴ مگاواتی در کنار مرکز داده جدید گوگل در کاجانی را دنبال میکند. چنین ترکیبی نشان میدهد تامین برق مراکز داده بزرگ در اروپا به سمت قراردادهای چندلایه حرکت میکند که در آن تولید پایه، انرژی تجدیدپذیر و ذخیرهسازی همزمان برای کاهش ریسک تامین و کنترل هزینه برق مورد استفاده قرار میگیرند.
