ترامپ سراغ آژانس بینالمللی انرژی رفت
ترامپ سراغ آژانس بینالمللی انرژی رفت
به گزارش بخش بینالملل، منابع آگاه اعلام کردند دولت ایالات متحده آمریکا به ریاست دونالد ترامپ در حال پیگیری طرحی برای تغییر مقام شماره دو آژانس بینالمللی انرژی (IEA) مستقر در پاریس است. این نهاد بینالمللی که وظیفه تحلیل، پیشبینی و ارائه دادههای مرتبط با بازار انرژی جهان را بر عهده دارد، طی سالهای اخیر گزارشهایی منتشر کرده که از نظر جمهوریخواهان آمریکایی، با سیاستهای حمایتی این کشور از سوختهای فسیلی همخوانی ندارد.
آژانس بینالمللی انرژی که ۳۲ کشور عضو دارد، در گزارشها و تحلیلهای خود بارها به کاهش نقش سوختهای فسیلی در آینده و لزوم گسترش استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر مانند باد و خورشید اشاره کرده است. همین رویکرد باعث نارضایتی مقامات جمهوریخواه در واشنگتن شده و اکنون دولت ترامپ در تلاش است تا مقام دوم این سازمان را با فردی جایگزین کند که دیدگاههای نزدیکتری به سیاستهای کاخ سفید داشته باشد.
مقام دوم فعلی آژانس، مری وارلیک، دیپلمات بازنشسته وزارت امور خارجه آمریکا است که از سال ۲۰۲۱ این سمت را بر عهده دارد. به طور سنتی، این سمت به یک شهروند آمریکایی اختصاص داده میشود، اما تغییر فرد در این جایگاه نیازمند توافق درونسازمانی و هماهنگی با کشورهای عضو است.
فشار جدید دولت واشنگتن بر آژانس بینالمللی انرژی در ادامه اقدامات ترامپ برای تحت تأثیر قرار دادن نهادهای بینالمللی شکل گرفته است. در سالهای گذشته، کاخ سفید سیاستهایی از جمله آغاز جنگهای تجاری، درخواست از اعضای ناتو برای افزایش بودجه دفاعی و خروج از سازمانهایی مانند یونسکو و سازمان بهداشت جهانی را دنبال کرده است. در همین راستا، کریس رایت، وزیر انرژی دولت ترامپ، بارها انتقادهای تندی را متوجه آژانس بینالمللی انرژی کرده و حتی از احتمال کاهش یا قطع حمایت مالی آمریکا از این نهاد سخن گفته است.
آژانس بینالمللی انرژی با انتشار پیشبینیهایی مبنی بر اوجگیری تقاضای جهانی برای نفت و گاز در کوتاهمدت و سپس کاهش تدریجی آن، از دید برخی جمهوریخواهان موجب ایجاد موانع برای سرمایهگذاری در بخش سوختهای فسیلی شده است. مارک منزس، معاون وزیر انرژی آمریکا در دوره اول ریاست جمهوری ترامپ، اعلام کرده که محصولات تحلیلی آژانس همواره مورد پذیرش همه بازیگران صنعت انرژی نیست و فضای سیاسی کنونی نیز تغییر کرده است.
بر اساس گفته یکی از مقامات سابق آمریکایی که سابقه همکاری نزدیک با آژانس بینالمللی انرژی را دارد، مری وارلیک فردی کوشا، جدی و توانمند است که وظایف خود را طبق راهنمایی مدیر اجرایی و کشورهای عضو انجام میدهد. با این حال، دولت ترامپ به دنبال اعمال تغییرات در سطح مدیریتی این نهاد است.
نحوه اجرای این تغییر هنوز مشخص نیست. آمریکا اگرچه یکی از مهمترین اعضای آژانس بینالمللی انرژی محسوب میشود و حدود ۱۴ درصد از بودجه این سازمان را تأمین میکند، اما تنها عضو آن نیست و تصمیمگیریهای کلان در این سازمان نیازمند اجماع کشورهای عضو است.
ایالات متحده پس از تحریم نفتی کشورهای عربی در سال ۱۹۷۳ به ایجاد آژانس بینالمللی انرژی کمک کرد. مأموریت اصلی این سازمان، تأمین امنیت انرژی، ارائه تحلیلهای بازار و انتشار دادههایی است که سیاستگذاریهای دولتها و سرمایهگذاریهای کلان را تحت تأثیر قرار میدهد. بسیاری از این تحلیلها در سالهای اخیر با تأکید کاخ سفید بر قابل اعتمادتر بودن و مقرونبهصرفهتر بودن سوختهای فسیلی نسبت به انرژیهای تجدیدپذیر، در تضاد بودهاند.
وزیر انرژی آمریکا در مصاحبهای در ماه ژوئن، پیشبینی آژانس مبنی بر اوج گرفتن تقاضای نفت در دهه جاری را «بیمعنی» خواند. همچنین جمهوریخواهان به استفاده دولت بایدن از دادههای آژانس برای توجیه توقف بررسی مجوزهای جدید صادرات گاز طبیعی مایع در سال ۲۰۲۴ اعتراض کردهاند.
برخی کارشناسان معتقدند که خروج احتمالی آمریکا از آژانس بینالمللی انرژی میتواند نفوذ این کشور بر سیاستگذاریهای جهانی انرژی را کاهش دهد. آماندا ماکسول، مدیرعامل مشارکت جهانی در شورای دفاع از منابع طبیعی، هشدار داده که این اقدام «اشتباه و کوتهبینانه» خواهد بود.
در میان اعضای آژانس بینالمللی انرژی، اختلافنظرهایی درباره آینده انرژی جهان و نحوه گذار به انرژیهای پاک وجود دارد. با این حال، ساختار سازمانی این نهاد به گونهای است که تغییرات در سطوح مدیریتی نیازمند فرآیندهای طولانی و مشورت با همه اعضا است.
طبق گزارشها، دولت ترامپ در تلاش است از نفوذ مالی و جایگاه سیاسی خود برای تسریع این تغییر استفاده کند. هنوز مشخص نیست که چه فردی جایگزین مری وارلیک خواهد شد، اما منابع آگاه میگویند گزینههای مورد نظر کاخ سفید دارای سابقه حمایت از صنایع نفت و گاز و رویکرد انتقادی نسبت به انرژیهای تجدیدپذیر هستند.
آژانس بینالمللی انرژی، علاوه بر نقش تحلیلی و آماری، با انتشار گزارشهای سالانه و فصلی خود، یکی از مهمترین منابع اطلاعاتی برای بازار جهانی انرژی محسوب میشود. تغییر در ساختار مدیریتی این نهاد میتواند تأثیرات قابل توجهی بر جهتگیری این گزارشها و توصیههای سیاستی آن داشته باشد.
در حالی که تلاشهای دولت ترامپ برای بازتعریف سیاستهای انرژی آمریکا ادامه دارد، تغییر مقام دوم آژانس بینالمللی انرژی به عنوان بخشی از راهبرد کلان کاخ سفید برای هماهنگسازی نهادهای بینالمللی با اهداف داخلی آمریکا ارزیابی میشود. کارشناسان میگویند نتیجه این اقدام، نه تنها بر سیاستگذاریهای انرژی در سطح جهانی، بلکه بر سرمایهگذاریهای آینده در بخش انرژی نیز اثرگذار خواهد بود.
