بازارهای سهام جهان در پایان هفته با موج تازهای از فروش در شرکتهای فناوری و نیمه هادی رو به رو شدند؛ موجی که پس از معرفی مدل کیمی K3 از سوی شرکت چینی مونشات AI شدت گرفت. برآوردهای اولیه منتشرشده در جریان معاملات نشان داد نزدیک به ۱.۸ تریلیون دلار از ارزش بازارهای جهانی کاهش یافته است. واکنش سرمایه گذاران بیش از آنکه به نام یک محصول تازه مربوط باشد، از نگرانی درباره مدل درآمدی صنعت هوش مصنوعی و بازده سرمایه گذاریهای عظیم در مراکز داده، تراشه و زیرساخت پردازشی ناشی شد.
شاخص نزدک در معاملات جمعه ۱.۴ درصد افت کرد و شاخص S&P 500 نیز ۱.۰۱ درصد پایین آمد. میانگین صنعتی داوجونز با کاهش ۰.۷۷ درصدی بسته شد. در سطح جهانی، شاخص سهام MSCI حدود ۱.۱۷ درصد عقب نشست و بازارهای آسیایی فشار بیشتری را تجربه کردند. شاخص نیکی ژاپن ۴ درصد کاهش یافت و شاخص گسترده سهام آسیا و اقیانوسیه به استثنای ژاپن ۲.۷ درصد پایین آمد. این ارقام نشان داد فروش سهام فناوری از بازار آمریکا فراتر رفته و به شرکتهای وابسته به زنجیره جهانی تراشه، حافظه و تجهیزات تولید نیمه هادی سرایت کرده است.
شدیدترین فشار در شاخص نیمه هادی فیلادلفیا مشاهده شد. این شاخص در روز جمعه ۱.۶ درصد و در کل هفته حدود ۱۰ درصد افت کرد و فاصله آن با رکورد ثبت شده در اواخر ژوئن از ۲۰ درصد فراتر رفت. عبور کاهش قیمت از مرز ۲۰ درصد، این صنعت را از نظر فنی وارد محدوده بازار خرسی کرد. با این حال، شاخص نیمه هادی از ابتدای سال همچنان بیش از ۶۰ درصد رشد دارد؛ موضوعی که نشان میدهد بخشی از افت اخیر به شناسایی سود پس از جهش سریع ماههای گذشته مربوط بوده است.
مدل کم هزینه تر چه تغییری در محاسبات بازار ایجاد کرد
مونشات AI اعلام کرده است کیمی K3 دارای ۲.۸ تریلیون پارامتر، قابلیت پردازش بومی تصویر و پنجره متنی یک میلیون توکنی است. این مدل از ساختار ترکیبی متخصصان استفاده میکند و در هر مرحله تنها بخشی از متخصصان داخلی خود را فعال نگه میدارد. شرکت سازنده همچنین مدعی شده کارایی مقیاس پذیری این مدل نسبت به نسل قبلی حدود ۲.۵ برابر بهبود یافته است. وزنهای کامل مدل قرار است در ۲۷ ژوئیه ۲۰۲۶ منتشر شود و به همین دلیل ارزیابی مستقل هزینه اجرا، کیفیت واقعی و نیاز سخت افزاری آن هنوز ادامه دارد.
اهمیت اقتصادی این مشخصات در آن است که بازار طی دو سال گذشته رشد سود شرکتهای تراشه ساز را به افزایش دائمی تقاضا برای پردازندههای گران قیمت پیوند زده بود. ظهور مدلهای باز با کارایی بالاتر میتواند هزینه استفاده از هوش مصنوعی را برای شرکتها کاهش دهد و فشار رقابتی بر عرضه کنندگان مدلهای بسته را افزایش دهد. در مقابل، اندازه بسیار بزرگ کیمی K3 به معنای آن است که اجرای سریع آن همچنان به تجهیزات پیشرفته و زیرساخت پرهزینه نیاز دارد. بنابراین هنوز مشخص نیست کاهش هزینه توسعه مدل تا چه اندازه به کاهش تقاضای نهایی برای تراشه منجر خواهد شد.
نگرانی اصلی سرمایه گذاران به حجم سرمایه گذاری شرکتهای بزرگ فناوری بازمیگردد. تحلیلگران بازار برآورد کردهاند هزینه تجمعی شرکتهای بزرگ در زیرساخت هوش مصنوعی میتواند در سال ۲۰۲۷ از یک تریلیون دلار عبور کند. اگر مدلهای باز بتوانند خدمات مشابه را با قیمت پایین تر عرضه کنند، حاشیه سود برخی شرکتهای فعال در مدلهای زبانی و خدمات ابری تحت فشار قرار میگیرد. از سوی دیگر، ارزان تر شدن دسترسی به هوش مصنوعی میتواند استفاده تجاری را گسترش دهد و تقاضای تازهای برای پردازش، حافظه، شبکه و ذخیره سازی ایجاد کند.
در معاملات جمعه، سهام انویدیا ۲.۲ درصد، اینتل ۲ درصد و اپلاید متریالز ۵.۶ درصد کاهش یافت. سهام سن دیسک ۴ درصد پایین آمد و میکرون نیز با افت محدودتری بسته شد. این تغییرات باعث شد ارزش بازار انویدیا کاهش یابد و اپل موقتا جایگاه بزرگ ترین شرکت بورسی جهان را پس بگیرد. جابجایی یادشده نشان میدهد سرمایه گذاران بخشی از منابع خود را از شرکتهای دارای هزینه سرمایهای سنگین به کسب و کارهایی منتقل کردهاند که درآمد پایدارتر و وابستگی کمتری به ساخت مراکز داده جدید دارند.
ارزش گذاری سهام تراشه زیر ذره بین سرمایه گذاران
تونی میدوز، مدیر سرمایه گذاری در BRI Wealth Management، افت اخیر را نتیجه شناسایی سود و افزایش حساسیت بازار نسبت به پایداری هزینههای سرمایهای هوش مصنوعی دانسته است. به گفته او، ارزش گذاری سهام نیمه هادی بر پایه تقاضایی نزدیک به شرایط ایده آل شکل گرفته بود و همین موضوع شرکتها را در برابر هر خبر مرتبط با کاهش هزینه محاسبات آسیب پذیر میکرد. چاک کارلسون، مدیر Horizon Investment Services، نیز بخش مهمی از فروش را تغییر ترکیب پرتفوی و برداشت سود از سهامی دانسته که پیش تر رشد بسیار سریعی داشتند.
دادههای بازار نشان میدهد فشار فروش تنها به عوامل بنیادی محدود نمانده است. افزایش استفاده از اعتبار معاملاتی، صندوقهای اهرمی و قراردادهای اختیار کوتاه مدت، دامنه نوسان سهام فناوری را بیشتر کرده است. صندوق اهرمی سه برابری صنعت نیمه هادی از سقف اواخر ژوئن بیش از ۵۰ درصد افت کرده، هرچند بازده آن از ابتدای سال همچنان بیش از ۲۰۰ درصد گزارش شده است. کاهش موقعیت برخی صندوقهای بزرگ در سهام زیرساخت هوش مصنوعی نیز سرعت اصلاح قیمتها را افزایش داد.
توجه بازار اکنون به انتشار گزارشهای مالی آلفابت، تسلا و اینتل معطوف شده است. سرمایه گذاران در این گزارشها به رشد هزینه مراکز داده، درآمد خدمات هوش مصنوعی، سفارش تراشه و میزان بازده سرمایه گذاریهای انجام شده توجه خواهند کرد. هم زمان، انتشار وزنهای کامل کیمی K3 و نتایج ارزیابی مستقل آن میتواند مشخص کند ادعای کارایی بالاتر تا چه اندازه در استفاده واقعی قابل تکرار است و آیا فشار فروش در صنعت نیمه هادی ادامه پیدا میکند یا بخشی از سرمایه به سهام فناوری بازمیگردد.
