پیشبینی بازار سهام امروز با غلبه عرضه و ضعف تقاضای موثر
بازار سهام در معاملات امروز یکشنبه ۲۸ تیر ۱۴۰۵ در شرایطی فعالیت خود را آغاز میکند که دادوستدهای روز شنبه با فشار گسترده فروش و عقبنشینی همزمان شاخصهای اصلی به پایان رسید. شاخص کل بورس در پایان معاملات ۱۱۶ هزار و ۵۵۶ واحد، معادل ۲.۳۸ درصد کاهش یافت و در سطح ۴ میلیون و ۷۷۷ هزار و ۲۷۹ واحد قرار گرفت. در دقایق ابتدایی نیز افت شاخص از مرز ۱۰۷ هزار واحد گذشته بود و ادامه عرضهها سبب شد دامنه کاهش تا پایان بازار بیشتر شود.
شاخص کل هموزن نیز ۲۳ هزار و ۹۴۰ واحد، معادل ۱.۸ درصد پایین آمد و به محدوده یک میلیون و ۳۰۲ هزار واحد رسید. افت همزمان شاخص کل و شاخص هموزن نشان میدهد فشار فروش تنها به شرکتهای بزرگ و شاخصساز محدود نبوده و بخش بزرگی از سهام کوچک و متوسط را نیز دربر گرفته است. ورود شاخص کل به کانال ۴.۷ میلیون واحدی، پس از از دست رفتن دو محدوده ۴.۹ و ۴.۸ میلیون واحد، وضعیت احتیاطی بازار را برای شروع معاملات امروز پررنگتر کرده است.
گسترش صفهای فروش و کاهش قدرت خریداران
بررسی پهنای بازار در روز گذشته از برتری محسوس عرضه حکایت دارد. بر پایه دادههای منتشرشده، ۷۵۷ نماد با کاهش قیمت و تنها ۱۱۵ نماد در محدوده مثبت معامله شدند؛ به این ترتیب حدود ۸۷ درصد بازار در مدار منفی قرار داشت. همچنین ۶۱۸ نماد عمدتا در دامنه منفی ۲ تا منفی ۳ درصد نوسان کردند. تمرکز بخش بزرگی از نمادها در این بازه قیمتی نشان میدهد فروشندگان در بیشتر صنایع با رفتاری مشابه وارد بازار شدهاند و تقاضای موجود توان جذب کامل عرضهها را نداشته است.
تعداد صفهای فروش که در ابتدای معاملات ۳۱۶ مورد بود، تا پایان بازار به حدود ۴۸۸ نماد افزایش یافت؛ در مقابل تنها ۶۱ نماد با صف خرید بسته شدند. رشد تعداد صفهای فروش در طول جلسه معاملاتی، برخلاف روزهایی که عرضهها در نیمه دوم بازار سبکتر میشود، از تداوم فشار فروش تا دقایق پایانی خبر میدهد. بر همین مبنا، پیشبینی بازار سهام امروز بیشتر بر شروع منفی و باقی ماندن شمار قابل توجهی از نمادها در محدوده منفی استوار است، هرچند تغییر آرایش سفارشها در دقایق نخست میتواند از شدت افت بکاهد.
جریان نقدینگی نیز سیگنال محتاطانهای به بازار فرستاده است. حدود ۴.۸ همت پول حقیقی از سهام خارج شد و ارزش معاملات خرد سهام، حق تقدم و صندوقهای سهامی نزدیک به ۱۵.۱ همت گزارش شد. همزمان کاهش قدرت خرید حقیقی در برابر فروش، نشان داد بخش مهمی از معاملهگران ترجیح دادهاند نقدشوندگی دارایی خود را افزایش دهند. افت ارزش معاملات در کنار خروج پول، بازگشت سریع بازار به تعادل را دشوارتر میکند؛ زیرا تقاضای موثر برای جمعآوری صفها به منابع نقد تازه نیاز دارد.
مقایسه رفتار سفارشها با معاملات سهشنبه و چهارشنبه ۲۳ و ۲۴ تیر نیز کاهش توان سمت تقاضا را نشان میدهد. در آن دو روز، بخشی از صفهای فروش با ورود سفارشهای تازه جمع شد، اما در معاملات شنبه قدرت خریداران به اندازهای نبود که مسیر شاخصها را تغییر دهد. شاخص کل اکنون بیش از ۱۰ درصد از سقف اخیر خود فاصله گرفته است و تا زمانی که ارزش سفارشهای خرید، حجم معاملات و ورود پول حقیقی بهبود محسوسی نداشته باشد، احتمال ادامه نوسان نزولی در کوتاه مدت بالا باقی میماند.
اثر افزایش ریسک بر بازدهی و نقدشوندگی بازار
در بازارهای مالی، افزایش نااطمینانیهای بیرونی معمولا باعث بالا رفتن صرف ریسک مورد انتظار سرمایهگذاران میشود. در چنین شرایطی خریداران برای پذیرش ریسک بیشتر، قیمتهای پایینتری مطالبه میکنند و فروشندگان نیز برای تبدیل سریعتر دارایی به وجه نقد، انعطاف بیشتری در قیمت نشان میدهند. پژوهشهای مالی درباره اقتصادهای نوظهور نیز نشان میدهد افزایش ریسکهای برونزا میتواند هزینه تامین مالی و حق بیمه ریسک را بالا ببرد. بازتاب این سازوکار در بورس تهران، کاهش بازدهی کوتاه مدت، افزایش صفهای فروش و افت نقدشوندگی سهام است.
در معاملات شنبه، نمادهای فملی، فارس، شپنا، شبندر، وبصادر، وبملت و شستا بیشترین اثر منفی را بر شاخص کل داشتند و فملی به تنهایی بیش از ۲۱ هزار واحد از ارتفاع شاخص کاست. در بخش ارزش معاملات، گروههای دارویی، فلزات اساسی و محصولات شیمیایی در میان صنایع فعالتر بازار قرار گرفتند. در مقابل، صندوقها، فلزات و گروههای نفتی با خروج بیشتر پول حقیقی روبهرو شدند. این ترکیب نشان میدهد فشار فروش هم در نمادهای بزرگ و هم در ابزارهای سرمایهگذاری قابل معامله جریان داشته است.
در کنار این فشار، خرید صندوقهای حمایتی یکی از متغیرهای موثر بر سمت تقاضا محسوب میشود. مدیر نظارت بر بورسهای سازمان بورس اعلام کرده است که صندوق توسعه و صندوق تثبیت بازار سرمایه در هفته گذشته در مجموع حدود ۱۲.۵ همت خرید حمایتی انجام دادهاند. صندوق توسعه از ۱۷۴ نماد به ارزش حدود ۷.۶۴ همت و صندوق تثبیت از ۱۳۱ نماد به ارزش نزدیک به ۴.۹ همت حمایت کردهاند. این منابع میتواند بخشی از عرضههای سنگین را جذب کند، اما شکلگیری تعادل پایدار همچنان به کاهش صفهای فروش، افزایش ارزش معاملات خرد و توقف خروج سرمایه حقیقی وابسته است.
سناریوی پایه برای معاملات یکشنبه، آغاز پرعرضه و تداوم نوسان منفی در بخش بزرگی از بازار است. در صورت باقی ماندن شرایط روز گذشته، فراوانی نمادهای حاضر در بازه منفی ۲ تا منفی ۳ درصد میتواند بالا بماند و شاخص کل نیز تحت فشار نمادهای بزرگ حرکت کند. در سناریوی جایگزین، کاهش ارزش صفهای فروش، تقویت خرید در شرکتهای شاخصساز و توقف خروج پول حقیقی میتواند شیب افت را محدود کند و بخشی از بازار را در ادامه جلسه به محدوده متعادل نزدیک سازد.
جهت معاملات امروز بیش از هر عامل دیگری با تغییر ارزش صفهای فروش، نسبت نمادهای مثبت به منفی، جریان ورود و خروج پول حقیقی، ارزش معاملات خرد و رفتار شاخص هموزن سنجیده خواهد شد. هر بهبود همزمان در این متغیرها میتواند از فشار عرضه بکاهد، در حالی که افزایش دوباره صفهای فروش و ضعف سفارشهای خرید، احتمال ادامه اصلاح شاخص کل را حفظ میکند.
