ایران از نشست تیانجین برای تقویت صادرات و مقابله با تحریمها بهره میبرد
نشست وزیران خارجه کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای امروز دوشنبه ۱۵ ژوئیه ۲۰۲۵ (۲۴ تیر ۱۴۰۴) در شهر تیانجین چین آغاز شد. عباس عراقچی، معاون وزیر امور خارجه ایران، بهعنوان نماینده رسمی جمهوری اسلامی ایران در این نشست شرکت کرده است. هدف از برگزاری این نشست، بررسی راهکارهای تقویت روابط اقتصادی، سیاسی و امنیتی میان کشورهای عضو با توجه به تحولات جدید منطقهای و بینالمللی اعلام شده است.
نشست وزیران خارجه سازمان همکاری شانگهای در حالی برگزار میشود که فشار تحریمهای اقتصادی آمریکا و متحدان غربی بر ایران همچنان ادامه دارد. ایران در تلاش است با استفاده از ظرفیتهای اقتصادی و سیاسی این سازمان، مسیر تازهای برای افزایش صادرات، جذب سرمایهگذاری خارجی و کاهش اثرات تحریمهای اقتصادی ایجاد کند. حضور فعال و سطح بالای ایران در این نشست از سوی تحلیلگران بهعنوان نشانهای از تمرکز دیپلماسی اقتصادی کشور بر توسعه همکاریهای منطقهای ارزیابی میشود.
سازمان همکاری شانگهای، متشکل از کشورهای چین، روسیه، هند، پاکستان، ازبکستان، تاجیکستان، قرقیزستان و قزاقستان، بهعنوان یکی از نهادهای مهم همکاریهای چندجانبه در حوزه اوراسیا شناخته میشود. ایران از سال ۲۰۲۳ به عضویت دائم این سازمان درآمده و به دنبال آن، تلاشها برای گسترش همکاریهای اقتصادی با اعضای این سازمان تشدید شده است.
بر اساس گزارشهای رسمی، حجم مبادلات تجاری ایران با کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای در بازه زمانی مارس ۲۰۲۳ تا ژانویه ۲۰۲۴ به ۳۷.۱ میلیارد دلار رسیده است. این میزان نسبت به دورههای مشابه پیشین، رشد ۵.۵ درصدی را نشان میدهد. این ارقام بیانگر افزایش تعاملات اقتصادی و تجاری ایران با اعضای این سازمان و بهرهگیری از فرصتهای اقتصادی در شرایط تحریمی است.
در آستانه برگزاری این نشست، سخنگوی وزارت امور خارجه چین اعلام کرده بود که کشورش آماده است از این نشست برای تضمین موفقیت کامل اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای در پاییز سال جاری که در شهر تیانجین برگزار خواهد شد، بهرهبرداری کند. چین در سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ ریاست دورهای این سازمان را بر عهده دارد و برگزاری نشستهای سطح بالا را در اولویت قرار داده است.
ریاست نشست وزیران خارجه این سازمان بر عهده «وانگ یی» وزیر امور خارجه چین است. طبق اعلام رسمی، یکی از مهمترین محورهای این نشست، بررسی راهکارهای توسعه همکاریهای اقتصادی، افزایش مبادلات تجاری، گسترش پروژههای مشترک منطقهای و ایجاد سازوکارهای مالی مستقل از دلار آمریکا برای مقابله با تحریمها است.
چین، بهعنوان بزرگترین خریدار نفت ایران، همچنان سهم عمدهای در واردات انرژی از ایران دارد. طبق آخرین گزارشها، صادرات نفت ایران به چین در ماههای اخیر به رقم حدودی ۱.۸ میلیون بشکه در روز رسیده است که رکورد جدیدی در شرایط تحریمی محسوب میشود. این موضوع اهمیت نقش چین و دیگر اعضای سازمان همکاری شانگهای در حفظ صادرات نفت ایران را بیش از پیش نمایان میکند.
از دیگر محورهای مورد توجه در این نشست، توسعه زیرساختهای ترانزیتی با تأکید بر کریدور شمال–جنوب عنوان شده است. این کریدور استراتژیک که ایران را به روسیه و هند متصل میکند، میتواند مسیر جایگزینی برای صادرات کالا و عبور از محدودیتهای ناشی از تحریمها باشد. استفاده از این مسیر میتواند نقش ایران را بهعنوان یک بازیگر کلیدی در تجارت ترانزیتی منطقه تقویت کند.
در حوزه مالی، کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای در حال بررسی ایجاد سازوکارهای مالی مستقل از دلار و سیستمهای بانکی غربی هستند. این روند که با حمایت چین و روسیه در حال پیشرفت است، میتواند به ایران کمک کند تا بخشی از مبادلات مالی خود را خارج از چارچوب تحریمهای آمریکا انجام دهد.
علاوه بر نشست وزیران خارجه، روز جمعه گذشته نیز نشست ویژهای با عنوان «فروم اقتصاد دیجیتال» در شهر تیانجین برگزار شد که بیش از ۱۵۰۰ نفر از مسئولان دولتی، کارشناسان فناوری، دانشگاهیان و فعالان اقتصادی از کشورهای عضو سازمان در آن حضور داشتند. در این نشست، توسعه زیرساختهای دیجیتال، تحول دیجیتال صنایع سنتی و گسترش همکاریهای فناورانه در دستور کار قرار گرفت.
رئیس هیئت ملی دادههای چین، لیو لیه هونگ، در این نشست اعلام کرد که سازمان همکاری شانگهای در مسیر تبدیل شدن به یکی از قدرتهای برتر اقتصاد دیجیتال گام برمیدارد. این تلاشها در چارچوب همکاریهای بلندمدت میان اعضا صورت میگیرد و شامل موضوعاتی نظیر حکمرانی دادهها، آموزش نیروی انسانی دیجیتال و ساخت مراکز داده مشترک است.
برای ایران، اقتصاد دیجیتال یک حوزه نوظهور و مهم در مسیر مقابله با تحریمهای فناورانه و محدودیتهای بینالمللی است. حضور در این فضا میتواند امکان صادرات خدمات فناوری اطلاعات، جذب سرمایهگذاری فناورانه و ارتقاء سطح همکاریهای علمی و پژوهشی با کشورهای عضو را فراهم آورد.
نشست وزیران خارجه سازمان همکاری شانگهای در تیانجین فرصتی مهم برای ایران در مسیر تقویت جایگاه اقتصادی در منطقه و توسعه روابط چندجانبه در شرایط محدودیتهای بینالمللی محسوب میشود. بهرهگیری از ظرفیتهای تجاری، نفتی، ترانزیتی و فناورانه اعضای این سازمان میتواند مسیر تازهای برای عبور ایران از تحریمها ایجاد کند.
