اروپا و وعده خرید ۷۵۰ میلیارد دلاری انرژی از آمریکا
به گزارش خبرنگار اقتصادی، اتحادیه اروپا با تعهد به خرید ۷۵۰ میلیارد دلار نفت، گاز و سوخت هستهای از ایالات متحده تا پایان دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ، از یک جنگ تجاری تمامعیار با واشنگتن پرهیز کرده است. این توافق که از سوی رسانههایی همچون نشریه پولتیکو گزارش شده، با هدف کاهش تنشهای تجاری میان دو طرف اعلام شده، اما کارشناسان بازار انرژی تحقق آن را بسیار دشوار میدانند.
بر اساس جزئیات منتشر شده، این توافق شامل خرید مقادیر قابلتوجهی گاز طبیعی مایع (LNG) و نفت خام از آمریکا است. اورزولا فن در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، هفته گذشته از این تعهد حمایت کرده و آن را اقدامی در جهت تقویت امنیت انرژی اروپا و جایگزینی منابع روسی با منابع آمریکایی دانسته است. به گفته او، این برنامه بخشی از تلاشها برای جایگزینی نفت و گاز روسیه با منابع جایگزین از جمله سوخت هستهای آمریکاست.
با این حال، تحلیلگران انرژی تأکید دارند که رسیدن به چنین رقمی در شرایط فعلی بسیار بعید است. بر اساس دادههای رسمی، اتحادیه اروپا در سال گذشته مجموعاً حدود ۳۷۵ میلیارد یورو برای واردات انرژی هزینه کرده که تنها ۷۶ میلیارد یورو از آن مربوط به واردات از ایالات متحده بوده است. برای تحقق هدف اعلامشده، اروپا باید واردات خود از آمریکا را تقریباً سه برابر کند که به معنای کاهش یا حذف خرید از تأمینکنندگان سنتی و ارزانتری مانند نروژ است.
یکی از چالشهای اصلی، ظرفیت صادراتی ایالات متحده است. در همان دوره زمانی، کل صادرات نفت و گاز آمریکا تنها حدود ۱۶۶ میلیارد دلار بوده و بخش زیادی از گاز طبیعی مایع آن به بازارهایی با قیمتهای بالاتر در سایر نقاط جهان ارسال شده است. این موضوع به معنای آن است که برای تحقق وعده اتحادیه اروپا، ایالات متحده باید تقریباً تمام صادرات خود را به بازار اروپا اختصاص دهد؛ امری که کارشناسان آن را غیرممکن میدانند.
همایون فلکشاهی، رئیس بخش تحلیل نفت خام شرکت کپلر، اعلام کرده که اتحادیه اروپا در حال حاضر حدود ۱۲ درصد از نفت و سوخت خود را از آمریکا تأمین میکند و این رقم نهایتاً میتواند به سقف ۱۴ درصد برسد، زیرا پالایشگاههای اروپایی تنها قادر به پردازش حجم محدودی از نوع خاص نفت خام آمریکایی هستند. او تأکید کرده است که افزایش بیشتر این سهم در شرایط کنونی «یک خیالپردازی» است.
چالشهای فنی تنها بخشی از مشکل است. اتحادیه اروپا به عنوان یک نهاد سیاسی، نقشی در خرید مستقیم محمولههای انرژی ندارد و تصمیمگیری در این زمینه بر عهده شرکتهای خصوصی است. برخلاف ژاپن که ترکیبی از سرمایهگذاری عمومی و خصوصی را برای تأمین انرژی به کار گرفته، اتحادیه اروپا ابزار قانونی برای اجبار شرکتها به سرمایهگذاری یا خرید از منابع مشخص ندارد.
یکی دیگر از موانع مهم، نبود زیرساخت کافی برای واردات و ذخیرهسازی LNG در برخی کشورهای اروپایی است. حتی اگر آمریکا ظرفیت صادراتی خود را افزایش دهد، نبود ترمینالها و تجهیزات لازم برای دریافت و توزیع گاز طبیعی مایع در اروپا، تحقق این حجم واردات را با مشکل مواجه میکند.
کارشناسان همچنین به نبود مشوقهای اقتصادی برای شرکتهای اروپایی اشاره میکنند. در حال حاضر، قیمتگذاری و شرایط بازار باعث شده که خرید از سایر تأمینکنندگان، از نظر اقتصادی مقرونبهصرفهتر از خرید از آمریکا باشد. در نتیجه، بدون ارائه تسهیلات یا یارانههای دولتی، بعید است شرکتها انگیزهای برای تغییر مسیر خریدهای خود داشته باشند.
آن سوفی کوربو، پژوهشگر ارشد و کارشناس گاز در مرکز سیاست جهانی انرژی، در گفتوگویی عنوان کرده است که هنوز مشخص نیست چرا کمیسیون اروپا با علم به محدودیتها و موانع متعدد، چنین تعهد بزرگی را پذیرفته است. او معتقد است که احتمالاً هدف اصلی بروکسل، جلوگیری از اعمال تعرفه ۳۰ درصدی بر کالاهای صادراتی اروپا به آمریکا بوده است.
در حال حاضر، اتحادیه اروپا پس از کاهش شدید واردات انرژی از روسیه در پی تحولات سال ۲۰۲۲، واردات LNG از آمریکا را افزایش داده است. دونالد ترامپ نیز بارها صادرات انرژی به اروپا را به عنوان یکی از اولویتهای سیاست تجاری خود مطرح کرده است. این همزمانی موجب شد که دو طرف بر سر این توافق کلی به تفاهم برسند.
با این وجود، منتقدان بر این باورند که این توافق بیشتر جنبه سیاسی دارد تا اقتصادی. آنها میگویند که اعلام رقمهای بزرگ بدون پشتوانه اجرایی، بیشتر برای ارسال پیام سیاسی به طرف مقابل و افکار عمومی صورت میگیرد تا ایجاد یک قرارداد الزامآور و قابل اجرا.
به گفته منابع مطلع در کمیسیون اروپا، اجرای این توافق به «شرایط خاصی» وابسته است؛ از جمله تکمیل زیرساختهای لازم در اروپا، افزایش ظرفیت صادراتی آمریکا و یافتن سازوکاری برای ترغیب شرکتهای خصوصی به همکاری. تا زمانی که این شرایط فراهم نشود، احتمال دستیابی به هدف اعلامشده بسیار پایین خواهد بود.
در مجموع، هرچند توافق اخیر میان اتحادیه اروپا و آمریکا در حوزه انرژی، از نظر سیاسی اهمیت زیادی دارد و میتواند بر روابط تجاری دو سوی آتلانتیک تأثیرگذار باشد، اما از نظر عملی و اقتصادی، موانع قابلتوجهی بر سر راه تحقق آن وجود دارد. کارشناسان معتقدند که بدون رفع این موانع، وعده خرید ۷۵۰ میلیارد دلار انرژی از آمریکا، بیشتر شبیه به یک هدف نمادین باقی خواهد ماند.
