پالس مثبت ایران به راه ابریشم جدید؛ مسیر مرند–چشمهثریا حلقه حیاتی اتصال چین به اروپا میشود
در جریان دومین نشست بینالمللی اتصال ریلی چین به اروپا در شهر شیآن، وزیر راه و شهرسازی اعلام کرد که با تکمیل پروژه راهآهن مرند–چشمهثریا، شاخه جنوبی جاده ابریشم به یک کریدور تمامریلی تبدیل خواهد شد. به گفته او، این مسیر ایران را به حلقه اصلی اتصال چین به اروپا بدل میکند و جایگاه ترانزیتی کشور را وارد مرحله جدیدی خواهد کرد.
جزئیات سخنان وزیر راه و شهرسازی در شیآن
فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی، که در رأس هیئتی رسمی به چین سفر کرده است، در سخنانی در این نشست تأکید کرد: «کریدور شرقی–غربی یکی از اولویتهای اصلی ایران در توسعه حملونقل ریلی است و پروژه مرند–چشمهثریا نقطه اتصال حیاتی شبکه ریلی ایران با ترکیه و سپس اروپا خواهد بود.»
او افزود که این پروژه نقش راهبردی در تکمیل زنجیره ترانزیت اوراسیا دارد و میتواند مسیر شرق به غرب را به شکل بیوقفه و ریلی به یکدیگر متصل کند.
وزیر راه با اشاره به اهمیت توسعه حملونقل ریلی در معماری جدید ترانزیت جهانی گفت: «ایران به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی بیهمتا، قادر است نقش ویژهای در ابتکار کمربند و راه چین ایفا کند و ظرفیتهای خود را در خدمت اتصال چین و اروپا قرار دهد.»
اهمیت ژئوپلیتیکی مسیر مرند–چشمهثریا
پروژه مرند–چشمهثریا از مهمترین حلقههای اتصال شرق به غرب در جغرافیای ترانزیتی منطقه محسوب میشود. این مسیر پس از تکمیل، ایران را بهطور مستقیم به شبکه ریلی ترکیه متصل خواهد کرد و پیوستگی مسیر چین–ایران–ترکیه–اروپا را تضمین میکند.
گزارشهای کارشناسی نشان میدهد که تکمیل این مسیر، ایران را به «کانون اصلی ترانزیت اوراسیا» تبدیل میکند و موجب افزایش سهم کشور از بازار حملونقل منطقهای و بینالمللی خواهد شد.
در نشست شیآن نیز تأکید شد که مسیرهای جنوبی جاده ابریشم، از جمله مسیر ایران، به دلیل امنیت بالاتر، کوتاهی مسیر و ظرفیتهای لجستیکی، اهمیت ویژهای در مدلهای جدید حملونقل میان شرق و غرب دارند.
مزایای اقتصادی و لجستیکی برای ایران
به گفته متخصصان حوزه ترانزیت، یکی از مهمترین پیامدهای تکمیل مسیر مرند–چشمهثریا، کاهش قابل توجه هزینه و زمان حملونقل میان چین و اروپاست.
برآوردها نشان میدهد که انتقال بار از مسیر ایران نسبت به مسیرهای دریایی و زمینی رقیب میتواند ۳۰ تا ۴۰ درصد ارزانتر تمام شود. این موضوع بهویژه برای کالاهای حجیم، محصولات صنعتی، مواد اولیه و محمولههای چندوجهی اهمیت دارد و میتواند بخشی از بازار ترانزیت منطقه را به سمت ایران هدایت کند.
افزون بر این، اتصال مرند–چشمهثریا امکان پیوند بنادر جنوبی ایران، از جمله بندرعباس و چابهار، به شبکه ریلی بینالمللی را فراهم میکند.
این پیوند، مسیرهای چندوجهی (دریایی–ریلی) را تقویت کرده و ظرفیت حملونقل ترکیبی کالا را افزایش میدهد. کارشناسان میگویند این اتصال میتواند سرمایهگذاری خارجی در حوزه لجستیک و زیرساخت ایران را تقویت کند و منابع درآمدی پایدار برای کشور ایجاد نماید.
تحکیم همکاریهای منطقهای
وزیر راه و شهرسازی در سخنرانی خود در شیآن اعلام کرد که ایران برای توسعه همکاریهای ترانزیتی با چین، ترکیه، آذربایجان، روسیه و کشورهای آسیای مرکزی برنامهریزیهای گستردهای انجام داده است.
او گفت هماهنگی میان کشورهای مسیر، تأثیر مهمی در شکوفایی تجارت و توسعه منطقهای دارد و ایران آماده است بهعنوان نقطه اتصال راهبردی، نقش فعالی در این روند ایفا کند.
وی همچنین از میزبانی گرم دولت چین در این نشست قدردانی کرد و ابراز امیدواری نمود که نتایج این رویداد به تقویت بیشتر روابط حملونقلی میان کشورهای مسیر جاده ابریشم منجر شود.
جایگاه ایران در معماری جدید ترانزیت اوراسیا
در گفتگوهای حاشیهای نشست شیآن، کارشناسان و مقامهای بینالمللی مسیر مرند–چشمهثریا را «ستون فقرات شاخه جنوبی جاده ابریشم» معرفی کردند.
آنها معتقدند این پروژه میتواند با ایجاد مسیر ریلی یکپارچه، تحولات گستردهای در الگوی ترانزیت اوراسیا ایجاد کند و ایران را دوباره به مرکز ثقل حملونقل منطقه تبدیل نماید.
بنابر اظهارات مطرحشده، با تکمیل این مسیر، کشورهای آسیای میانه از طریق ایران به شبکه ریلی اروپا دسترسی پیدا میکنند؛ دسترسیای که میتواند موازنههای ترانزیتی منطقه را تغییر داده و وابستگی برخی کشورها به مسیرهای طولانیتر را کاهش دهد.
ارتقای نقش ایران در مسیر شرق–غرب
گزارشهای منتشرشده از نشست شیآن نشان میدهد که ایران در حال ارسال پیام روشنی به شرکای آسیایی و اروپایی خود است؛ پیامی مبنی بر عزم جدی تهران برای توسعه محورهای ترانزیتی و تبدیل شدن به بازیگر کلیدی در کریدورهای بینالمللی.
مقامهای شرکتکننده در این نشست تأکید داشتند که مسیر مرند–چشمهثریا نهتنها حلقه مرکزی راه ابریشم جدید است بلکه توانایی کاهش فشار بر مسیرهای شمالی و دریایی را دارد و میتواند به بازتوزیع بار تجاری میان مسیرهای مختلف کمک کند.
نتیجهگیری مقامات در نشست شیآن
در جمعبندی اظهارات رسمی، اعلام شد که تسریع در اجرای پروژه مرند–چشمهثریا یکی از اولویتهای اصلی وزارت راه و شهرسازی ایران است.
این پروژه بهعنوان یک ریل استراتژیک، مکمل مسیرهای شرقی–غربی محسوب میشود و میتواند ظرفیت ترانزیت ایران را بهطور قابلتوجهی افزایش دهد.
مقامهای ایرانی همچنین اعلام کردند که توسعه این مسیر به تقویت همگرایی منطقهای، افزایش همکاریهای بینالمللی و ارتقای موقعیت ژئوپلیتیکی ایران در کریدورهای جهانی کمک خواهد کرد.
در پایان نشست، کارشناسان ترانزیت این مسیر را «موتور محرک تحول حملونقل منطقه» عنوان کردند و آن را یکی از پروژههای کلیدی دانستند که میتواند جایگاه ایران را در شبکه ترانزیتی شرق به غرب ارتقا دهد و مسیرهای اصلی تجارت جهانی را متأثر کند.
