قیمت پوشک بچه در ویترین فروشگاهها دوباره جهش کرده است
بررسی قیمتها در داروخانهها، فروشگاههای زنجیرهای و چند فروشگاه اینترنتی نشان میدهد قیمت پوشک در هفتههای اخیر با نوسان تند روبه رو شده و برخی بستههای پرمصرف در فاصله کوتاه با افزایش چشمگیر به مشتری عرضه میشود. فروشندگان میگویند برچسب قیمت هر بار که محموله تازه میرسد تغییر میکند و همین موضوع، خرید را برای خانوادهها که نوزاد دارند به تصمیمی لحظهای و همراه با تردید تبدیل کرده است.
در چند داروخانه در تهران، موجودی قفسهها در بعضی سایزها کم است و برای برخی مدلها قیمتهای نزدیک به ۷۰۰ هزار تومان دیده میشود. یکی از فروشندگان با اشاره به فاکتورهای جدید پخش میگوید مشتریها گاهی تصور گران فروشی دارند، اما اختلاف قیمت میان دو بار تامین کالا آن قدر زیاد است که با نشان دادن فاکتور، بحث تمام میشود. در یک نمونه، بستهای که تا چند هفته قبل حدود ۴۰۰ هزار تومان فروخته میشد، اکنون با برچسب بالای ۷۲۰ هزار تومان عرضه شده است.
خانوادهها هم از تغییرات سریع قیمت حرف میزنند. برخی والدین میگویند هزینه ماهانه پوشک، در عمل به یکی از ردیفهای اصلی خرج خانه تبدیل شده و برای مدیریت آن ناچارند تعداد خرید را کم کنند یا به سراغ بستههای کوچک تر بروند. در مناطق کم درآمدتر، این فشار بیشتر دیده میشود و مددکاران اجتماعی از افزایش درخواست کمک برای تامین اقلام ضروری نوزاد، از جمله پوشک، خبر میدهند.
مواد اولیه وارداتی و نرخ ارز چه نقشی دارد
فعالان بازار، افزایش هزینه تولید را به مجموعهای از عوامل مرتبط میدانند؛ از رشد قیمت مواد اولیه تا بالا رفتن هزینه حمل و نقل و تغییرات نرخ ارز. در صنعت پوشک، بخش مهمی از مواد اولیه مانند پلیمر سوپر جاذب و بخشی از خمیر سلولزی و لایههای پلیمری، به واردات وابسته است و به همین دلیل با تغییر قیمت ارز، هزینه تامین برای تولیدکننده بالا میرود. همزمان، برخی توزیع کنندگان میگویند در فضای تورمی، هزینه انبارداری، تامین سرمایه در گردش و هزینه تامین مالی هم بالا میرود و این فشار هزینهای در قیمتهای پیشنهادی به شبکه پخش منعکس میشود.
بر اساس دادههای رسمی، در دی ماه ۱۴۰۴ شاخص قیمت مصرف کننده کل کشور ۴۶۹.۴ اعلام شده و تورم ماهانه ۷.۹ درصد و تورم نقطه به نقطه ۶۰ درصد ثبت شده است. فروشندگان میگویند وقتی سطح عمومی قیمتها با سرعت بالا میرود، تولیدکننده و پخش کننده در قیمت گذاری محافظه کارانه تر رفتار میکنند و قیمتها را زودتر به روز میکنند تا از شوک بعدی جا نمانند.
از سوی دیگر، نرخهای رسمی ارز نیز در هفتههای اخیر در سطح بالایی قرار داشته است. بانک مرکزی در فهرست روزانه نرخ ارز، برای تاریخ ۲۱ بهمن ۱۴۰۴ نرخ دلار را ۱,۲۸۴,۱۱۶ ریال اعلام کرده است. تولیدکنندگان میگویند وقتی بخشی از هزینه تامین مواد اولیه با ارز گره میخورد، نوسان همین ارقام، اثر مستقیم روی قیمت تمام شده میگذارد و برای همین قیمتها در بازار، ثباتی شبیه ماههای قبل ندارد.
در کنار دادههای داخلی، گزارشهای بین المللی هم نشان میدهد مواد کلیدی این صنعت در بازار جهانی ارزان نیست. برای نمونه، در گزارشهای قیمتی مربوط به پلیمر سوپر جاذب، قیمتهای سه ماهه سوم ۲۰۲۵ برای برخی بازارها از حدود ۱۲۴۴ دلار در هر تن در چین تا بالاتر از ۳۴۰۰ دلار در هر تن در آلمان ذکر شده است. واردکنندگان میگویند وقتی قیمت جهانی و هزینه حمل و نقل بالا میرود، تامین مواد اولیه برای تولیدکننده داخلی دشوارتر میشود و برنامه ریزی تولید را تحت تاثیر قرار میدهد.
نوسان قیمت در خرده فروشی و اثر آن بر انتخاب خانوار
در سطح خرده فروشی، تفاوت قیمت میان فروشگاهها محسوس است. در فروش اینترنتی، گاهی یک مدل مشخص با اختلاف چندصد هزار تومانی میان دو فروشنده دیده میشود؛ اختلافی که به گفته فعالان بازار، میتواند از زمان تامین کالا، سیاست تخفیف، هزینه ارسال و حتی موجودی انبار ناشی شود. برخی خانوادهها برای کنترل هزینه، خرید را به زمانهای تخفیف محدود میکنند یا بستههای بزرگ تر را با هدف کاهش قیمت واحد انتخاب میکنند.
اما تغییر برند همیشه ساده نیست. برخی والدین از افت کیفیت در بعضی سریها یا برندهای ارزان تر گلایه دارند و میگویند حساسیت پوستی و سوختگی پای نوزاد پس از تعویض پوشک بیشتر شده است. داروسازان نیز از افزایش مراجعه برای کرمهای ضد التهاب و محصولات مراقبتی خبر میدهند و برخی مراجعه کنندگان علت را تغییر پوشک یا استفاده از مدلهای ارزان تر عنوان میکنند؛ موضوعی که به افزایش هزینههای جانبی خانوار منجر میشود.
در بازار همچنین این پرسش مطرح است که چرا با وجود برخی حمایتهای خرید کالاهای اساسی، فشار هزینهای کاهش پیدا نکرده است. در برخی گزارشها به اعتبار خرید برای دهکهای پایین اشاره شده، اما فروشندگان میگویند با رشد قیمتها، این اعتبار در عمل فقط بخشی از هزینه ماهانه را پوشش میدهد. همزمان، شماری از فعالان صنفی تاکید میکنند این کالا در سالهای اخیر ارز ترجیحی دریافت نکرده و بنابراین افزایش قیمتها بیشتر به هزینه مواد اولیه، تامین ارز و رفتار بازار مربوط است.
با ادامه این وضعیت، برخی خرده فروشان از افزایش خریدهای احتیاطی خبر میدهند؛ یعنی خانوادهها وقتی احساس میکنند قیمت پوشک دوباره بالا میرود، یکباره چند بسته میخرند تا از موج بعدی افزایش جا نمانند. فروشندگان میگویند همین رفتار، در کنار اختلالهای مقطعی در تامین، میتواند قفسهها را در بعضی سایزها خالی کند و دوباره به نوسان قیمت دامن بزند.
