تأمین مالی بنگاههای اقتصادی از ۱۱۴ همت گذشت / رشد ابزارهای نوین زنجیره تولید در سال ۱۴۰۴
بانک مرکزی اعلام کرد میزان تأمین مالی بنگاههای اقتصادی از طریق ابزارهای نوین تأمین مالی زنجیره تولید در سال جاری منتهی به ۳۰ بهمنماه ۱۴۰۴ از ۱۱۴ هزار میلیارد تومان (همت) فراتر رفته است. این در حالی است که در مدت مشابه سال گذشته تنها ابزار فعال در این حوزه اوراق گواهی اعتبار مولد (گام) بود و عملکرد آن به ۸.۷ همت میرسید.
بر اساس اعلام رسمی، توسعه ابزارهای نوین تأمین مالی زنجیره تولید با هدف هدایت اعتبار، جلوگیری از انحراف منابع از محل مصرف و افزایش کارایی ابزارهای مالی در دستور کار قرار گرفته است. امکان انتقال اعتبار در زنجیرههای تولیدی و رصد و پایش کامل عملکرد این ابزارها از جمله ویژگیهای اصلی این سازوکارها عنوان شده است.
رشد چشمگیر اوراق گام در سال جاری
طبق آمار منتشرشده، مجموع تأمین مالی صورتگرفته از طریق اوراق گام صادره توسط ۱۷ بانک در سال جاری منتهی به ۳۰ بهمن ۱۴۰۴ به ۳۶۳.۲ هزار میلیارد ریال رسیده است. این رقم در مقایسه با ۸۷.۴ هزار میلیارد ریال در مدت مشابه سال قبل، رشد قابل توجهی را نشان میدهد.
در میان بانکهای فعال در صدور اوراق گام، بیشترین میزان عملکرد تأمین مالی بنگاههای اقتصادی به ترتیب متعلق به بانکهای رفاه کارگران، ملت و شهر بوده است. علاوه بر این سه بانک، بانکهای ملی ایران، تجارت، پارسیان، گردشگری، سامان، کشاورزی، خاورمیانه، سینا، پاسارگاد، توسعه تعاون، اقتصاد نوین، سپه، توسعه صادرات ایران و صنعت و معدن نیز در صدور اوراق گام مشارکت داشتهاند.
همچنین اعلام شده دامنه استفاده از اوراق گام در سال جاری در میان بنگاههای اقتصادی نسبت به سال قبل گسترش یافته است. سهم این ابزار در تأمین سرمایه در گردش بنگاههای اقتصادی کشور در صنایع مختلف از جمله خودروسازی، لوازم خانگی، صنایع غذایی، دارو و درمان، بازرگانی، فلزات و مس از ۱۳۰ همت فراتر رفته است.
بر اساس آمار ارائهشده، متوسط ارزش هر فقره اوراق گام در سالهای ۱۴۰۱، ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ به ترتیب ۱.۶، ۱.۵ و ۲.۳ هزار میلیارد ریال بوده است. این رقم در سال ۱۴۰۴ به ۰.۸ هزار میلیارد ریال کاهش یافته که در کنار رشد حجم انتشار، نشاندهنده تعمیق استفاده از این ابزار در میان بنگاههای کوچک و متوسط است.
اقدامات جدید برای افزایش کارکرد اوراق گام
بانک مرکزی اعلام کرده در سال جاری چندین اقدام برای افزایش کارکردها و مصارف اوراق گام انجام شده است. از جمله این اقدامات، ابلاغ دستورالعمل اجرایی پذیرش اوراق گام به شبکه بانکی برای تأمین و فروش ارز به شرکتهای واردکننده دارو و تجهیزات پزشکی تا سقف ۲۵۰ میلیون دلار است. تا ۳۰ بهمن ۱۴۰۴، مبلغ ۴۶ هزار میلیارد ریال اوراق صادره برای تأمین ارز مورد نیاز واردات به بانک عامل منتقل شده است.
همچنین دستورالعمل اوراق گام در هیئت عالی بانک مرکزی اصلاح شده و اشخاص حقیقی نیز مشمول استفاده از این اوراق شدهاند. امکان تنزیل یا انتقال حداکثر ۵۰ درصد اوراق در اختیار هر متقاضی به بازار سرمایه نیز فراهم شده است.
علاوه بر این، دستورالعمل پذیرش اوراق گام برای تأمین ارز شرکتهای واردکننده نهادههای دامی تا سقف ۲۵۰ میلیون دلار ابلاغ شده و شیوهنامه اجرایی صدور اوراق گام یارانه دارو نیز به شبکه بانکی اعلام شده است.
برات الکترونیکی زنجیره تولید عملیاتی شد
برات الکترونیکی زنجیره تولید از ابتدای سال جاری عملیاتی شده و امکان تأمین مالی سرمایه در گردش اشخاص حقیقی و حقوقی را فراهم کرده است. در حال حاضر ۱۰ بانک شامل صادرات ایران، سپه، صنعت و معدن، تجارت، ملی ایران، ملت، رفاه کارگران، سینا، شهر و پارسیان به زیرساخت مربوطه دسترسی دارند.
میزان تأمین مالی از طریق این ابزار تا ۳۰ بهمن ۱۴۰۴ به ۷۱۸.۲ هزار میلیارد ریال رسیده است. این تأمین مالی توسط بانکهای تجارت، صادرات ایران، ملت، سپه، ملی ایران، صنعت و معدن، رفاه کارگران، سینا و شهر انجام شده است. استفاده از این ابزار عمدتاً در حوزههای خودرو، فولاد، دام و طیور، محصولات پالایشگاهی، لوازم خانگی، عمران شهری، نساجی، مواد غذایی و پلاستیک صورت گرفته است.
در راستای گسترش کاربرد این ابزار، امکان تسویه معاملات اعتباری در بورس کالا و بورس انرژی فراهم شده و فاز دوم شامل انتقال بخشی و تنزیل بخشی نیز راهاندازی شده است.
کارت رفاهی متصل به اوراق گام
بانک مرکزی در راستای افزایش قدرت خرید خانوارها، ابزار «کارت رفاهی متصل به اوراق گام» را طراحی و اجرایی کرده است. میزان کالای خریداریشده توسط خانوارها در قالب این کارت به ۲۵.۲ هزار میلیارد ریال رسیده است که از این میزان ۲۴.۸ هزار میلیارد ریال مربوط به بانک رفاه کارگران است.
بانکهای ملت، کشاورزی، تجارت و پاسارگاد نیز اقدام به صدور این کارت کردهاند و زیرساخت فنی در بانکهای شهر، صادرات ایران و ملی ایران در حال آمادهسازی است. اصلاح شیوهنامه این ابزار شامل امکان خرید غیرحضوری از طریق درگاه پرداخت اینترنتی، اضافه شدن پلتفرمها به عنوان پذیرنده، افزودن حوزه خدمات و افزایش سقف کارت تا پنج میلیارد ریال بوده است.
فاکتورینگ و کشاورزی قراردادی
در حوزه مطالبات قراردادی (فاکتورینگ)، ضوابط مربوطه ابلاغ شده و چندین پروژه غیردولتی به ارزش ۳۶۰۲ میلیارد ریال از طریق شبکه بانکی تأمین مالی شدهاند. این تأمین مالی توسط بانکهای ملت، رفاه کارگران و صنعت و معدن انجام شده است.
همچنین در چارچوب کشاورزی قراردادی، شبکه بانکی از طریق تأمین مالی مجری طرح اقدام به پوشش کل زنجیره تولید کرده است. مجموع عملکرد این ابزار در دو زیر بخش تسهیلات پرداختی و ایجاد تعهدات در سال جاری به ترتیب ۳۵.۴ و ۳ هزار میلیارد ریال بوده که توسط بانک کشاورزی صورت گرفته است.
بر اساس اعلام بانک مرکزی، با توجه به گسترش تدریجی استفاده از ابزارهای نوین تأمین مالی در شبکه بانکی و میان فعالان اقتصادی، انتظار میرود سهم این ابزارها در تأمین مالی بنگاههای اقتصادی و خانوارها افزایش یابد و زمینه تأمین مالی هدفمند و با حداقل آثار نقدینگی فراهم شود.
