قیمت شیر خام با نرخ تازه به دامداریها ابلاغ شد
نرخ تازه قیمت شیر خام پس از تصویب در شانزدهمین نشست کارگروه امنیت غذایی و تنظیم بازار کالاهای کشاورزی اعلام شد و مبنای خرید هر کیلوگرم شیر خام درب دامداری، با چربی ۳.۲ درصد، به ۶۰ هزار و ۵۰۰ تومان رسید. در همین مصوبه، برای هر یک دهم درصد چربی مازاد نیز رقم ۶۵۰ تومان تعیین شده است. این عدد در محاسبات خرید میان دامداریها و کارخانههای لبنی اثر مستقیم دارد و میتواند مبنای فاکتورهای تازه تامین ماده اولیه قرار گیرد.
بر اساس مفاد اعلام شده، نرخ جدید از مسیر وزارت جهاد کشاورزی و با محوریت کارگروه تنظیم بازار کالاهای کشاورزی تعیین شده است تا خرید شیر خام در زنجیره تولید لبنیات با چارچوب واحدتری انجام شود. شیر خام اصلی ترین ماده اولیه کارخانههای لبنی است و هر تغییر در نرخ آن، ابتدا هزینه تامین صنایع را تحت تاثیر قرار میدهد و سپس در بررسی قیمت مصرف کننده محصولات لبنی مورد توجه قرار میگیرد.
جزئیات نرخ تازه برای خرید شیر خام
طبق مصوبه جدید، قیمت پایه برای شیر خام با چربی ۳.۲ درصد تعیین شده است. به این ترتیب، دامداریهایی که شیر با چربی بالاتر تحویل میدهند، بر اساس ضریب اعلامی، مبلغ بیشتری دریافت میکنند و کارخانهها نیز باید این تفاوت را در محاسبات خرید لحاظ کنند. این شیوه قیمت گذاری در بازار شیر خام اهمیت دارد، زیرا درصد چربی یکی از شاخصهای تعیین کیفیت و ارزش اقتصادی شیر تحویلی به صنایع فرآوری است.
در دی ماه سال گذشته، نرخ توافقی هر کیلوگرم شیر خام با چربی ۳.۲ درصد، ۴۶ هزار و ۵۰۰ تومان اعلام شده بود و برای چربی مازاد نیز رقم ۵۵۰ تومان محاسبه میشد. مقایسه نرخ قبلی با نرخ تازه نشان میدهد عدد پایه خرید درب دامداری افزایش داشته و رقم مربوط به هر یک دهم درصد چربی نیز بالاتر رفته است. این تغییر، برای دامداران از جهت پوشش هزینههای تولید و برای صنایع لبنی از جهت مدیریت قیمت تمام شده اهمیت دارد.
هم زمان با اعلام نرخ جدید، مقرر شده است قیمت اقلام لبنی با همکاری تشکلها و انجمنهای مرتبط و در هماهنگی با سازمان حمایت مصرف کنندگان و تولیدکنندگان پیگیری شود. به این ترتیب، تغییر قیمت شیر خام به معنای تغییر فوری و یکسان همه محصولات لبنی در بازار خرده فروشی نیست و اقلام مصرفی باید در مسیر بررسی و هماهنگی جداگانه قرار گیرند. این موضوع برای واحدهای تولیدی، شبکه توزیع و فروشگاهها اهمیت دارد، زیرا تصمیم نهایی درباره قیمت مصرف کننده باید با توجه به ساختار هزینه تولید، بسته بندی، حمل و عرضه بررسی شود.
نقش دستورالعمل واحد در بازار لبنیات
در جلسه کارگروه امنیت غذایی و تنظیم بازار کالاهای کشاورزی، پیشنهاد انجمن صنایع لبنی ایران درباره تدوین دستورالعمل واحد برای صنایع تولید کننده محصولات لبنی پذیرفته شد. این دستورالعمل قرار است با هدف ساماندهی بازار و کاهش نارساییهای اجرایی آماده شود و انجمن صنایع لبنی نیز ماموریت یافته است متن پیشنهادی را تهیه و به وزارت جهاد کشاورزی ارائه کند. وجود یک دستورالعمل واحد میتواند به شفاف شدن رویه قیمت گذاری، هماهنگی میان کارخانهها و کاهش اختلاف برداشت در اجرای مصوبات کمک کند.
بازار لبنیات از چند حلقه اصلی تشکیل میشود؛ دامداری، حمل شیر خام، کارخانه فرآوری، بسته بندی، پخش و عرضه در فروشگاهها. در این زنجیره، هزینه شیر خام سهم پررنگی از قیمت تمام شده بسیاری از محصولات دارد، اما تنها عامل تعیین کننده قیمت نهایی نیست. هزینه انرژی، دستمزد، مواد بسته بندی، حمل سردخانهای و شبکه توزیع نیز در محاسبه قیمت محصولات لبنی نقش دارند. به همین دلیل، هماهنگی میان تشکلهای دامداری، صنایع لبنی و نهادهای قیمت گذار برای جلوگیری از اختلاف در بازار ضروری است.
اهمیت این تصمیم زمانی بیشتر میشود که به ظرفیت تولید شیر خام در کشور توجه شود. بر اساس اعلام معاونت امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی، تولید شیر خام کشور در سالهای اخیر بالای ۱۲ میلیون تن بوده و برنامه ریزی این وزارتخانه دستیابی به تولید ۱۴ میلیون و ۸۵۰ هزار تن در افق ۱۴۰۴ عنوان شده است. همچنین ظرفیت فرآوری کارخانهها و کارگاههای لبنی کشور بیش از ۱۸ میلیون تن اعلام شده و این موضوع نشان میدهد قیمت گذاری شیر خام فقط یک موضوع دامداری نیست، بلکه بر یک صنعت بزرگ غذایی اثر میگذارد.
از سوی دیگر، آمارهای حوزه تغذیه نشان میدهد سرانه مصرف شیر و لبنیات در ایران همچنان با سطح مطلوب فاصله دارد. رئیس انستیتو تحقیقات تغذیهای و صنایع غذایی کشور پیش تر میزان مصرف سالانه هر نفر ایرانی از شیر و مشتقات لبنی را حدود ۶۵ تا ۷۰ لیتر اعلام کرده بود؛ در حالی که این رقم در کشورهای توسعه یافته حدود ۲۰۰ لیتر عنوان شده است. از این منظر، تنظیم قیمتها در زنجیره لبنیات باید به گونهای پیش برود که هم تولید پایدار دامداریها و صنایع حفظ شود و هم توان خرید مصرف کننده در بازار تحت فشار شدید قرار نگیرد.
با تعیین نرخ ۶۰ هزار و ۵۰۰ تومانی، مبنای جدیدی برای قراردادهای خرید شیر خام میان دامداران و صنایع ایجاد شده است. انتظار میرود پس از نهایی شدن دستورالعمل پیشنهادی انجمن صنایع لبنی و هماهنگی آن با وزارت جهاد کشاورزی و سازمان حمایت، مسیر اعمال تغییرات احتمالی در قیمت محصولات لبنی شفافتر شود و فعالان این زنجیره بتوانند برنامه تامین، تولید و عرضه را بر پایه ضوابط مشخص دنبال کنند.
