حمله به نفتکشها در تنگه هرمز هزینه جابهجایی انرژی را افزایش داد
مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا از ثبت سه رخداد جداگانه برای نفتکشهای در حال عبور از تنگه هرمز خبر داد؛ رخدادهایی که در فاصله کوتاهی گزارش شدند و ریسک حمل نفت، فرآوردههای نفتی و گاز طبیعی مایع را افزایش دادند. نخستین گزارش به نفتکشی مربوط بود که هنگام حرکت به سمت جنوب و در هشت مایل دریایی شرق لیما در عمان، از سمت چپ بدنه هدف یک پرتابه ناشناس قرار گرفت و دچار آتشسوزی شد. مقامهای دریایی اعلام کردند در این حادثه تلفات جانی یا آلودگی محیطی ثبت نشده است.
بررسیهای بعدی نشان داد کشتی آسیبدیده، نفتکش حامل گاز طبیعی مایع ال رکعیات بوده است. این شناور قطری پس از اصابت، از آتش و دود در بخش بالایی موتورخانه خبر داد و درخواست کمک اضطراری ارسال کرد. منابع دریایی گفتند خدمه در سلامت بودند و عملیات خروج آنان آغاز شد. گزارشهای رسمی هنوز میزان نهایی خسارت به سامانه پیشران و مخازن کشتی را اعلام نکردهاند، اما آسیب موتورخانه میتواند برنامه تحویل محموله و زمان بازگشت شناور به ناوگان را تغییر دهد.
مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا در دو هشدار دیگر اعلام کرد یک نفتکش با پرتابه ناشناس برخورد کرده و احتمالا دچار آسیب سازهای شده است. نفتکش دیگری نیز با یک پرنده بدون سرنشین برخورد کرد و خسارت محدود دید، اما توانست مسیر خود را به سوی بندر بعدی ادامه دهد. در هر دو رخداد، گزارشی از مصدومیت خدمه یا نشت محموله منتشر نشد. هویت رسمی دو نفتکش دیگر تا زمان تنظیم این گزارش اعلام نشده است.
رسانه دولتی ایران گزارش داد نفتکش حامل گاز طبیعی مایع پیش از اصابت، هشدارهای دریایی را نادیده گرفته بود. با این حال مسئولیت رسمی رخدادها اعلام نشده و بررسی نوع پرتابه و میزان خسارت ادامه دارد. کشتیهای تجاری در هفتههای اخیر از دو مسیر شمالی و جنوبی تنگه هرمز استفاده کردهاند. مسیر جنوبی در آبهای عمان گسترش یافته و مسیر شمالی با هماهنگی مقامهای ایرانی مورد استفاده قرار گرفته است.
افزایش هزینه حمل و کاهش تردد روزانه نفتکشها
واکنش بازار حمل دریایی به حمله به نفتکشها در تنگه هرمز سریع بود. منابع کشتیرانی به رویترز گفتند متوسط نرخ روزانه برای بارگیری نفتکش در خلیج فارس بار دیگر به حدود ۳۰۰ هزار دلار رسید؛ در حالی که این رقم در هفته قبل به کمتر از ۲۰۰ هزار دلار کاهش یافته بود. این تغییر میتواند هزینه اجاره شناور، حق بیمه خطر، عملیات دریایی و توقف کشتیها در لنگرگاه را دوباره افزایش دهد.
گزارش شرکت کارگزاری کشتی بی آر اس نشان میدهد بازگشایی مقطعی هرمز، جریان نفتکشها را ناپایدار نگه داشته است. شمار عبور روزانه کشتیها در روزهای اخیر به حدود ۲۵ تا ۴۰ فروند رسیده بود، در حالی که پیش از اختلالهای امسال به طور متوسط نزدیک به ۱۲۵ فروند کشتی در روز از این آبراه عبور میکردند. دادههای کپلر نشان داد شمار عبورها در ساعات ابتدایی سهشنبه به هفت فروند کاهش یافت، در حالی که روز دوشنبه ۲۵ عبور ثبت شده بود.
بازار نفت نیز واکنش نشان داد. در معاملات سهشنبه، بهای نفت برنت بیش از دو درصد افزایش یافت و تا حدود ۷۳ دلار و ۸۵ سنت برای هر بشکه بالا رفت. نفت خام وست تگزاس اینترمدیت نیز به حدود ۷۰ دلار و ۲۸ سنت رسید. این افزایش پس از دورهای رخ داد که بازگشت تدریجی کشتیها، بخشی از نگرانی بازار درباره عرضه را کاهش داده بود.
اهمیت اقتصادی این آبراه در آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا مشخص است. در سال ۲۰۲۴ به طور متوسط روزانه ۲۰ میلیون بشکه نفت و مایعات نفتی از تنگه هرمز عبور کرد که معادل حدود یک پنجم مصرف جهانی بود. در سه ماهه نخست ۲۰۲۶، جریان نفت به ۱۴ میلیون و ۶۰۰ هزار بشکه در روز کاهش یافت. حجم گاز طبیعی مایع عبوری نیز به ۷ میلیارد و ۳۰۰ میلیون فوت مکعب در روز رسید، در حالی که این رقم در سه ماهه نخست ۲۰۲۵ حدود ۱۱ میلیارد و ۷۰۰ میلیون فوت مکعب بود.
فشار تازه بر صادرات گاز طبیعی مایع و زنجیره عرضه
ال رکعیات از شناورهای بزرگ رده کیو فلکس در ناوگان شرکت ناکیلات قطر است. اطلاعات رسمی این شرکت نشان میدهد ظرفیت حمل کشتی به ۲۱۶ هزار و ۲۹۳ متر مکعب گاز طبیعی مایع میرسد و طول آن ۳۱۵ متر است. این نفتکش در سال ۲۰۰۹ تحویل شده و مدیریت عملیاتی آن در اختیار ناکیلات است. خروج موقت چنین شناوری از چرخه حمل، هزینه تعمیر و بازرسی فنی را بالا میبرد و ممکن است زمان تحویل محمولههای قراردادی را جابهجا کند.
اداره اطلاعات انرژی آمریکا در تازهترین چشمانداز کوتاهمدت خود اعلام کرده بود احیای کامل جریان نفت از تنگه هرمز به چند ماه زمان نیاز دارد. کاهش تولید مرتبط با اختلال مسیر هرمز در ماه مه به ۱۱ میلیون و ۲۰۰ هزار بشکه در روز رسید و در ماه ژوئن به حدود ۸ میلیون و ۳۰۰ هزار بشکه کاهش یافت. این اداره انتظار دارد میزان تولید متوقفشده در سه ماهه پایانی سال به حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار بشکه در روز برسد.
ظرفیت مسیرهای جایگزین محدود است. عربستان و امارات خطوط لولهای دارند که بخشی از صادرات را بدون عبور از تنگه هرمز به دریای سرخ و ساحل فجیره منتقل میکند، اما اداره اطلاعات انرژی آمریکا ظرفیت آزاد این مسیرها را در مجموع حدود ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار بشکه در روز برآورد کرده است. این ظرفیت تنها بخشی از نیاز بازار را پوشش میدهد و برای گاز طبیعی مایع نیز جایگزین فوری با ظرفیت برابر وجود ندارد.
شرکتهای کشتیرانی اکنون علاوه بر وضعیت فنی سه نفتکش، نرخ بیمه، دسترسی به شناور امدادی، زمان انتظار در لنگرگاهها و دستورهای عبور از مسیرهای شمالی و جنوبی را دنبال میکنند. مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا به کشتیها توصیه کرده است با احتیاط عبور کنند و فعالیت مشکوک را گزارش دهند. پرونده هر سه حادثه باز است و اطلاعات تکمیلی درباره خسارت بدنه، وضعیت محمولهها و زمان بازگشت نفتکشهای آسیبدیده به فعالیت تجاری هنوز منتشر نشده است.
