واردات کالاهای اساسی از مسیر مرزها تقویت میشود
معاون هماهنگی امور اقتصادی و توسعه منطقهای وزارت کشور از ادامه روند تامین روغن، برنج و دیگر اقلام ضروری خبر داده و اعلام کرده است که در وضعیت فعلی، کمبودی در ذخایر و مسیر تامین این کالاها گزارش نشده است. مهدی دوستی با اشاره به برنامه تازه برای استفاده از ظرفیت استانهای مرزی گفت بخش مهمی از پشتیبانی بازار از مسیر واردات مرزی دنبال میشود تا جریان ورود کالا به شبکه توزیع منظمتر شود.
بر پایه اطلاعات اعلام شده، برای تقویت واردات کالاهای اساسی از مبادی مرزی، در دو مرحله نزدیک به ۸۰۰ میلیون دلار منابع ارزی در اختیار استانهای مشمول قرار گرفته است. مرحله نخست این برنامه شامل ۳۰۰ میلیون دلار بود و در مرحله دوم نیز ۵۰۰ میلیون دلار دیگر برای واردات اقلامی مانند برنج، روغن خوراکی و سایر کالاهای ضروری اختصاص یافت. در میان استانهای بهرهمند از این ظرفیت، نام خراسان رضوی به عنوان یکی از استانهای دارای سهم بالاتر مطرح شده است.
این تصمیم در شرایطی اعلام شده که طی هفتههای گذشته، گزارشهایی از کاهش عرضه برخی اقلام خوراکی در چند استان منتشر شده بود. تاکید مقامهای اجرایی بر این است که مشکل اصلی در سطح ذخایر کلان تعریف نشده و تمرکز کنونی بر روانسازی مسیر ورود، ترخیص، حمل و توزیع کالا قرار دارد. به همین دلیل، استفاده از استانهای مرزی در کنار مسیرهای متعارف واردات، به عنوان راهکاری برای کوتاه کردن زمان تامین و افزایش انعطاف شبکه عرضه دنبال میشود.
سهم ارزی استانهای مرزی چگونه تغییر کرد
سامانه جامع تجارت در اطلاعیهای جداگانه اعلام کرده است که سقف یکسان ۱۸.۵ میلیون دلاری برای هر استان، در بخش باقیمانده سهمیه ۳۰۰ میلیون دلاری واردات کالاهای اساسی حذف شده است. طبق این اطلاعیه، از ۲۳ خرداد ۱۴۰۵ باقیمانده این سهمیه بدون محدودیت استانی و به صورت مشترک در دسترس همه استانهای مرزی مشمول قرار گرفت. این تغییر میتواند سرعت استفاده از سهمیه ارزی را در استانهایی که تقاضای ثبت سفارش بیشتری دارند، افزایش دهد.
پیش از این، واردات کالاهای اساسی از مسیر استانهای مرزی برای اقلامی مانند برنج، روغن خوراکی، حبوبات، گوشت قرمز، جو، ذرت و کنجاله در قالب مقررات مربوط به تامین بدون انتقال ارز نیز مجاز اعلام شده بود. چنین مسیری برای تجار مرزی، صادرکنندگان و شبکههای تامین محلی اهمیت دارد، زیرا امکان پیوند دادن صادرات، تهاتر و واردات ضروری را در چارچوب مجوزهای قانونی فراهم میکند.
در بخش سیاستهای حمایتی نیز مصوبه حقوق گمرکی سال ۱۴۰۴ نشان میدهد که کالاهایی مانند گندم، برنج، شکر خام، روغن خام، دانههای روغنی، ذرت، کنجاله سویا، جو، حبوبات، گوشت قرمز و گوشت مرغ در ۵۸ ردیف تعرفه، مشمول حقوق گمرکی یک درصدی شدهاند. این نرخ برای کاهش هزینه ورود کالاهای ضروری و کنترل هزینه تمام شده در زنجیره تامین در نظر گرفته شده است.
برنج و روغن در آمار واردات کالاهای اساسی
آمار گمرک از نیمه نخست سال ۱۴۰۴ نشان میدهد که بیش از ۱۳.۵ میلیون تن کالای اساسی وارد کشور شده است. ارزش این واردات حدود ۹ میلیارد و ۷۴ میلیون دلار اعلام شده و وزن آن نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۲.۵ درصد افزایش داشته است. در همین دوره، ذرت با ۵ میلیون و ۱۹۳ هزار تن، انواع روغن خوراکی با یک میلیون و ۷۴ هزار تن و برنج با ۹۶۵ هزار تن در صدر فهرست اقلام اساسی وارداتی قرار داشتهاند.
گزارشهای گمرکی درباره بازار برنج نیز نشان میدهد در ۱۰ ماهه سال ۱۴۰۴ حدود یک میلیون و ۲۵۰ هزار تن برنج به ارزش تقریبی یک میلیارد و ۳۱۵ میلیون دلار وارد کشور شده است. میانگین ارزش هر کیلوگرم برنج وارداتی نزدیک به ۱.۰۶ دلار برآورد شده و مبادی اصلی تامین آن هند، پاکستان و امارات بودهاند. سهم هند از این واردات ۵۲.۷ درصد، سهم پاکستان ۲۹.۲ درصد و سهم امارات ۱۵.۹ درصد اعلام شده است.
در حوزه روغن و نهادههای مرتبط نیز وزارت جهاد کشاورزی در بخشنامهای، سقف ارزی انواع برنج، کنجاله و دانههای روغنی را بر اساس مبادی متفاوت اعلام کرده است. در همان بخشنامه، مهلت اصلاح قیمت ثبت سفارش با توجه به نوسانات قیمت جهانی و شرایط تامین کالاهای ضروری از یک ماه به دو ماه افزایش یافته تا واردکنندگان زمان بیشتری برای تطبیق اسناد تجاری با قیمتهای جدید داشته باشند.
غلامرضا نوری، وزیر جهاد کشاورزی، پیشتر اعلام کرده بود واردکنندگان برنج و روغن با مکاتبه معاونت توسعه بازرگانی این وزارتخانه، مکلف به عرضه کالاهای وارداتی خود به بازار میشوند. این تاکید در کنار تخصیص منابع ارزی جدید به استانهای مرزی، نشان میدهد برنامه فعلی بر افزایش ورود کالا، کاهش ماندگاری محمولهها در مسیر تامین و رساندن سریعتر اقلام اساسی به شبکه توزیع متمرکز است.
با توجه به سهم بالای کالاهای اساسی در وزن واردات کشور، تغییرات ارزی و گمرکی این بخش به طور مستقیم بر هزینه تامین، نقدینگی واردکنندگان و برنامهریزی شرکتهای توزیع اثر میگذارد. برنج و روغن به دلیل سهم ثابت در سبد مصرف خانوار، حساسیت بیشتری در شبکه توزیع دارند و هرگونه تاخیر در تامین یا عرضه آنها میتواند به سرعت در سفارش فروشگاهها، موجودی عمدهفروشان و رفتار خرید مصرفکنندگان دیده شود.
