قیمت جهانی مواد غذایی در می نزدیک اوج سه ساله ماند
تازهترین دادههای سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد نشان میدهد قیمت جهانی مواد غذایی در می ۲۰۲۶ تقریبا بدون تغییر جدی باقی مانده و همچنان نزدیک به بالاترین سطح سه سال اخیر قرار دارد. شاخص قیمت غذای فائو در این ماه به ۱۳۰.۸ واحد رسید که فقط ۰.۲ واحد، معادل ۰.۲ درصد، کمتر از سطح بازبینی شده آوریل بود. با وجود این کاهش محدود، شاخص نسبت به ماه مشابه سال قبل ۲.۹ درصد بالاتر ایستاده و تنها در مقایسه با اوج تاریخی مارس ۲۰۲۲ فاصلهای ۱۸.۴ درصدی دارد.
این وضعیت نشان میدهد بازار جهانی غذا پس از چند ماه رشد پیاپی، وارد مرحله ثبات شکننده شده است؛ ثباتی که بیشتر حاصل افت قیمت روغنهای گیاهی و لبنیات بوده، نه کاهش فراگیر فشارهای هزینهای. در مقابل، افزایش قیمت غلات و شکر اجازه نداد شاخص کل افت معناداری داشته باشد. از نگاه اقتصادی، ترکیب این دادهها بیانگر آن است که بازار مواد غذایی هنوز به شدت به قیمت انرژی، هزینه کود، وضعیت حملونقل و شرایط آبوهوایی در کشورهای صادرکننده وابسته مانده است.
غلات و شکر مسیر شاخص فائو را تغییر دادند
شاخص قیمت غلات فائو در می به ۱۱۴.۳ واحد رسید و نسبت به آوریل ۲.۶ درصد افزایش یافت. این شاخص همچنین ۴.۹ درصد بالاتر از سطح سال قبل قرار گرفت. رشد قیمت گندم برای چهارمین ماه متوالی ادامه داشت، زیرا برآوردها از کاهش برداشت در برخی صادرکنندگان بزرگ، به ویژه آمریکا، فشار تازهای بر بازار وارد کرد. شرایط ضعیف گندم زمستانه در آمریکا و بالا ماندن هزینه سوخت و کود، از عوامل مهمی است که در قیمت تمام شده تولید و انتظارات معاملهگران اثر گذاشته است.
قیمت ذرت نیز تحت تاثیر تقاضای وارداتی در بازارهای بزرگ و محدودتر شدن عرضه از سوی برزیل و آمریکا حمایت شد. در بازار برنج هم شاخص قیمت فائو ۲.۷ درصد رشد کرد. نگرانیهای آبوهوایی در برخی صادرکنندگان آسیایی و اثر قیمت نفت خام و فرآوردههای آن بر حملونقل، از مهمترین محرکهای این بخش اعلام شده است. به این ترتیب، سه کالای اصلی گندم، ذرت و برنج در یک ماه، همزمان نشانههایی از فشار عرضه یا افزایش هزینه را تجربه کردند.
در بخش شکر، شاخص فائو با جهش ۷.۵ درصدی به ۹۵.۱ واحد رسید؛ بالاترین سطح از اکتبر ۲۰۲۵. با این حال، قیمت شکر هنوز ۱۳.۱ درصد کمتر از سطح یک سال قبل است. علت اصلی این افزایش، نگرانی از محدودتر شدن عرضه جهانی در ماههای آینده عنوان شده است. دادههای مربوط به مناطق اصلی کشت نیشکر در جنوب برزیل نشان میدهد سهم کمتری از نیشکر به تولید شکر اختصاص یافته و احتمال هدایت بیشتر این محصول به سمت تولید اتانول، قیمتهای جهانی را تقویت کرده است.
افت روغنهای گیاهی مانع رشد شاخص کل شد
در سوی مقابل، شاخص قیمت روغنهای گیاهی فائو با ۴.۶ درصد کاهش به ۱۸۵ واحد رسید و نخستین افت ماهانه خود از ابتدای سال ۲۰۲۶ را ثبت کرد. افت قیمت روغن پالم و روغن سویا توانست افزایش قیمت روغن کلزا و آفتابگردان را خنثی کند. کاهش انتظارها از تقاضای جهانی واردات، ابهام در بازار نفت خام و افزایش فصلی عرضه قابل صادرات در آمریکای جنوبی، از عواملی بود که در این بخش فشار کاهشی ایجاد کرد.
با وجود افت ماهانه، سطح قیمت روغنهای گیاهی هنوز نسبت به سال گذشته بالا مانده است. تقاضای سوختهای زیستی، به ویژه در بازارهایی که از روغنهای گیاهی برای تولید انرژی استفاده میکنند، همچنان یک عامل حمایتی محسوب میشود. این موضوع نشان میدهد پیوند میان بازار انرژی و بازار غذا فقط به هزینه حملونقل محدود نیست و در برخی کالاها، از مسیر رقابت میان مصرف خوراکی و صنعتی نیز بر قیمتها اثر میگذارد.
شاخص قیمت لبنیات در می با ۰.۵ درصد کاهش به ۱۱۹.۲ واحد رسید و ۲۲.۴ درصد پایینتر از سطح سال قبل باقی ماند. کاهش قیمت کره در اروپا و اقیانوسیه، بهبود دسترسی به چربی شیر و رقابت صادرکنندگان بزرگ، عامل اصلی افت این بخش بود. قیمت گوشت تقریبا بدون تغییر ماند و شاخص آن با رشد محدود ۰.۱ درصدی به ۱۳۰.۵ واحد رسید؛ رقمی که همچنان ۶.۳ درصد بالاتر از سال قبل است.
فائو در گزارش جداگانه عرضه و تقاضای غلات نیز پیشبینی کرده تولید جهانی غلات در فصل ۲۰۲۷ و ۲۰۲۶ با کاهش ۲ درصدی نسبت به سال قبل به ۲.۹۸۲ میلیارد تن برسد. این کاهش پس از رکورد ۳.۰۴۳ میلیارد تنی سال ۲۰۲۵ رخ میدهد. بر اساس برآورد این نهاد، تولید همه غلات اصلی کاهش خواهد یافت؛ بیشترین افت نسبی برای گندم و کمترین افت برای ذرت و جو انتظار میرود.
در سمت مصرف، پیشبینی فائو از رشد ۰.۶ درصدی مصرف جهانی غلات و رسیدن آن به ۲.۹۶۹ میلیارد تن حکایت دارد. مصرف غذایی غلات یک درصد و مصرف خوراک دام ۰.۵ درصد افزایش مییابد. ذخایر جهانی غلات نیز با افت ۰.۳ درصدی به ۹۴۹ میلیون تن میرسد، اما نسبت ذخایر به مصرف در سطح ۳۱.۷ درصد باقی میماند. تجارت جهانی غلات هم با کاهش محدود ۰.۳ درصدی به ۵۰۷.۲ میلیون تن برآورد شده؛ در حالی که تجارت ذرت و برنج به ترتیب ۳.۹ درصد و ۱.۴ درصد رشد خواهد داشت.
همزمان، اختلال در مسیرهای انرژی و افزایش هزینه نهادههای کشاورزی، ریسک قیمتگذاری برای تولیدکنندگان را بالا نگه داشته است. هزینه کود و سوخت در تصمیم کشاورزان برای میزان کشت، نوع محصول و زمان عرضه نقش مستقیم دارد. به همین دلیل، حتی ثبات نسبی شاخص کل فائو در می، به معنای آرام شدن کامل بازار نیست و بخش غلات همچنان یکی از حساسترین نقاط بازار جهانی غذا محسوب میشود.
