چین بازار بزرگ دیگری به جای آمریکا یافت
گزارشهای تازه نشان میدهد که چین در پی محدودیتهای تجاری ایالات متحده و اعمال تعرفههای سنگین توسط دولت پیشین آمریکا، مسیر تازهای برای صادرات خود پیدا کرده است. بر اساس آمار منتشرشده، قاره آفریقا به سرعت به یکی از بازارهای بزرگ و نوظهور برای کالاها و خدمات صادراتی چین تبدیل شده و جایگزینی برای بازار آمریکا محسوب میشود.
رشد صادرات چین به آفریقا
به گزارش ایسنا و بر اساس دادههای منتشرشده، صادرات چین به آفریقا در سال جاری میلادی با جهشی ۲۵ درصدی نسبت به سال قبل به ۱۲۲ میلیارد دلار رسیده است. این میزان، بسیار فراتر از سایر بازارهای بزرگ چین بوده و نشان میدهد آفریقا اکنون کانون جدیدی برای رشد صادرات پکن است. همچنین برآوردها نشان میدهد صادرات چین به آفریقا در سال جاری از کل صادرات این کشور به این قاره در سال ۲۰۲۰ فراتر رفته و برای نخستین بار در آستانه عبور از ۲۰۰ میلیارد دلار قرار دارد.
فرصت زیرساختی در آفریقا
رشد تجارت چین و آفریقا تنها به کالاهای مصرفی محدود نمیشود. شرکتهای چینی طی سالهای اخیر قراردادهای گستردهای برای ساخت پروژههای زیرساختی در سراسر آفریقا منعقد کردهاند. این پروژهها شامل راهآهن، پارکهای صنعتی و مراکز انرژی است و نیاز به ماشینآلات و مصالح ساختمانی در سال جاری افزایش یافته است. بر همین اساس، صادرات ماشینآلات ساختمانی چین در هفت ماه نخست سال ۲۰۲۵ نسبت به مدت مشابه سال قبل ۶۳ درصد رشد داشته است.
کشورهای اصلی واردکننده از چین
طبق آمارها، سه کشور آفریقایی نیجریه، آفریقای جنوبی و مصر بزرگترین خریداران محصولات چینی در این قاره هستند. این کشورها سهم قابل توجهی از واردات کالاهای صنعتی و مصرفی چین را به خود اختصاص دادهاند. رشد تقاضا برای خودروهای سواری نیز قابل توجه بوده، به طوری که صادرات خودروهای سواری چین به آفریقا نسبت به سال گذشته بیش از دو برابر شده است. همچنین برخی از محصولات فولادی چین نیز رشد دو رقمی را در صادرات به آفریقا ثبت کردهاند.
کاهش ارزش یوان و اثر بر صادرات
کارشناسان معتقدند کاهش ارزش یوان در سال جاری میلادی، صادرات چین به آفریقا را رقابتیتر کرده است. این موضوع باعث شده کالاهای چینی برای بازارهای آفریقایی ارزانتر و جذابتر باشد و سهم پکن در تجارت خارجی این قاره افزایش یابد.
سیاستهای تعرفهای آمریکا و تاثیر آن
بر اساس گزارشها، بسیاری از کالاهای صادراتی آفریقا که پیشتر طبق قانون «رشد و فرصت آفریقا» به بازار آمریکا دسترسی بدون تعرفه داشتند، اکنون با طیف وسیعی از تعرفهها مواجه شدهاند. این سیاستهای دولت پیشین آمریکا موجب کاهش سهم صادرات به این کشور شده و زمینه را برای افزایش نفوذ چین در آفریقا فراهم کرده است.
واکنش چین به سیاستهای تجاری
در واکنش به سیاستهای واشنگتن، شی جین پینگ، رئیسجمهور چین، در ماه ژوئن اعلام کرد که چین تعرفه واردات از تمامی کشورهای آفریقایی که با پکن روابط دیپلماتیک دارند را متوقف خواهد کرد. دولت چین همچنین اجازه واردات محصولات کشاورزی از کشورهایی نظیر اتیوپی، کنگو، گامبیا و مالاوی را صادر کرده است. به این ترتیب، شمار کشورهای آفریقایی که به بازار داخلی چین دسترسی دارند به ۱۹ کشور رسیده است.
سرمایهگذاری چین در پروژههای آفریقا
طبق گزارش مشترک دانشگاه گریفیث استرالیا و مرکز توسعه و تامین مالی سبز دانشگاه فودان شانگهای، تنها در نیمه نخست سال جاری میلادی، آفریقا ۳۰.۵ میلیارد دلار قرارداد ساختوساز با چین امضا کرده است. این رقم پنج برابر مدت مشابه سال ۲۰۲۴ بوده و بالاترین میزان در میان تمام مناطقی است که در طرح زیرساختی چین گنجانده شدهاند.
توسعه انرژیهای نوین
چین علاوه بر تمرکز بر پروژههای عمرانی، به دنبال گسترش صادرات فناوریهای نوین انرژی نیز هست. گزینههایی مانند انرژی خورشیدی، بادی و خودروهای برقی بخشی از بستههای پیشنهادی چین برای آفریقا است. این اقدامات میتواند به کشورهای آفریقایی در غلبه بر تنگناهای انرژی کمک کند و آنها را به سمت استقلال انرژی و توسعه اقتصادی بیشتر سوق دهد.
جایگاه یوان در تجارت با آفریقا
با وجود اینکه بیشتر کالاهای وارداتی آفریقا به چین هنوز بر پایه دلار قیمتگذاری میشوند، اما گسترش روابط تجاری میتواند به یوان چین جایگاه بیشتری در معاملات مالی و ترازنامههای شرکتها و دولتهای آفریقایی بدهد. در حال حاضر، کشورهایی مانند نیجریه، آفریقای جنوبی و مصر با بانک مرکزی چین مبادلات ارزی دوجانبه دارند.
نگرانیها از بدهی و واردات کالا
با وجود رشد روابط اقتصادی، برخی نگرانیها درباره افزایش بدهی کشورهای آفریقایی به چین مطرح شده است. کارشناسان هشدار دادهاند که وابستگی بیش از حد به کالاهای ارزانتر چینی میتواند تولیدکنندگان داخلی آفریقا را با مشکل مواجه کند. با این حال، پکن تلاش میکند با احتیاط در این مسیر گام بردارد تا ضمن تأمین نیازهای بازار آفریقا، منافع اقتصادی و سیاسی خود را نیز دنبال کند.
نقش آفریقا در استراتژی جهانی چین
به گفته تحلیلگران، آفریقا اکنون به بخشی از راهبرد جهانی چین برای گسترش نفوذ اقتصادی و تجاری تبدیل شده است. بر اساس گزارش بلومبرگ، لورن جانستون، متخصص روابط چین و آفریقا در شرکت مشاورهای «نیو ساوت اکونومیکس» در ملبورن، تاکید کرده است که آفریقا جایی است که چین شرکتها و برندهای خود را جهانی میکند و این مساله برای تلاش پکن در جهت رهبری توسعه جهانی بسیار مهم است.
سهم آفریقا از صادرات چین
با وجود جهش اخیر، سهم آفریقا از کل صادرات چین همچنان اندک و حدود ۶ درصد است. این رقم تقریباً نصف سطح صادرات چین به ایالات متحده است. با این حال، رشد سریع روابط اقتصادی چین و آفریقا نشان میدهد که این قاره به تدریج جایگاه استراتژیک خود را در تجارت جهانی پکن تقویت میکند.
