چرا آمریکا با چین برای خرید نفت روسیه مانند هند رفتار نکرد؟
به گزارش خبرگزاریها، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا، در ادامه سیاستهای خود برای پایان دادن به جنگ روسیه و اوکراین، اعلام کرده است که قصد دارد تحریمهای جدیدی علیه روسیه و همچنین تحریمهای ثانویه علیه کشورهایی که نفت خام این کشور را خریداری میکنند اعمال کند. این موضعگیری، بار دیگر موضوع واردات نفت روسیه توسط چین و هند را در مرکز توجه رسانهها و ناظران اقتصادی قرار داده است.
فشار آمریکا بر هند
بر اساس گزارشها، ترامپ در اوایل ماه جاری میلادی با اشاره به ادامه واردات نفت روسیه توسط هند، تعرفه اضافی ۲۵ درصدی بر کالاهای هندی اعمال کرد و مجموع تعرفهها را به ۵۰ درصد افزایش داد. این اقدام بهمنظور تحت فشار قرار دادن دهلینو برای توقف خرید نفت خام از مسکو صورت گرفت.
طبق دادهها، هند در سال ۲۰۲۴ حدود ۸۸ میلیون تن نفت روسیه وارد کرده است. این میزان در مقایسه با قبل از جنگ اوکراین رشدی چشمگیر داشته و باعث شده است که آمریکا این کشور را به دلیل افزایش واردات نفت روسیه هدف فشار قرار دهد.
رفتار متفاوت با چین
با وجود اینکه چین بزرگترین خریدار نفت روسیه به شمار میرود، اقدامات تنبیهی مشابهی علیه این کشور اعمال نشده است. دادههای گمرک چین نشان میدهد که پکن در سال گذشته حدود ۱۰۹ میلیون تن نفت روسیه وارد کرده که معادل ۲۰ درصد از کل واردات انرژی این کشور بوده است. این رقم چین را در جایگاه نخست واردکنندگان نفت روسیه قرار میدهد.
این تفاوت در برخورد آمریکا با چین و هند، پرسشهای بسیاری را درباره دلایل پشت پرده این تصمیم ایجاد کرده است. چرا دولت ترامپ هند را برای توقف خرید نفت روسیه تحت فشار قرار داده، در حالی که اقدام جدی علیه چین انجام نداده است؟
لایحه تحریم روسیه در کنگره
قانونگذاران جمهوریخواه و دموکرات در کنگره آمریکا در حال بررسی لایحهای به نام «قانون ۲۰۲۵ تحریم روسیه» هستند. این لایحه هر کشوری را که نفت و گاز طبیعی روسیه را خریداری کند هدف قرار خواهد داد. همچنین، این قانون به رئیسجمهور آمریکا اختیار میدهد تا تعرفههایی تا سطح ۵۰۰ درصد علیه کشورهایی که به نظر میرسد به روسیه کمک میکنند اعمال کند.
با این حال، به گفته منابع آگاه، هنوز تصمیم قطعی درباره اعمال چنین تعرفههایی علیه چین اتخاذ نشده است.
موضع ترامپ در قبال چین
ترامپ در تاریخ ۱۵ اوت در پاسخ به سوال خبرنگار شبکه فاکس نیوز درباره احتمال اعمال تحریمهای ثانویه علیه چین، گفت: «به دلیل اتفاقی که امروز افتاد، فکر میکنم لازم نیست فعلا در مورد آن فکر کنم. ممکن است مجبور شوم دو یا سه هفته دیگر در این باره تصمیم بگیرم، اما در حال حاضر ضرورتی برای آن وجود ندارد.»
این اظهارات نشاندهنده تمایل ترامپ به تعویق تصمیمگیری درباره چین است؛ اقدامی که بسیاری از ناظران آن را مرتبط با مذاکرات تجاری گستردهتر میان واشنگتن و پکن میدانند.
نقش عناصر خاکی کمیاب در مذاکرات
چین یکی از بزرگترین تولیدکنندگان و فرآوریکنندگان عناصر خاکی کمیاب در جهان است. این عناصر برای صنایع متعددی از جمله خودروسازی، انرژیهای پاک و تجهیزات نظامی اهمیت حیاتی دارند. بسیاری از صنایع آمریکا وابستگی بالایی به واردات این عناصر از چین دارند.
بر همین اساس، تحلیلگران معتقدند که آمریکا به دلیل نیاز خود به این مواد، در برخورد با چین محتاطتر عمل میکند و حاضر نیست روابط تجاری با پکن را به خطر بیندازد.
دلایل دیگر رفتار آسانگیرانه با چین
علاوه بر موضوع عناصر خاکی کمیاب، عوامل دیگری نیز در رفتار ملایمتر واشنگتن نسبت به پکن نقش دارند. یکی از این دلایل، نزدیکی به فصل تعطیلات کریسمس است. بسیاری از خردهفروشان آمریکایی برای افزایش موجودی کالاهای چینی خود آماده میشوند و اعمال تعرفههای جدید میتواند منجر به افزایش قیمتها و فشار بر مصرفکنندگان آمریکایی شود.
از سوی دیگر، آمریکا در هفتههای اخیر برخی محدودیتهای صادراتی خود بر نیمهرساناهای پیشرفته را کاهش داده است. این اقدام یکی از خواستههای کلیدی چین در مذاکرات تجاری بوده است. همچنین، شرکت آمریکایی انویدیا مجوز فروش تراشههای پیشرفته به چین را دریافت کرده است، هرچند موظف است ۱۵ درصد از فروش خود در چین را به دولت فدرال بپردازد.
موضع وزارت خزانهداری آمریکا
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در دفاع از تصمیم واشنگتن برای عدم اعمال تحریمهای ثانویه علیه چین اعلام کرد: «پکن قبل از جنگ اوکراین حدود ۱۳ درصد از نفت خود را از روسیه خریداری میکرد و این رقم اکنون به ۱۶ درصد افزایش یافته است. بنابراین چین منابع متنوعی برای تأمین نفت خود دارد.»
او افزود: «چین درگیر نوعی آربیتراژ مانند هند نشده است.» به گفته وی، هند قبل از جنگ اوکراین کمتر از یک درصد نفت خود را از روسیه وارد میکرد اما اکنون این رقم به بیش از ۴۲ درصد رسیده است.
اتهام سودجویی علیه هند
مقامات آمریکایی بارها دهلینو را به «سودجویی» از شرایط موجود متهم کردهاند. به گفته مقامات کاخ سفید، برخی از خانوادههای ثروتمند هندی حدود ۱۶ میلیارد دلار سود اضافی از خرید ارزان نفت روسیه و فروش مجدد آن به دست آوردهاند. پیتر ناوارو، مشاور تجاری ترامپ، و استیون میلر، معاون رئیس ستاد کاخ سفید، از جمله مقاماتی هستند که هند را به تأمین مالی جنگ روسیه متهم کردهاند.
پیچیدگی روابط آمریکا و چین
مقامات دولت آمریکا از جمله جی دی ونس، معاون رئیسجمهور، تاکید کردهاند که روابط واشنگتن با پکن بسیار پیچیدهتر از روابط با هند است. به گفته وی، موضوع چین فقط به خرید نفت روسیه محدود نمیشود و بر حوزههای مختلفی از اقتصاد و سیاست خارجی تأثیر میگذارد.
همچنین، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، هشدار داده است که تحریمهای ثانویه علیه چین میتواند موجب افزایش قیمت جهانی انرژی شود. او گفت: «اگر فروش نفت روسیه به چین متوقف شود، این کشور میتواند آن را پالایش کرده و دوباره به بازار جهانی عرضه کند و این موضوع باعث افزایش قیمتها خواهد شد.»
واکنش چین
سفارت چین در واشنگتن در بیانیهای اعلام کرد که تجارت این کشور با روسیه در چارچوب قوانین بینالمللی انجام میشود. «لیو پنگیو»، سخنگوی سفارت چین، تاکید کرد که پکن همکاریهای عادی خود با مسکو را ادامه خواهد داد.
جمعبندی خبری
- ایالات متحده آمریکا با اعمال تعرفههای سنگین هند را به دلیل خرید نفت روسیه تحت فشار قرار داده است.
- چین بهعنوان بزرگترین خریدار نفت روسیه هنوز با چنین اقدامات تنبیهی مواجه نشده است.
- دلایل اصلی این تفاوت، وابستگی آمریکا به عناصر خاکی کمیاب چین، نگرانی از افزایش قیمت انرژی جهانی و نیاز به واردات کالاهای چینی عنوان شده است.
- مقامات واشنگتن هند را به «آربیتراژ» و سودجویی از خرید و فروش مجدد نفت روسیه متهم کردهاند.
- چین در مقابل، اعلام کرده است که روابط تجاریاش با روسیه در چارچوب قوانین بینالمللی قرار دارد.
