ترامپ برای نفت کردستان دندان تیز کرد
به گزارش خبرنگار اقتصادی، گفتگوهای اخیر مقامهای ارشد ایالات متحده و عراق درباره ازسرگیری صادرات نفت از اقلیم کردستان عراق بار دیگر موضوع انرژی این منطقه را به صدر اخبار بازگرداند. این مذاکرات که با حضور فؤاد حسین، معاون نخستوزیر و وزیر خارجه عراق و استیون فاگین، کاردار سفارت آمریکا در بغداد برگزار شد، حول محور موانع و راهکارهای بازگشایی صادرات نفت متوقفشده اقلیم کردستان انجام گرفت.
بر اساس گزارشهای رسمی، صادرات نفت از اقلیم کردستان از ماه مارس ۲۰۲۳ به دلیل اختلافات حقوقی و قانونی بر سر اختیار صادرات متوقف شد. پیش از این توقف، روزانه بیش از ۴۰۰ هزار بشکه نفت از طریق خط لوله اقلیم کردستان به بندر جیهان ترکیه صادر میشد. این ظرفیت معادل حدود ۰.۴ درصد از عرضه جهانی نفت است که در شرایط کنونی بازار جهانی میتواند نقش قابلتوجهی در تعادل عرضه و تقاضا ایفا کند.
وزارت نفت عراق در ماههای گذشته وعده داده بود صادرات نفت اقلیم به بندر جیهان ترکیه از سر گرفته خواهد شد، اما مشکلات موجود با شرکتهای نفتی خارجی مانع تحقق این وعده شده است. منابع آگاه میگویند شرکتهای بزرگ نفتی مانند «Chevron» و «Genel Energy» که در میادین نفتی اقلیم سرمایهگذاری کردهاند، خواستار تضمین امنیت عملیاتی و بازگشت سرمایههای خود هستند.
همزمان با این تحولات، حملات پهپادی اخیر به برخی میادین نفتی اقلیم کردستان نگرانیها درباره امنیت مسیر صادرات را افزایش داده است. این حملات که به زیرساختهای نفتی خساراتی وارد کرد، باعث شد روند مذاکرات برای بازگشایی خط لوله صادراتی با تأخیر بیشتری روبهرو شود. کارشناسان امنیت انرژی اعلام کردند بدون ایجاد سیستم دفاعی پایدار، صادرات نفت از اقلیم کردستان نمیتواند به شکل مطمئن از سر گرفته شود.
فؤاد حسین، وزیر خارجه عراق، در جریان دیدار با مقام آمریکایی تأکید کرده که بغداد به دنبال یافتن راهحلهای حقوقی و عملی برای بازگشایی صادرات است. وی گفت که توافقات جدید باید منافع مشترک عراق، اقلیم کردستان و شرکتهای خارجی را تأمین کند. به گفته حسین، مذاکرات با ترکیه نیز برای بازسازی و ایمنسازی خط لوله جیهان ادامه دارد.
از سوی دیگر، منابع نزدیک به هیئت آمریکایی اعلام کردند واشنگتن علاقهمند است شرکتهای نفتی آمریکایی نقش بیشتری در بخش انرژی عراق داشته باشند. این منابع میگویند دولت ایالات متحده تلاش دارد با حمایت از بازگشایی صادرات نفت اقلیم، نفوذ اقتصادی و سیاسی خود را در عراق تقویت کند.
صادرات نفت اقلیم کردستان علاوه بر اهمیت اقتصادی، نقش ژئوپلیتیک مهمی در منطقه دارد. توقف این صادرات باعث شد بغداد بهطور موقت درآمدهای قابلتوجهی را از دست بدهد. همچنین بازار جهانی نفت که در شرایط کمبود عرضه قرار دارد، با کاهش صادرات کردستان فشار بیشتری را تجربه کرد. اکنون با توجه به شرایط بازار، بازگشت این ۴۰۰ هزار بشکه نفت در روز میتواند تأثیر مستقیمی بر کاهش تنشهای قیمتی داشته باشد.
در همین حال، وزارت نفت عراق در بیانیهای اعلام کرد که مذاکرات با شرکتهای خارجی و اقلیم کردستان برای بازبینی قراردادها ادامه دارد. این وزارتخانه تأکید کرده است که هرگونه توافق نهایی باید مطابق با قانون اساسی عراق باشد و صادرات نفت از مجاری قانونی و رسمی انجام گیرد.
شرکتهای فعال در اقلیم کردستان بارها اعلام کردهاند که بدون تضمینهای حقوقی و امنیتی حاضر به ازسرگیری کامل فعالیتهای خود نخواهند بود. یکی از مدیران شرکت «Genel Energy» در گفتگو با رسانههای خارجی عنوان کرد که سرمایهگذاران نیازمند شفافیت در قراردادها و حمایتهای حقوقی روشن هستند تا فعالیت خود را ادامه دهند.
همچنین منابع امنیتی عراقی خبر دادند که بازسازی بخشی از خط لوله اقلیم کردستان به سمت جیهان ترکیه ضروری است. این خط لوله در طول سالهای اخیر بارها هدف حملات قرار گرفته و به همین دلیل نیازمند تعمیرات اساسی و تقویت زیرساختهای امنیتی است.
با وجود این مشکلات، اتحادیه تولیدکنندگان نفت عراق اعلام کرده است که تلاشها برای افزایش صادرات از سایر میادین ادامه دارد تا بخشی از کسری درآمد ناشی از توقف صادرات اقلیم جبران شود. با این حال، کارشناسان اقتصادی میگویند ظرفیت جایگزین نمیتواند در کوتاهمدت اثر توقف ۴۰۰ هزار بشکه صادرات کردستان را کاملاً جبران کند.
منابع آگاه در بغداد میگویند دولت عراق تحت فشار فزاینده ایالات متحده و همچنین بازارهای جهانی برای بازگشایی صادرات نفت اقلیم قرار دارد. در صورتی که توافقهای حقوقی جدید حاصل شود و شرایط امنیتی تضمین گردد، انتظار میرود صادرات نفت از طریق خط لوله جیهان در ماههای آینده از سر گرفته شود.
در سطح جهانی نیز معاملهگران نفت توجه ویژهای به تحولات اقلیم کردستان دارند. بسیاری معتقدند بازگشت نفت این منطقه به بازار جهانی میتواند در ثبات قیمتها نقش ایفا کند. در حال حاضر، نوسانات بازار نفت ناشی از جنگ اوکراین و کاهش عرضه از برخی کشورهای تولیدکننده، اهمیت منابع جایگزین را دوچندان کرده است.
در پایان، گفتوگوهای اخیر مقامهای آمریکایی و عراقی نشان میدهد که انرژی همچنان در کانون توجه روابط بغداد و واشنگتن قرار دارد. اقلیم کردستان با ظرفیت تولید قابلتوجه و موقعیت استراتژیک خود میتواند بهعنوان یکی از بازیگران کلیدی بازار جهانی نفت ایفای نقش کند، مشروط بر آنکه موانع حقوقی و امنیتی برطرف شود.
