انرژی خط قرمز پوتین؛ روسیه آذربایجان را زیر ضربه برد
به گزارش خبرنگار اقتصادی، حملات اخیر روسیه به زیرساختهای انرژی آذربایجان در خاک اوکراین، ابعاد تازهای به جنگ انرژی در اروپا بخشیده است. این حملات که شامل هدفقراردادن تأسیسات شرکت دولتی نفت و گاز آذربایجان (SOCAR) در بندر اودسا و همچنین ایستگاه فشار خط لوله ترانسبالکان در مرز رومانی بوده است، نگرانیهای جدی در خصوص امنیت عرضه گاز به اروپا ایجاد کرده است.
بر اساس گزارشهای رسمی، حمله به ایستگاه Orlivka در نزدیکی مرز رومانی با استفاده از پهپادهای روسی صورت گرفت و بخشی از زیرساختهای حیاتی انتقال گاز از آذربایجان به اوکراین را تخریب کرد. این ایستگاه نقشی کلیدی در انتقال گاز آذربایجان به اروپا از طریق خط لوله ترانسبالکان دارد. مقامات اوکراینی اعلام کردند که این حمله با هدف ایجاد اختلال در آمادهسازی انرژی زمستانی صورت گرفته است.
از سوی دیگر، بندر اودسا که به عنوان یکی از نقاط اصلی صادرات انرژی آذربایجان شناخته میشود، بار دیگر هدف حمله قرار گرفت. منابع محلی گزارش دادند که تأسیسات متعلق به شرکت SOCAR با چند پهپاد مورد اصابت قرار گرفته و منجر به انفجار و آتشسوزی گسترده شده است. در این حملات دستکم چهار نفر از کارکنان آسیب دیدند و بخشی از تجهیزات انتقال سوخت نیز از کار افتاد.
این حملات در شرایطی انجام میشود که اروپا تلاش دارد وابستگی خود به گاز روسیه را کاهش دهد و بخشی از کمبود را از طریق همکاری با آذربایجان جبران کند. خط لوله ترانسبالکان که از ترکیه، بلغارستان و رومانی عبور میکند، یکی از مسیرهای مهم انتقال گاز به اوکراین و سپس اروپا محسوب میشود. تخریب بخشی از این مسیر به معنای کاهش ظرفیت صادرات انرژی آذربایجان و افزایش فشار بر بازار اروپا خواهد بود.
در واکنش به این تحولات، الهام علیاف رئیسجمهور آذربایجان در بیانیهای رسمی حملات روسیه را محکوم کرد و تأکید نمود که همکاریهای انرژی با اوکراین ادامه خواهد یافت. وی اعلام کرد که با وجود این اقدامات، پروژههای مشترک با اتحادیه اروپا و کییف متوقف نخواهد شد و آذربایجان به تعهدات خود در حوزه صادرات انرژی پایبند خواهد ماند.
از سوی دیگر، ولودیمیر زلنسکی رئیسجمهور اوکراین نیز این حملات را اقدامی «طعنهآمیز» خواند و تصریح کرد که مسکو تلاش دارد با ضربه زدن به زیرساختهای انرژی، هزینه جنگ را برای اروپا افزایش دهد. به گفته زلنسکی، روسیه با این اقدام پیام روشنی داده است که تحریمهای انرژی علیه مسکو بدون پاسخ نخواهد ماند.
افزایش قیمت گاز در اروپا
کارشناسان حوزه انرژی معتقدند این حملات میتواند در کوتاهمدت منجر به افزایش قیمت گاز در بازار اروپا شود. برخی پیشبینیها حاکی از آن است که بهای گاز در روزهای آینده ممکن است تا ۳۰ درصد رشد داشته باشد. بازارهای انرژی جهانی نیز به سرعت به این رویداد واکنش نشان دادند و بهای قراردادهای آتی گاز در اروپا با افزایش همراه شد.
استراتژی انرژی روسیه
این حملات بخشی از استراتژی گستردهتر روسیه برای استفاده از انرژی به عنوان اهرم فشار در مناقشه اوکراین تفسیر میشود. مسکو بارها اعلام کرده که امنیت خود را برابر با کنترل کریدورهای انرژی تعریف میکند و در این چارچوب، زیرساختهای حیاتی کشورهای همکار با اروپا را هدف قرار داده است.
اوکراین به تازگی دریافت گاز از آذربایجان را از طریق خط لوله ترانسبالکان آغاز کرده بود و این موضوع برای مسکو حساسیتبرانگیز بوده است. به همین دلیل، حملات اخیر به ایستگاه Orlivka و تأسیسات SOCAR در اودسا بهعنوان پاسخی مستقیم به این همکاریها تلقی میشود.
همکاری انرژی اروپا و آذربایجان
این رویدادها در حالی رخ میدهد که اتحادیه اروپا طی ماههای اخیر به دنبال تقویت همکاریهای انرژی با آذربایجان بوده است. بروکسل با امضای توافقهای جدید تلاش دارد ظرفیت صادرات گاز باکو به اروپا را افزایش دهد تا بخشی از کمبود ناشی از کاهش واردات از روسیه جبران شود. اکنون با هدف قرار گرفتن تأسیسات کلیدی این مسیر، آینده این همکاریها با چالش جدی روبهرو شده است.
از سوی دیگر، واکنشهای بینالمللی نسبت به این حملات ادامه دارد. ایالات متحده و اتحادیه اروپا در بیانیههایی جداگانه این اقدامات را محکوم کرده و آن را تهدیدی علیه امنیت انرژی جهان دانستند. در همین حال، سازمانهای بینالمللی انرژی هشدار دادهاند که تداوم این روند میتواند به بحران جدیدی در بازار جهانی گاز منجر شود.
گزارشها حاکی از آن است که مسکو بانک اهداف خود را گسترش داده و احتمال حملات بیشتر به تأسیسات انرژی در مناطق مختلف اوکراین و حتی فراتر از آن وجود دارد. این موضوع نگرانیها را در خصوص امنیت کریدورهای انرژی که با سرمایهگذاری مشترک آذربایجان و اتحادیه اروپا ایجاد شده افزایش داده است.
پیام روشن مسکو به غرب
در نهایت، حملات اخیر نشان میدهد که انرژی همچنان خط قرمز اصلی کرملین در جنگ اوکراین است. با هدف قرار گرفتن مسیرهای انتقال گاز آذربایجان به اروپا، این پیام روشنتر از همیشه به غرب منتقل شد که مسکو قصد دارد هزینههای این مناقشه را با ایجاد بحران در بازار انرژی افزایش دهد.
