شکست مدل صادراتی آلمان؛ افت همزمان صادرات به آمریکا و چین در سال ۲۰۲۵
بر اساس نتایج یک مطالعه جدید، کاهش همزمان صادرات آلمان به آمریکا و چین، ضعفهای ساختاری قابلتوجهی را در مدل اقتصادی صادراتمحور بزرگترین اقتصاد اروپا آشکار کرده است. دادههای تجاری منتشرشده نشان میدهد آلمان که در سالهای گذشته توانسته بود چالشهای صادراتی خود را در یک بازار مدیریت کند، در سال ۲۰۲۵ با فشار همزمان از سوی دو شریک تجاری اصلی خود مواجه شده و این مسئله به تضعیف موقعیت تجاری این کشور انجامیده است.
به گزارش ایسنا، کاهش شدید ارسال محمولههای صادراتی آلمان به آمریکا و همزمان تضعیف صادرات به چین، در آمارهای رسمی تجارت خارجی این کشور منعکس شده و پیامد آن، ثبت کسری تجاری بیسابقهای در مبادلات آلمان با چین بوده است. بر اساس این دادهها، کسری تجاری آلمان با چین به حدود ۹۰ میلیارد یورو رسیده که نشاندهنده شکنندگی فزاینده جایگاه این کشور در تجارت جهانی است.
مطالعهای که از سوی مؤسسه اقتصادی آلمان (IW) و با تأمین مالی وزارت امور خارجه فدرال انجام شده است، تأکید میکند که روابط تجاری نزدیک فراآتلانتیک میان آلمان و آمریکا تحت تأثیر سیاستهای تعرفهای دولت آمریکا با فشار قابلتوجهی مواجه شده است. در این مطالعه آمده است که آثار این فشارها بهطور مستقیم در عملکرد صادراتی صنایع آلمان در سه فصل نخست سال ۲۰۲۵ قابل مشاهده است.
بر اساس نتایج این گزارش، صادرات آلمان به آمریکا در سه فصل اول سال ۲۰۲۵ نسبت به مدت مشابه سال قبل، ۷.۸ درصد کاهش یافته است. این کاهش در حالی رخ داده که صادرات آلمان به آمریکا در بازه زمانی سالهای ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۴ بهطور متوسط رشد سالانهای نزدیک به پنج درصد را تجربه کرده بود. این تغییر روند، یکی از نشانههای اصلی فشار بر مدل صادراتمحور اقتصاد آلمان در سال جاری میلادی عنوان شده است.
در میان بخشهای مختلف صنعتی، صادرات خودروهای آلمانی به آمریکا با کاهش ۱۴ درصدی مواجه شده است. همچنین صادرات ماشینآلات آلمان به بازار آمریکا نیز ۹.۵ درصد کاهش یافته است. این افت در شرایطی رخ داده که تعرفههایی تا سقف ۵۰ درصد بر واردات فولاد، آلومینیوم و محصولات مرتبط از سوی آمریکا اعمال شده و هزینههای صادراتی برای صنایع آلمانی افزایش یافته است.
مطالعه مؤسسه اقتصادی آلمان هشدار میدهد با توجه به اینکه بازگشت تعرفههای وارداتی آمریکا به سطوح پیشین در کوتاهمدت بعید به نظر میرسد، عملکرد صادراتی ثبتشده در سهماهه سوم سال ۲۰۲۵ میتواند نشانهای از شکلگیری یک «وضعیت عادی جدید» در روابط تجاری آلمان و آمریکا باشد. این وضعیت جدید، چشمانداز صادراتی صنایع آلمانی به این بازار را با عدم قطعیت بیشتری همراه کرده است.
بر اساس این گزارش، اگرچه صادرات کلی آلمان در سه فصل اول سال ۲۰۲۵ از نظر اسمی افزایش اندکی را نشان میدهد، اما این رشد محدود، کاهش نگرانکننده رقابتپذیری را در بخشهای کلیدی اقتصاد پنهان کرده است. طبق دادههای ارائهشده، در برخی صنایع مهم، حجم صادرات آلمان به آمریکا به سطح سال ۲۰۲۲ و حتی در مواردی به اوایل سال ۲۰۱۹ بازگشته است.
در کنار فشار ناشی از کاهش صادرات به آمریکا، اقتصاد آلمان با شوک ساختاری دیگری از سوی چین نیز مواجه شده است. این گزارش تصریح میکند که برخلاف افت صادرات به آمریکا که ارتباط مستقیمی با سیاستهای تجاری دارد، کاهش صادرات به چین ریشه در تغییرات عمیقتر اقتصاد جهانی و تحول در توانمندیهای صنعتی خود چین دارد.
بر اساس یافتههای این مطالعه، تولیدکنندگان چینی بهویژه در بخشهای خودروسازی و مهندسی مکانیک، طی سالهای اخیر بهسرعت فاصله فناوری خود را با رقبای آلمانی کاهش دادهاند و در برخی حوزهها به سطح رقابتی مشابهی دست یافتهاند. این تحول، موقعیت صادرکنندگان آلمانی در بازار چین را با چالشهای بیشتری روبهرو کرده است.
همزمان با افزایش واردات آلمان از چین، صادرات این کشور به بازار چین روندی کاهشی به خود گرفته و این موضوع موجب تشدید کسری تجاری شده است. بر اساس دادههای منتشرشده، چین در سال ۲۰۲۵ برای نخستینبار از سال ۲۰۱۰ از فهرست پنج بازار برتر صادراتی آلمان خارج خواهد شد.
طبق اعلام آژانس تجارت و سرمایهگذاری آلمان (GTAI)، پیشبینی میشود صادرات آلمان به چین در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۰ درصد کاهش یابد و به سطحی نزدیک به ۸۱ میلیارد یورو برسد. این کاهش باعث میشود چین در میان مقاصد اصلی صادرات کالاهای آلمانی، در رتبه هفتم قرار گیرد؛ تغییری که برای بازاری که بیش از یک دهه نقش محوری در صادرات آلمان داشت، قابلتوجه ارزیابی میشود.
بر اساس گزارش یورونیوز، تلاش چین برای دستیابی به خودکفایی بیشتر و تقویت تولید داخلی، شرایط رقابتی را برای صادرکنندگان خارجی دشوارتر کرده است. در این شرایط، شرکتهای آلمانی حفظ سهم بازار خود را در بازاری که زمانی مهمترین موتور رشد صادراتی آنها محسوب میشد، با چالشهای بیشتری روبهرو میبینند.
مجموع این تحولات نشان میدهد که اقتصاد صادراتمحور آلمان در سال ۲۰۲۵ با فشار همزمان از دو بازار اصلی خود مواجه شده و آمارهای تجاری ثبتشده، نشانههایی از تضعیف جایگاه صادراتی این کشور در اقتصاد جهانی را منعکس میکند.
