سامانه ملی کالابرگ وارد مرحله اتصال صندوقهای فروشگاهی شد
اجرای سامانه ملی کالابرگ وارد مرحلهای تازه شده است و فروشگاههای طرف قرارداد باید زیرساخت فروش خود را در مهلت تعیین شده به شبکه مرکزی طرح متصل کنند. این اقدام با هدف ثبت دقیق اقلام خریداری شده، شفاف شدن گردش اعتبار، کاهش اختلافهای مالی و کوتاه شدن زمان رسیدگی به مغایرتهای تسویه انجام میشود. بر اساس برنامه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، فروشگاههای زنجیرهای، شرکتهای حقوقی دارای چند شعبه و واحدهایی که فروش کالابرگی ماهانه آنها بیش از یک میلیارد تومان است، تا پایان شهریور برای اتصال فرصت دارند.
فروشگاههای خرد با فروش کالابرگی کمتر از یک میلیارد تومان در ماه باید تا پایان آذر صندوق فروشگاهی مورد نیاز را نصب کنند. یعقوب اندایش، معاون رفاه و امور اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، اعلام کرده است نرم افزار ویژه طرح روی تجهیزات فروش نصب میشود تا مشخصات کالا از طریق بارکد در سامانه ثبت شود. این سازوکار امکان مقایسه کالای تحویل شده با اعتبار مصرف شده، بررسی تخفیفها و پیگیری سریع خطاهای ثبت یا پرداخت را فراهم میکند.
ثبت بارکدی خریدها برای شبکهای با صدها هزار پذیرنده اهمیت عملیاتی دارد، زیرا بخش عمده تراکنشهای طرح در سوپرمارکتها، خواربارفروشیها و واحدهای محلی انجام میشود. آمار معاونت رفاه نشان میدهد ۲۶۰ هزار فروشگاه به درگاه کالابرگ متصل بودهاند و حدود ۸۰ درصد خرید مشمولان در فروشگاههای خرد و ۲۰ درصد در فروشگاههای بزرگ ثبت شده است. در یکی از دورههای گسترده اجرای طرح، ارزش خریدها به حدود ۸۰ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان رسید و ۸۳ میلیون نفر از میان ۸۵ میلیون و ۵۰۰ هزار مشمول، از اعتبار خود استفاده کردند.
مهلتهای متفاوت برای فروشگاههای بزرگ و خرد
تفکیک مهلت اتصال بر پایه حجم فروش، به واحدهای کوچک زمان بیشتری برای تهیه تجهیزات و هماهنگ کردن صندوق فروش با شبکه مرکزی میدهد. فروشگاههای زنجیرهای و واحدهای پرگردش به دلیل تعداد بالاتر تراکنش و سهم بیشتر در تسویههای روزانه، زودتر وارد مرحله اتصال کامل میشوند. وزارت رفاه انتظار دارد پس از ثبت جزئیات هر خرید، بررسی نوع کالا، قیمت، میزان تخفیف و وضعیت پرداخت با سرعت بیشتری انجام شود و پروندههایی که اکنون نیازمند تطبیق دستی اطلاعات هستند، از مسیر سیستمی پیگیری شوند.
مرحله تازه اتصال فروشگاهها در شرایطی آغاز شده که تاخیر در بازگشت پول، فشار نقدینگی بخشی از واحدهای صنفی را افزایش داده بود. برخی فروشندگان از انتظار بیش از دو هفته و در مواردی نزدیک به ۲۵ روز برای دریافت مطالبات خبر دادهاند. این فاصله برای واحدهایی که باید روغن، برنج، لبنیات، مرغ، گوشت و دیگر کالاهای پرمصرف را روزانه یا هفتگی جایگزین کنند، هزینه بیشتری ایجاد میکند. شماری از فروشگاهها نیز در دوره اختلال، پذیرش اعتبار کالابرگ را موقت متوقف کردند تا سرمایه در گردش آنها مدت بیشتری در فرآیند تسویه باقی نماند.
معاون رفاه علت بخشی از تاخیرها را به مغایرت اطلاعات بانکی مرتبط دانسته است. شماره شبای نادرست، یکسان نبودن کد ملی ثبت شده با مشخصات صاحب درگاه پرداخت و اختلال بانک مقصد از جمله مواردی است که میتواند واریز را متوقف کند. در بعضی پروندهها وضعیت پرداخت در سامانه تسویه شده ثبت میشود، اما مبلغ هنوز در حساب فروشنده قابل برداشت نیست. وزارت رفاه اعلام کرده است پس از دریافت منابع، عملیات پرداخت حتی در ساعتهای غیراداری نیز انجام میشود.
طبق آخرین گزارش رسمی، مطالبات فروشگاههای طرف قرارداد تا ۲۵ تیر تسویه مالی شده است. پرداختها از ۱۷ دی ۱۴۰۴ تا اواخر خرداد به شکل روزانه انجام میشد و پس از آن، متناسب با زمان وصول منابع، دوره تسویه در برخی مقاطع به یک تا دو هفته رسید. مسئولان وزارت رفاه همچنین گفتهاند چرخه معمول تسویه در بازار عمده فروشی ممکن است دو تا چهار هفته زمان ببرد. بخشی از فروشگاهها با وجود ثبت تسویه، به علت اختلال بانکی هنوز وجه را در حساب خود مشاهده نکردهاند و بررسی حسابهای دارای مغایرت ادامه دارد.
اثر کالابرگ بر فروش و سرمایه در گردش اصناف
گسترش شبکه کالابرگ برای بسیاری از واحدهای محلی فقط به فروش اقلام مشمول محدود نمانده است. گزارشهای میدانی فروشندگان نشان میدهد افزایش مراجعه خانوارها، خرید سایر کالاهای فروشگاه را نیز بالا برده است. مشتریانی که برای تهیه روغن، برنج، لبنیات، مرغ یا گوشت مراجعه میکنند، بخشی از نیازهای دیگر خود را نیز از همان واحد صنفی میخرند. برخی فروشندگان میزان رشد فروش خود را محسوس و در مواردی نزدیک به دو برابر توصیف کردهاند، هرچند خواسته اصلی آنها بازگشت منظم و قابل پیش بینی پول فروش است.
در مقاطعی، بعضی فروشگاههای حضوری و اینترنتی برای خرید کالابرگی تا ۱۰ درصد تخفیف در نظر گرفتند. در این شرایط، دارنده یک میلیون تومان اعتبار میتوانست تا یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان کالا دریافت کند. این تخفیفها همراه با افزایش تعداد مشتری، انگیزه اقتصادی پذیرندگان برای ماندن در شبکه را تقویت کرد. با این حال، فروشگاههای کوچک برای تامین دوباره موجودی به دسترسی سریع به وجه فروش نیاز دارند و طولانی شدن چرخه پرداخت میتواند توان سفارش گذاری آنها را کاهش دهد.
سبد خرید ثبت شده در دوره گسترده طرح نشان میدهد مرغ، برنج، گوشت قرمز، روغن و ماکارونی در میان کالاهای پرتقاضا قرار داشتهاند. اعتبار کالابرگ برای خرید ۱۱ قلم کالای اساسی در فروشگاههای زنجیرهای، سوپرمارکتها، خواربارفروشیها و واحدهای عرضه مواد پروتئینی قابل استفاده بوده است. سهم بالای فروشگاههای خرد از تراکنشها نشان میدهد بخش قابل توجهی از منابع طرح در شبکه توزیع محلی گردش کرده و تسویه منظم آن برای حفظ موجودی کالا و ادامه همکاری پذیرندگان اهمیت مستقیم دارد.
اتصال صندوقها به سامانه ملی کالابرگ اطلاعات خرید و پرداخت را در یک مسیر واحد قرار میدهد. با ثبت بارکد کالا، نوع محصول، مبلغ فروش و مرحله تسویه هر تراکنش مشخص میشود. این دادهها برای شناسایی خطاهای بانکی، اختلاف قیمت، تخفیف ثبت نشده یا مغایرت مشخصات پذیرنده به کار میرود و فروشگاه نیز میتواند وضعیت مطالبات در انتظار پرداخت را با جزئیات بیشتری دنبال کند.
