افت پایه پولی ژاپن در ۲۰۲۵ همزمان با خروج BOJ از محرکها
کاهش پول در گردش ژاپن برای نخستین بار در ۱۸ سال گذشته
حجم پول در گردش ژاپن برای نخستین بار طی ۱۸ سال گذشته در سال ۲۰۲۵ کاهش یافت؛ رخدادی که همزمان با خروج تدریجی بانک مرکزی ژاپن از سیاستهای گسترده حمایتی پولی ثبت شده است. دادههای رسمی منتشرشده نشان میدهد که پایه پولی این کشور پس از سالها رشد مستمر، وارد مسیر کاهشی شده است.
به گزارش، پایه پولی ژاپن که شامل اسکناس و مسکوک در گردش و سپردههای بانکها نزد بانک مرکزی است، در سال ۲۰۲۵ نسبت به سال قبل کاهش نشان داده و این نخستین افت سالانه از سال ۲۰۰۷ تاکنون به شمار میرود. این کاهش همزمان با تغییر جهت سیاست پولی رخ داده است.
بر اساس این گزارش، بانک مرکزی ژاپن در مارس ۲۰۲۴ به بیش از یک دهه سیاستهای فوقانبساطی پولی پایان داد. این سیاستها شامل خرید گسترده داراییها، نرخ بهره منفی کوتاهمدت و کنترل بازده اوراق قرضه دولتی بود که با هدف تحریک رشد اقتصادی و رساندن تورم به سطح هدف ۲ درصد اجرا شده بودند.
بانک مرکزی ژاپن اعلام کرده بود که با توجه به نزدیک شدن اقتصاد این کشور به تحقق پایدار هدف تورمی، ادامه سیاستهای حمایتی گسترده ضروری نیست. پس از این تصمیم، روند کاهش خرید اوراق قرضه دولتی ژاپن آغاز شد و برخی برنامههای تأمین مالی که با هدف تشویق بانکها به افزایش وامدهی طراحی شده بودند، متوقف شدند.
دادههای رسمی نشان میدهد که میانگین سالانه پایه پولی ژاپن در سال ۲۰۲۵ نسبت به سال قبل ۴.۹ درصد کاهش یافته است. این افت، نخستین کاهش سالانه از سال ۲۰۰۷ محسوب میشود؛ سالی که بانک مرکزی ژاپن در آن دوره نیز وارد چرخه افزایش نرخ بهره شده بود.
همچنین طبق آمار منتشرشده، میانگین پایه پولی ژاپن در ماه دسامبر ۲۰۲۵ به ۵۹۴.۱۹ تریلیون ین رسید که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۹.۸ درصد کاهش داشته است. این رقم برای نخستین بار از سپتامبر ۲۰۲۰ به زیر سطح ۶۰۰ تریلیون ین سقوط کرده است.
کارشناسان بازار پولی اعلام کردهاند که این ارقام بازتاب مستقیم تغییرات سیاست پولی بانک مرکزی ژاپن است. کاهش خرید اوراق قرضه دولتی و پایان برخی برنامههای حمایتی باعث شده حجم نقدینگی در سیستم مالی بهتدریج کاهش یابد.
بانک مرکزی ژاپن در ماه دسامبر ۲۰۲۵ نرخ بهره کوتاهمدت را از ۰.۵ درصد به ۰.۷۵ درصد افزایش داد. این تصمیم در شرایطی اتخاذ شد که نرخ تورم در ژاپن برای نزدیک به چهار سال متوالی بالاتر از هدف ۲ درصدی بانک مرکزی قرار داشته است.
کازوو اوئدا، رئیس بانک مرکزی ژاپن، در اظهاراتی رسمی اعلام کرد که این نهاد آماده است در صورت حرکت شاخصهای اقتصادی و قیمتی مطابق با پیشبینیها، روند افزایش نرخ بهره را ادامه دهد. وی تأکید کرد که سیاست پولی ژاپن همچنان بر اساس دادهها و ارزیابی شرایط اقتصادی تنظیم خواهد شد.
بر اساس گزارش رویترز، تحلیلگران انتظار دارند که با ادامه روند کاهش خرید اوراق قرضه و افزایش تدریجی نرخهای بهره، پایه پولی ژاپن در ماهها و سالهای آینده نیز به مسیر کاهشی خود ادامه دهد. این روند بخشی از فرآیند عادیسازی سیاست پولی در ژاپن تلقی میشود.
در سالهای گذشته، سیاستهای فوقانبساطی بانک مرکزی ژاپن نقش مهمی در افزایش حجم نقدینگی این کشور ایفا کرده بود. اجرای این سیاستها باعث شد پایه پولی ژاپن به سطوح بیسابقهای برسد و برای سالهای متوالی رشد قابل توجهی را ثبت کند.
با این حال، خروج تدریجی از این سیاستها و تغییر رویکرد بانک مرکزی، اکنون تأثیر خود را در دادههای پولی نشان داده است. کاهش پایه پولی در سال ۲۰۲۵ نقطه عطفی در سیاستگذاری پولی ژاپن محسوب میشود و از پایان یک دوره طولانی سیاستهای حمایتی خبر میدهد.
بر اساس نرخهای اعلامشده در زمان انتشار این گزارش، هر دلار آمریکا معادل ۱۵۶.۶۵ ین ژاپن معامله شده است. همزمان، بازده اوراق قرضه دولتی ژاپن و نوسانات نرخ ارز نیز تحت تأثیر تغییرات سیاست پولی قرار داشتهاند.
این گزارش میافزاید که بانک مرکزی ژاپن همچنان روند تحولات اقتصادی و تورمی را بهدقت رصد میکند و تصمیمات آتی خود را بر اساس ارزیابی دادههای جدید اتخاذ خواهد کرد. مقامات این نهاد تأکید کردهاند که هدف اصلی، حفظ ثبات اقتصادی و دستیابی پایدار به تورم هدفگذاریشده است.
کاهش پول در گردش ژاپن در سال ۲۰۲۵ در حالی ثبت شده است که بسیاری از بانکهای مرکزی بزرگ جهان نیز طی سالهای اخیر سیاستهای انقباضیتری را در پیش گرفتهاند. دادههای منتشرشده از سوی بانک مرکزی ژاپن نشان میدهد که این کشور نیز وارد مرحله جدیدی از سیاستگذاری پولی شده است.
گزارش رویترز در پایان تأکید میکند که تحولات اخیر در پایه پولی ژاپن، بازتابی از تغییر جهت سیاست پولی این کشور پس از سالها اجرای سیاستهای حمایتی گسترده است و انتظار میرود این روند در دوره پیش رو نیز ادامه داشته باشد.
