قیمت بنزین سوپر وارداتی با عرضه ۲۴۰ هزار لیتری به مرز ۸۵ هزار تومان رسید
بر اساس برنامه ثبتشده در تابلوی عرضه بورس انرژی ایران، روز چهارشنبه ۱۷ تیر ۱۴۰۵ مقدار ۲۴۰ هزار لیتر بنزین سوپر وارداتی در رینگ داخلی تالار نفت، گاز و حاملهای انرژی عرضه میشود. قیمت پایه هر لیتر برای این محموله ۸۴ هزار و ۶۰۰ تومان تعیین شده است. عرضهکننده یک شرکت پتروپالایشی داخلی معرفی شده که در ساختار مجموعهای پالایشی مرتبط با نماد بورسی شپنا فعالیت دارد. معامله در بازار فیزیکی انجام میشود و خریداران واجد شرایط میتوانند مطابق ضوابط بورس انرژی برای خرید اقدام کنند.
نرخ تازه در مقایسه با معامله قبلی بنزین ویژه، افزایش محسوسی دارد. در عرضه ۸ تیر، ۱۲۰ هزار لیتر از همین فرآورده با قیمت هر لیتر ۷۹ هزار و ۸۰۰ تومان معامله شد. فاصله دو نرخ دقیقا ۴ هزار و ۸۰۰ تومان است که در گزارشهای بازار به صورت رشد حدود ۵ هزار تومانی بیان میشود. بر این اساس، قیمت پایه بنزین سوپر وارداتی در کمتر از ۹ روز نزدیک به ۶ درصد بالا رفته است. حجم محموله جدید نیز نسبت به عرضه قبلی دو برابر شده و از ۱۲۰ هزار لیتر به ۲۴۰ هزار لیتر رسیده است.
در صورت فروش کامل محموله با نرخ اعلامشده، ارزش پایه معامله به حدود ۲۰ میلیارد و ۳۰۴ میلیون تومان میرسد. ارزش عرضه قبلی با حجم ۱۲۰ هزار لیتر و نرخ ۷۹ هزار و ۸۰۰ تومان، حدود ۹ میلیارد و ۵۷۶ میلیون تومان بود. بنابراین افزایش همزمان قیمت و حجم، ارزش اسمی محموله آماده معامله را بیش از دو برابر کرده است. این ارقام فقط حاصل ضرب حجم در نرخ پایه بورس هستند و هزینههای مرحله توزیع در آنها محاسبه نشده است.
مسیر افزایش قیمت بنزین ویژه در بازار انرژی
بازار بنزین ویژه وارداتی از اواخر سال ۱۴۰۴ به صورت رسمی وارد بورس انرژی شد. نخستین محموله کامل در دوم آذر ۱۴۰۴ با حجم ۳۰۰ هزار لیتر و قیمت هر لیتر ۶۵ هزار و ۸۰۰ تومان فروخته شد. اطلاعات وزارت نفت نشان میدهد کل آن محموله در کمتر از ۲۰ دقیقه و طی سه معامله ۳۰ هزار، ۱۰۰ هزار و ۱۷۰ هزار لیتری به فروش رسید. این معامله مبنای اولیه شکلگیری بازار شفاف برای فرآوردهای بود که تامین و توزیع آن به بخش خصوصی سپرده شده است.
در نخستین معامله سال ۱۴۰۵ که روز ۸ فروردین انجام شد، ۱۲۰ هزار لیتر بنزین ویژه با نرخ ۷۲ هزار و ۸۰۰ تومان روی تابلو قرار گرفت و ۹۰ هزار لیتر آن فروش رفت. قیمت محصول پس از دورهای ثبات، در خرداد به ۷۹ هزار و ۸۰۰ تومان رسید و اکنون نرخ پایه عرضه جدید ۸۴ هزار و ۶۰۰ تومان است. مقایسه نرخ فعلی با قیمت نخستین معامله، افزایش ۱۸ هزار و ۸۰۰ تومانی و رشد حدود ۲۸.۶ درصدی را نشان میدهد.
محمدصادق عظیمیفر، مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران، پیشتر اعلام کرده بود قیمتگذاری بنزین سوپر وارداتی بر پایه بهای تمامشده و هزینههای بخش خصوصی انجام میشود و میزان واردات نیز با توجه به نیاز بازار شکل میگیرد. در نتیجه، قیمت خرید خارجی، نرخ ارز مورد استفاده واردکننده، حمل دریایی، بیمه، تخلیه، انبارداری و تامین مالی از متغیرهایی هستند که میتوانند بر قیمت پیشنهادی محمولههای جدید اثر بگذارند.
تفاوت نرخ بورس با قیمت پرداختی در جایگاه
رقم ۸۴ هزار و ۶۰۰ تومان، قیمت پایه معامله عمده است و نباید آن را قیمت قطعی فروش به مصرفکننده دانست. در اطلاعیه نخستین معامله این محصول، علاوه بر نرخ پایه، ۱۳.۳۳ درصد مالیات و عوارض ارزش افزوده برای خریدار در نظر گرفته شده بود. هزینه حمل از محل تحویل تا مراکز توزیع، حقالعمل جایگاهدار، نگهداری و سایر خدمات نیز جداگانه به زنجیره قیمت اضافه میشود. به همین دلیل، نرخ عرضه در جایگاه از قیمت ثبتشده در بورس بالاتر خواهد بود.
اگر فقط نرخ ۱۳.۳۳ درصدی درجشده در اطلاعیههای اولیه به قیمت پایه جدید افزوده شود، بهای هر لیتر پیش از هزینه حمل و حقالعمل توزیع به حدود ۹۵ هزار و ۸۷۸ تومان میرسد. این محاسبه صرفا فاصله میان نرخ معامله عمده و هزینه اولیه پس از مالیات را نشان میدهد و اعلام قیمت رسمی جایگاه نیست. قیمت مصرفکننده به قرارداد توزیع، فاصله محل تحویل تا جایگاه، حجم خرید و هزینه خدمات شرکت توزیعکننده وابسته است.
در زمان آغاز طرح، شرکت ملی پالایش و پخش اعلام کرده بود برای ۱۸ شرکت واردکننده و ۶ شرکت توزیعکننده مجوز صادر شده است. نقش این شرکت دولتی در بازار، صدور مجوز و نظارت عنوان شده و تامین تجاری، خرید خارجی و توزیع بر عهده بخش خصوصی قرار دارد. افزایش تعداد عرضهکنندگان و ورود محمولههای بیشتر میتواند عمق معاملات را بالا ببرد و امکان مقایسه قیمتها را برای خریداران عمده فراهم کند.
عرضه فیزیکی بنزین سوپر وارداتی از چهارم دی ۱۴۰۴ در تهران آغاز شد. در مرحله نخست، پنج خودروی سوخترسان سیار برای فروش فرآورده در نظر گرفته شدند و خودروهای فعال طرح با بدنه سبز و برچسب E+۹۵ قابل شناسایی بودند. طبق اطلاعیه شرکت ملی پخش، کنترل کمی و کیفی بر عهده شرکت توزیعکننده است و آزمایشها باید توسط شرکتهای دارای صلاحیت و مورد تایید طرف قرارداد با سازمان ملی استاندارد انجام شود.
معامله چهارشنبه از نظر حجم، یکی از عرضههای بزرگ بنزین ویژه در سال ۱۴۰۵ به شمار میرود. دو برابر شدن مقدار عرضه نسبت به معامله ۸ تیر میتواند ظرفیت بیشتری در اختیار شرکتهای توزیعکننده قرار دهد، اما نتیجه نهایی به تقاضای ثبتشده و خرید قطعی وابسته است. تجربه معاملات قبلی نشان داده تمام حجم عرضه همیشه فروخته نمیشود؛ برای نمونه در معامله ۸ فروردین، از ۱۲۰ هزار لیتر عرضهشده، ۹۰ هزار لیتر خریدار داشت.
تابلوی بورس انرژی با ثبت حجم، قیمت پایه و نتیجه معامله، امکان رصد تغییرات بازار را فراهم کرده است. نرخ ۸۴ هزار و ۶۰۰ تومانی عرضه جدید اکنون بالاترین قیمت پایه اعلامشده برای بنزین سوپر وارداتی در دوره معاملات رسمی آن محسوب میشود. جزئیات حجم خریداریشده، ارزش قطعی معامله و شرایط تحویل پس از پایان دادوستد در دادههای معاملاتی بورس مشخص خواهد شد.
