تعطیلی بورس دوباره به محور نقدهای اقتصادی تبدیل شد
انتقاد از تعطیلی بورس بار دیگر در فضای اقتصادی مطرح شد. مهرداد لاهوتی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس، توقف معاملات سهام را تصمیمی غیرمنطقی دانست و تاکید کرد که بازار سرمایه حتی در شرایط پرریسک نیز میتواند بخشی از کارکرد خود را در اقتصاد حفظ کند. به گفته او، افت و خیز شاخصها در چنین دورههایی قابل پیش بینی است و سهامداران با ماهیت نوسانی این بازار بیگانه نیستند.
لاهوتی با اشاره به وضعیت غیرعادی اقتصاد کشور گفت که قرار گرفتن شاخصهای اقتصادی و بورس در معرض فشار، موضوعی دور از انتظار نیست. او در عین حال تعطیلی بورس را راهکار مناسبی ندانست و توضیح داد که سرمایه گذاری در بورس، برخلاف برخی بازارهای کوتاه مدت، معمولا با نگاه بلند مدت انجام میشود. از نگاه این نماینده مجلس، فعالان حرفهای بازار میدانند که شاخصها همواره مسیر صعودی ندارند و دورههای منفی نیز بخشی از ساختار طبیعی دادوستد سهام است.
بازار سهام میان ریسک و نقدشوندگی
بازار سرمایه در هفتههای اخیر با توقف معاملات سهام روبه رو بوده و همین موضوع بحث درباره هزینههای اقتصادی تعطیلی بورس را پررنگ کرده است. در این مدت، برخی ابزارهای مالی از جمله صندوقهای طلا، صندوقهای درآمد ثابت، صندوقهای املاک و مستغلات و گواهیهای سپرده طبق روال اعلام شده فعال بودند، اما خرید و فروش سهام همچنان با محدودیت روبه رو ماند. این تفکیک میان ابزارهای مالی باعث شد بخشی از نقدینگی امکان جابه جایی داشته باشد، ولی سهامداران شرکتها تا زمان بازگشایی، امکان تصمیم گیری مستقیم درباره دارایی خود را نداشته باشند.
سازمان بورس و اوراق بهادار پیش تر اعلام کرده بود که توقف فعالیت بازار سهام با هدف صیانت از دارایی سهامداران، جلوگیری از رفتارهای هیجانی و فراهم شدن شرایط معامله بر پایه اطلاعات دقیق تر انجام شده است. در همین چارچوب، حمید یاری، معاون نظارت بر بورسها و ناشران سازمان بورس، از برنامه ریزی برای آغاز معاملات سهام، صندوقهای سرمایه گذاری در سهام و ابزارهای مشتقه از روز سه شنبه ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۵ خبر داد. این اعلام، بازگشت تدریجی همه بخشهای بازار سرمایه به چرخه فعالیت را در دستور کار قرار داده است.
با وجود این توضیحات، لاهوتی معتقد است تداوم تعطیلی بورس و توقف معاملات نمیتواند به تقویت جایگاه بورس در اقتصاد کمک کند. او تاکید کرد که بازار سرمایه فقط محلی برای خرید و فروش روزانه سهم نیست، بلکه یکی از مسیرهای تامین مالی بنگاهها و یکی از کانالهای رسمی جذب پس انداز مردم به فعالیتهای مولد محسوب میشود. از این منظر، بسته بودن طولانی مدت بازار میتواند جریان قیمت گذاری داراییها، امکان خروج و ورود سرمایه گذاران و ارزیابی واقعی ارزش شرکتها را تحت تاثیر قرار دهد.
نگاه بلند مدت سهامداران به نوسان شاخصها
عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس در توضیح دیدگاه خود به ماهیت بلند مدت سرمایه گذاری در بورس اشاره کرد و گفت افرادی که وارد این بازار میشوند، تجربه افت شاخص و دورههای منفی را دارند. بر اساس این نگاه، نوسان شاخص کل یا شاخص هم وزن به خودی خود نشانه از کار افتادن بازار نیست، بلکه بخشی از فرایند کشف قیمت در بازارهای مالی است. آنچه برای سهامداران اهمیت دارد، وجود امکان معامله، دسترسی به اطلاعات روشن و حفظ قواعد منظم بازار است.
لاهوتی همچنین یادآور شد که در دورههای تنش اقتصادی، بورسهای مختلف جهان نیز با نوسان قیمت و تغییر انتظارات سرمایه گذاران روبه رو میشوند. به گفته او، وقتی اقتصاد با ریسکهای بیرونی مواجه است، اثر آن بر شاخصها طبیعی است، اما این موضوع به معنای ضرورت تعطیلی بورس نیست. او تاکید کرد سهامداران با مفهوم ریسک در بازار سهام آشنا هستند و بالا و پایین شدن شاخصها در چنین وضعیتی برای فعالان بازار سرمایه قابل پیش بینی است.
بخش مهمی از اهمیت این موضوع به نقش نقدشوندگی در بازار سهام برمیگردد. نقدشوندگی به سرمایه گذار اجازه میدهد در برابر تغییر شرایط، ترکیب دارایی خود را مدیریت کند. وقتی معاملات برای مدت طولانی متوقف میشود، قیمتها امکان واکنش روزانه به اطلاعات جدید را از دست میدهند و فاصله میان ارزش ذهنی سهامداران و قیمت قابل معامله بیشتر میشود. این وضعیت میتواند پس از بازگشایی، فشار عرضه یا تقاضا را به شکل فشرده تر وارد تابلو کند.
در کنار موضوع نقدشوندگی، نقش بورس در تامین مالی شرکتها نیز مورد توجه فعالان اقتصادی است. بازار سرمایه در سالهای اخیر به یکی از مسیرهای انتشار اوراق، افزایش سرمایه، عرضه اولیه و تجهیز منابع برای بنگاهها تبدیل شده است. بنابراین هر تصمیم درباره تعطیلی بورس یا بازگشایی بازار سهام، فقط به معامله گران روزانه مربوط نمیشود و میتواند بر برنامههای مالی شرکتها، رفتار صندوقهای سرمایه گذاری، ارزیابی دارایی سهامداران و جریان پس انداز خانوارها اثر بگذارد.
بر اساس اظهارات لاهوتی، بورس در شرایط فعلی میتواند به اقتصاد کشور کمک کند، مشروط بر اینکه مسیر فعالیت آن با ابزارهای کنترلی و اطلاع رسانی شفاف همراه باشد. او تعطیلی بورس به شکل کامل را متناسب با اهمیت بازار سرمایه ندانست و گفت سهامداران تجربه مواجهه با افت و رشد شاخصها را دارند. این موضع در حالی مطرح میشود که طبق اعلام متولیان بازار، برنامه بازگشایی سهام و ابزارهای وابسته پس از اخذ مجوزهای لازم در دستور کار قرار گرفته و بازار سرمایه به سمت تکمیل فعالیت بخشهای مختلف خود حرکت میکند.
