هشدار تازه اروپا نسبت به پیامدهای فشار سیاسی بر فدرال رزرو
رئیس بانک مرکزی اروپا با ابراز نگرانی از تلاشها برای مداخله در سیاستهای پولی ایالات متحده هشدار داد هرگونه تضعیف استقلال بانک مرکزی آمریکا میتواند آثار منفی قابل توجهی بر اقتصاد جهانی داشته باشد. این هشدار در شرایطی مطرح شده که طی هفتههای اخیر فشارهای سیاسی بر فدرال رزرو شدت گرفته و بازارهای مالی در انتظار تحولات تازه هستند.
کریستین لاگارد در گفتوگو با رسانههای اروپایی تاکید کرد سیاست پولی آمریکا بهطور مستقیم بر شاخصهای کلان اقتصادی این کشور و همچنین بر توازن اقتصاد جهانی اثرگذار است. او گفت اگر این نهاد نتواند تصمیمهای خود را مستقل از نفوذ سیاسی اتخاذ کند، پیامدهای آن نهتنها برای آمریکا بلکه برای دیگر کشورها نیز نگرانکننده خواهد بود. لاگارد همچنین یادآور شد که طبق قوانین موجود، برکناری اعضای هیئت مدیره فدرال رزرو فرایندی پیچیده است و امکان کنترل کامل این نهاد از سوی دولت یا یک شخص بسیار محدود خواهد بود.
در هفتههای گذشته گزارشهایی منتشر شد مبنی بر اینکه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در نظر دارد برخی از اعضای هیئت مدیره فدرال رزرو را برکنار کند. او پیشتر از سیاستهای جروم پاول، رئیس فدرال رزرو، به دلیل حفظ نرخ بهره در سطوح بالا انتقاد کرده بود. هرچند ترامپ گفته است قصد ندارد پاول را از سمت خود کنار بگذارد، اما سرمایهگذاران نسبت به پیامدهای احتمالی چنین فشارهایی ابراز نگرانی کردهاند.
در این میان، بانک مرکزی آمریکا نیز با صدور بیانیهای اعلام کرد استقلال خود را در تصمیمگیریهای کلان پولی حفظ خواهد کرد و هرگونه تغییر احتمالی باید بر اساس احکام قانونی و تصمیم دادگاهها صورت گیرد. سخنگوی فدرال رزرو تأکید کرده است که این نهاد متعهد به شفافیت و پاسخگویی بوده و مأموریت اصلی خود را خدمت به خانوادهها، جوامع و کسبوکارهای آمریکایی میداند.
نگرانی اقتصاددانان و تحلیلگران مالی
اقتصاددانان بینالمللی هشدار دادهاند که تضعیف استقلال فدرال رزرو میتواند پیامدهای جدی برای بازارهای مالی جهانی داشته باشد. تحلیلگران دویچه بانک در گزارشی اعلام کردند برکناری احتمالی رئیس فدرال رزرو یکی از بزرگترین ریسکهای مالی در ماههای آینده خواهد بود. این گزارش تأکید کرد هرگونه تغییر ناگهانی در مدیریت بانک مرکزی آمریکا میتواند ارزش دلار و بازار اوراق خزانهداری را با نوسانات شدید مواجه کند.
ری دالیو، بنیانگذار شرکت سرمایهگذاری Bridgewater Associates، در گفتوگویی با فایننشال تایمز خاطرنشان کرد که استقلال فدرال رزرو برای حفظ اعتماد به ارزش دلار حیاتی است. او افزود کاهش اعتماد به این نهاد موجب خواهد شد سرمایهگذاران تمایل کمتری به نگهداری داراییهای دلاری داشته باشند و این موضوع نظم مالی جهانی را تضعیف خواهد کرد. جیمی دیمون، مدیرعامل بانک JPMorgan Chase نیز با بیان اینکه استقلال فدرال رزرو «کاملاً حیاتی» است، هشدار داد دخالت سیاسی میتواند پیامدهای مخربی برای ثبات مالی به همراه داشته باشد.
بر اساس نظرسنجی اخیر روزنامه Financial Times از اقتصاددانان برجسته، بیش از ۹۰ درصد آنان بر این باورند که فشارهای سیاسی بر فدرال رزرو ریسکی جدی برای بازارها محسوب میشود. ۸۹ درصد از شرکتکنندگان در این نظرسنجی نیز اعلام کردند چنین فشارهایی اعتبار بانک مرکزی آمریکا را در سطح جهانی تضعیف میکند.
واکنشهای رسمی و پیامدهای احتمالی
در همین حال، وزیر خزانهداری ایالات متحده ضمن تأکید بر لزوم استقلال فدرال رزرو، به برخی از اشتباهات این نهاد اشاره کرد. او گفت هرچند استقلال بانک مرکزی باید محفوظ بماند، اما تصمیمهای نادرست نیز در گذشته وجود داشته است. این اظهارنظر نشان میدهد که حتی در سطح دولت نیز دیدگاههای متفاوتی نسبت به عملکرد فدرال رزرو مطرح است.
کارشناسان بینالمللی بر این باورند که تضعیف استقلال بانک مرکزی آمریکا میتواند به افزایش نرخ تورم، بیثباتی بازارهای ارز و کاهش اعتماد سرمایهگذاران بینالمللی منجر شود. برخی از تحلیلگران هشدار دادهاند که در صورت ادامه فشارها، احتمال خروج سرمایه از بازارهای مالی آمریکا افزایش خواهد یافت و این موضوع میتواند به کاهش جذابیت دلار در مقایسه با سایر ارزهای بینالمللی منجر شود.
همچنین نگرانیها درباره بازار اوراق قرضه دولتی آمریکا افزایش یافته است. کارشناسان میگویند هرگونه اقدام سیاسی علیه فدرال رزرو میتواند موجب افزایش هزینه استقراض دولت ایالات متحده شود، زیرا سرمایهگذاران در شرایط بیاعتمادی به دنبال نرخهای بازده بالاتر خواهند بود.
برخی دیگر از اقتصاددانان به نقش فدرال رزرو در مدیریت بحرانهای مالی گذشته اشاره کرده و گفتهاند این نهاد زمانی توانسته با موفقیت عمل کند که تصمیمهای خود را مستقل از ملاحظات سیاسی اتخاذ کرده است. آنان تاکید میکنند تضعیف این استقلال میتواند توانایی فدرال رزرو در مقابله با بحرانهای آتی را محدود کند.
با وجود این هشدارها، هنوز مشخص نیست فشارهای سیاسی چه تأثیری بر سیاستهای آتی فدرال رزرو خواهد گذاشت. سرمایهگذاران و فعالان اقتصادی جهانی با دقت تحولات را دنبال میکنند تا بتوانند در صورت تغییرات احتمالی، راهبردهای خود را در بازارهای مالی تنظیم کنند.
در مجموع فضای اقتصادی بینالمللی در هفتههای اخیر نشان داده است که موضوع استقلال فدرال رزرو به یکی از محورهای اصلی بحث در میان سیاستگذاران، سرمایهگذاران و اقتصاددانان تبدیل شده و انتظار میرود در ماههای آینده نیز توجه بازارها به این مسئله همچنان ادامه داشته باشد.
