آغاز تنش اقتصادی میان برزیل و آمریکا با اعمال تعرفه ۵۰ درصدی
در پی اعلام رسمی دولت آمریکا مبنی بر اعمال تعرفه وارداتی ۵۰ درصدی بر برخی کالاهای صادراتی برزیل، تنش اقتصادی میان دو کشور افزایش یافت. این تصمیم که توسط دونالد ترامپ، رئیسجمهور سابق آمریکا و نامزد پیشتاز انتخابات آتی اعلام شد، با واکنش تند و صریح دولت برزیل مواجه شد.
ترامپ روز چهارشنبه، ۹ ژوئیه ۲۰۲۵، اعلام کرد که از ابتدای ماه اوت سال جاری، واردات برخی کالاهای اساسی از برزیل از جمله گوشت، قهوه و آب پرتقال مشمول تعرفه جدید خواهد شد. او در بیانیهای اعلام کرد که این تصمیم در واکنش به رفتار دولت فعلی برزیل با ژائیر بولسونارو، رئیسجمهور سابق این کشور اتخاذ شده است.
ترامپ در اظهارات خود، دولت لولا دا سیلوا، رئیسجمهور فعلی برزیل را به رفتار سیاسی با بولسونارو متهم کرد و گفت که اقدامات قضایی اخیر علیه او «انگیزههای سیاسی» دارد. وی این رویکرد را تهدیدی برای دموکراسی توصیف کرد و اعلام کرد که سیاست تعرفهای جدید بخشی از پاسخ واشنگتن به این وضعیت خواهد بود.
در واکنش به این تصمیم، لوئیز ایناسیو لولا دا سیلوا، رئیسجمهور برزیل، ضمن محکوم کردن اقدامات یکجانبه اقتصادی آمریکا، اعلام کرد که کشورش در برابر هرگونه تهدید علیه منافع ملی خود ایستادگی خواهد کرد. او در یک کنفرانس خبری در برازیلیا تأکید کرد: «برزیل کشوری مستقل با نهادهای دموکراتیک قوی است و تحت قیمومیت هیچ کشوری قرار نمیگیرد.»
وی افزود: «هرگونه اقدام اقتصادی یکجانبه که برخلاف اصول تجارت آزاد باشد، با پاسخ متقابل، قاطع و فوری روبهرو خواهد شد.»
تنش میان دو کشور پس از برگزاری نشست اخیر سران گروه بریکس در ریودوژانیرو تشدید شد. در این نشست، برزیل بر لزوم تقویت همکاریهای اقتصادی میان کشورهای عضو بریکس و استقلال از نظامهای مالی غربی تأکید کرده بود. ترامپ این رویکرد را بهعنوان اقدامی علیه رهبری اقتصادی آمریکا قلمداد کرد و هشدار داد که کشورهایی که بهدنبال ایجاد ائتلافهای اقتصادی مستقل هستند، با پیامدهای اقتصادی جدی روبهرو خواهند شد.
همزمان با اعلام تعرفهها، بازارهای مالی برزیل واکنش منفی نشان دادند. ارزش پول ملی برزیل (رئال) در برابر دلار آمریکا کاهش یافت و شاخص سهام شرکتهای بزرگ صادراتمحور از جمله «پتروبراس» و «امبرائر» با افت قابل توجهی روبهرو شد. کارشناسان اقتصادی اعلام کردند که این کاهش ارزش میتواند تأثیر قابل توجهی بر تراز تجاری و درآمدهای صادراتی این کشور بگذارد.
دولت برزیل ضمن انتقاد از اقدام اخیر دولت آمریکا، سفیر ایالات متحده در برازیلیا را برای ارائه توضیحات احضار کرد. وزارت امور خارجه برزیل در بیانیهای رسمی اعلام کرد که تصمیم آمریکا برخلاف تعهدات بینالمللی در سازمان تجارت جهانی است و برزیل حق خود را برای اقدام قانونی و اعمال تدابیر متقابل محفوظ میداند.
از سوی دیگر، برخی تحلیلگران آمریکایی نسبت به تأثیر احتمالی این تصمیم بر بازار داخلی آمریکا هشدار دادهاند. برزیل یکی از تأمینکنندگان اصلی گوشت، قهوه و آب پرتقال برای بازار مصرفی ایالات متحده به شمار میرود و اعمال تعرفه ممکن است منجر به افزایش قیمت این کالاها در بازار داخلی آمریکا شود.
اتحادیه واردکنندگان مواد غذایی در آمریکا نیز با انتشار بیانیهای خواستار بازنگری در تصمیم اخیر شده و اعلام کرده است که افزایش تعرفهها منجر به فشار بر مصرفکنندگان آمریکایی خواهد شد. بهگفته این اتحادیه، تولید داخلی نمیتواند بهسرعت جایگزین واردات برزیل شود و این مسئله باعث کمبود و افزایش قیمتها خواهد شد.
در همین حال، اتاق بازرگانی برزیل-آمریکا نیز با انتشار بیانیهای اعلام کرد که این بحران میتواند بر حجم مبادلات تجاری دو کشور که در سال گذشته به بیش از ۷۰ میلیارد دلار رسیده بود، تأثیر منفی بگذارد. این نهاد خواستار گفتوگوهای فوری میان مقامات دو کشور برای جلوگیری از تشدید تنشها شد.
مقامات اقتصادی برزیل تأکید کردهاند که در صورت عدم عقبنشینی آمریکا از تصمیمات اخیر، برزیل نیز تدابیری مشابه در قبال واردات از ایالات متحده اتخاذ خواهد کرد. در حال حاضر، دولت برزیل در حال بررسی بستهای از اقدامات اقتصادی، مالی و تجاری بهعنوان پاسخ به سیاست تعرفهای آمریکاست.
در حالیکه هنوز زمان زیادی تا آغاز اجرای تعرفههای جدید باقی مانده است، اما واکنش بازارها و مقامات اقتصادی دو کشور نشان میدهد که این تصمیم ممکن است آغازگر یک جنگ اقتصادی جدید میان دو اقتصاد بزرگ نیمکره غربی باشد.
مقامات وزارت بازرگانی برزیل اعلام کردهاند که مذاکرات با شرکای اقتصادی دیگر از جمله چین، هند و روسیه برای تقویت صادرات جایگزین در حال انجام است. همچنین اعلام شده که دولت برزیل از ظرفیتهای حقوقی خود در سازمان تجارت جهانی برای پیگیری این موضوع استفاده خواهد کرد.
