مسکو «کابوس حقوقی» اروپا را آغاز کرد؛ شکایت چندصدمیلیارد دلاری روسیه از یوروکلیر
چند روز پس از تصمیم اتحادیه اروپا برای مسدودسازی نامحدود دارایی‌های روسیه، بانک مرکزی این کشور با ثبت شکایتی سنگین علیه شرکت یوروکلیر در دادگاهی در مسکو، پرونده‌ای چندصدمیلیارد دلاری را به جریان انداخت؛ اقدامی که می‌تواند آغاز یک رویارویی حقوقی گسترده و پرهزینه میان روسیه و اتحادیه اروپا باشد.
بر اساس گزارش‌ها، بانک مرکزی روسیه شکایتی رسمی را برای دریافت ۲۳۰ میلیارد دلار غرامت علیه یوروکلیر، بزرگ‌ترین شرکت سپرده‌گذاری و تسویه وجوه اروپا، در دادگاه تجاری مسکو ثبت کرده است. این شکایت در واکنش مستقیم به تصمیم اخیر اتحادیه اروپا درباره دارایی‌های مسدودشده روسیه مطرح شده است.
چند روز پیش، سران کشورهای عضو اتحادیه اروپا پس از ماه‌ها اختلاف‌نظر و کش‌وقوس‌های سیاسی، به توافق رسیدند که حدود ۲۱۰ میلیارد یورو از دارایی‌های بانک مرکزی روسیه را که پس از آغاز جنگ اوکراین در سال ۲۰۲۲ در اروپا مسدود شده‌اند، به‌صورت نامحدود بلوکه نگه دارند. این دارایی‌ها عمدتاً در یوروکلیر، شرکت مستقر در بلژیک، نگهداری می‌شوند.
به نوشته رویترز، این تصمیم اتحادیه اروپا نخستین گام عملی در مسیری است که مقام‌های روسیه پیش‌تر درباره پیامدهای آن هشدار داده بودند. مسکو بارها اعلام کرده بود که استفاده از دارایی‌های مسدودشده روسیه می‌تواند به یک «کابوس حقوقی» برای اروپا تبدیل شود و روسیه در واکنش، اقدامات حقوقی و تلافی‌جویانه انجام خواهد داد.
اتحادیه اروپا اعلام کرده است که قصد دارد از بخشی از این دارایی‌ها برای پشتیبانی از وام‌هایی استفاده کند که به‌منظور تامین نیازهای نظامی و غیرنظامی اوکراین در سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ در نظر گرفته شده‌اند. این تصمیم با مخالفت و واکنش شدید روسیه مواجه شده است.
رهبران اتحادیه اروپا روز جمعه توافق کردند دارایی‌های مسدودشده روسیه را به‌طور نامحدود نگه دارند. مقام‌های اروپایی استدلال کرده‌اند که این منابع باید در حمایت از اوکراین به کار گرفته شوند و در غیر این صورت، ممکن است روسیه در آینده تهدیدی علیه امنیت اروپا و ناتو باشد. مسکو این ادعاها را رد کرده است.
در همین حال، دادگاه تجاری مسکو اعلام کرده است که شکایت بانک مرکزی روسیه را در تاریخ ۱۲ دسامبر دریافت کرده است. در متن این شکایت، مطالبه ۱۸.۲ تریلیون روبل مطرح شده که معادل ارزش کامل دارایی‌های حاکمیتی روسیه مسدودشده در اروپا عنوان شده است.
بر اساس گزارش رویترز، کارشناسان حقوقی انتظار دارند دادگاه مسکو به‌سرعت حکمی علیه یوروکلیر صادر کند. در صورت صدور رای به نفع بانک مرکزی روسیه، این نهاد می‌تواند برای اجرای حکم، علیه دارایی‌های یوروکلیر در سایر حوزه‌های قضایی اقدام کند؛ به‌ویژه در کشورهایی که از نظر مسکو به‌عنوان کشورهای «دوست» شناخته می‌شوند.
روسیه پیش از این نیز بارها به اتحادیه اروپا هشدار داده بود که استفاده از ذخایر حاکمیتی این کشور را به‌منزله نقض حقوق مالکیت و سرقت می‌داند. مقام‌های روسیه اعلام کرده‌اند که چنین اقدامی اعتماد جهانی به نظام مالی اروپا، بانک‌های مرکزی و ارز یورو را تضعیف می‌کند.
بانک مرکزی روسیه همچنین اعلام کرده است که این پرونده را تنها به دادگاه‌های داخلی محدود نخواهد کرد و اجرای این برنامه‌ها را در دادگاه‌های ملی، مراجع قضایی کشورهای خارجی، سازمان‌های بین‌المللی، دیوان‌های داوری و سایر نهادهای قضایی بین‌المللی به چالش خواهد کشید.
در همین رابطه، کریل دیمیتریف، نماینده ویژه سرمایه‌گذاری ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، در گفت‌وگو با رویترز گفت: «کدام سرمایه‌گذار عاقلی دارایی‌های خود را در یوروکلیر، به یورو یا در اتحادیه اروپا نگه می‌دارد، وقتی بداند حقوق مالکیت رعایت نمی‌شود و دارایی‌ها می‌توانند به هر بهانه‌ای مصادره شوند؟»
این اظهارات در شرایطی مطرح شده است که مقام‌های روسیه بارها وعده داده‌اند در صورت اجرای برنامه‌های اتحادیه اروپا، اقدامات تلافی‌جویانه سختی از جمله توقیف دارایی‌های سرمایه‌گذاران خصوصی اروپایی در روسیه انجام خواهند داد.
از سوی دیگر، مدیران یوروکلیر نیز نسبت به پیامدهای این تصمیم هشدار داده‌اند. والری اوربین، مدیر ارشد اجرایی یوروکلیر، پیش‌تر اعلام کرده بود که بهره‌برداری از دارایی‌های مسدودشده روسیه می‌تواند تاثیر شدیدی بر بازارهای مالی جهانی داشته باشد و اعتماد سرمایه‌گذاران را نسبت به امنیت دارایی‌هایشان تضعیف کند.
اوربین گفته بود که توقیف یا استفاده از درآمد حاصل از این دارایی‌ها، پرسش‌های جدی درباره اطمینان حقوقی ایجاد می‌کند و نه‌تنها برای یوروکلیر، بلکه برای بازارهای مالی در سراسر جهان پیامدهای منفی به همراه خواهد داشت.
یوروکلیر یکی از بزرگ‌ترین تامین‌کنندگان خدمات تسویه وجوه در جهان محسوب می‌شود و طبق آمارهای منتشرشده، حدود ۳۷ تریلیون دلار دارایی را مدیریت می‌کند. این شرکت از ابتدای مطرح شدن برنامه‌های بروکسل برای استفاده از دارایی‌های مسدودشده روسیه، مخالفت خود را با این رویکرد اعلام کرده است.
بر اساس گزارش‌های موجود، شکایت بانک مرکزی روسیه علیه یوروکلیر، فصل تازه‌ای از تنش‌های حقوقی و مالی میان مسکو و اتحادیه اروپا را رقم زده است؛ تنشی که در ادامه تحولات جنگ اوکراین شکل گرفته و می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای نظام مالی بین‌المللی به همراه داشته باشد.
