رشد انرژیهای تجدیدپذیر نتوانست با افزایش تقاضای جهانی همگام شود
به گزارش خبرنگار ما، با وجود رشد قابل توجه منابع انرژی تجدیدپذیر مانند انرژی خورشیدی و بادی در سالهای اخیر، این رشد همچنان برای پاسخگویی به تقاضای فزاینده جهانی انرژی کافی نبوده و بخش عمده نیاز جهان همچنان توسط سوختهای فسیلی تأمین میشود. این روند موجب شده است که انتشار کربن در سطح جهانی همچنان در مسیر افزایشی باقی بماند.
بر اساس «گزارش بررسی آماری انرژی جهان ۲۰۲۵»، بسیاری از برآوردهای خوشبینانه سالهای گذشته، اثرگذاری انرژیهای تجدیدپذیر در کاهش مصرف سوختهای فسیلی را بیش از اندازه بزرگنمایی کردهاند. دادههای موجود نشان میدهد که در کشورهای غیرعضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، رشد انرژیهای تجدیدپذیر هنوز جایگزینی برای سوختهای فسیلی ایجاد نکرده و این منابع عمدتاً به عنوان مکمل در تأمین نیازهای رو به افزایش انرژی عمل میکنند.
طبق این گزارش، در سال ۲۰۲۴، مصرف جهانی انرژی به ۵۸۰ اگزاژول (EJ) رسید که از این میزان، سهم انرژیهای تجدیدپذیر فقط ۲۹.۹۷ اگزاژول معادل ۵.۲ درصد بود. این رقم در سال ۲۰۲۴ به ۳۲.۷۴ اگزاژول افزایش یافت اما سهم آن در کل مصرف جهانی تنها به ۵.۵ درصد رسید.
از رشد ۱۱.۹ اگزاژول تقاضای کل انرژی بین سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴، انرژیهای تجدیدپذیر فقط ۲.۷ اگزاژول، معادل حدود ۲۳ درصد، را تأمین کردند و بخش عمده این رشد توسط سوختهای فسیلی، بهویژه گاز طبیعی، که با ۴.۱ اگزاژول در صدر قرار داشت، جبران شد. این وضعیت باعث شد که حتی با رکوردشکنی تولید انرژیهای تجدیدپذیر، انتشار کربن در سال ۲۰۲۴ همچنان افزایش یابد.
کشورهای پیشرو در رشد انرژیهای تجدیدپذیر
در میان کشورها، برخی موفق شدهاند در تولید انرژیهای تجدیدپذیر از سوختهای فسیلی پیشی بگیرند. بر اساس دادههای سال ۲۰۲۴، کشورهایی مانند آرژانتین، هلند، لهستان، نیوزیلند، جمهوری چک، انگلیس و ژاپن رشد بالاتری در تولید انرژیهای تجدیدپذیر نسبت به رشد مصرف سوختهای فسیلی داشتهاند. در ایالات متحده، انرژیهای تجدیدپذیر حدود ۶۷ درصد از افزایش سالانه تقاضای انرژی را تأمین کردند که عملکردی بهتر از میانگین جهانی محسوب میشود، اما همچنان برای کاهش فاصله با سوختهای فسیلی نیاز به توسعه بیشتری دارد.
وضعیت چین و هند
در مقابل، کشورهایی مانند چین و هند همچنان سهم بالایی از مصرف جهانی زغالسنگ و گاز را به خود اختصاص میدهند و وابستگی خود به سوختهای کربنزا را افزایش دادهاند. این امر موجب شده است که انرژیهای تجدیدپذیر در سطح جهانی، بهجای جایگزین، به عنوان مکمل تقاضای رو به رشد عمل کنند و انتشار کربن همچنان در مسیر صعودی باقی بماند.
رشد انرژی خورشیدی
یکی از بخشهای موفق انرژیهای تجدیدپذیر، انرژی خورشیدی است. در سال ۲۰۲۴، تولید جهانی انرژی خورشیدی به ۷.۷ اگزاژول رسید که نسبت به سال ۲۰۲۳، رشد ۲۷.۵ درصدی را نشان میدهد. طی دهه گذشته، نرخ رشد مرکب سالانه انرژی خورشیدی به ۲۵.۸ درصد رسیده است که بالاترین نرخ رشد در میان منابع اصلی انرژی محسوب میشود.
کشورهای غیرعضو OECD در سال گذشته ۵۷ درصد از کل برق خورشیدی جهان را تولید کردند. چین بهتنهایی سه اگزاژول برق خورشیدی تولید کرد که معادل حدود ۴۰ درصد از کل تولید جهانی است. در هند، تولید انرژی خورشیدی از ۰.۰۲ اگزاژول در سال ۲۰۱۴ به ۰.۵ اگزاژول در سال ۲۰۲۴ افزایش یافته که رشدی ۲۳ برابری را نشان میدهد. ایالات متحده نیز با تولید ۱.۱ اگزاژول برق خورشیدی، سهمی معادل ۱۴.۶ درصد از کل تولید جهانی داشته است، هرچند نرخ رشد دهساله آن ۲۴.۴ درصد بوده و از میانگین جهانی عقب مانده است.
روند انرژی بادی
تولید انرژی بادی در سال ۲۰۲۴ به ۹ اگزاژول رسید. اگرچه این میزان تولید چشمگیر است، اما نرخ رشد مرکب سالانه آن تنها ۷.۲ درصد بوده که بسیار کمتر از نرخ رشد انرژی خورشیدی است. چین با تولید ۳.۶ اگزاژول انرژی بادی، بالاتر از مجموع تولید آمریکا و اتحادیه اروپا قرار گرفت. آمریکا نیز با ۱.۷ اگزاژول در رتبه دوم جهان قرار دارد و انرژی بادی حدود ۱۰ درصد برق این کشور را تأمین میکند. اروپا نیز به واسطه سرمایهگذاریهای بلندمدت، به ویژه در بخش فراساحلی، همچنان پیشتاز تولید انرژی بادی نسبت به خورشیدی است.
وضعیت انرژی برقآبی
انرژی برقآبی با تولید ۱۶ اگزاژول در سال ۲۰۲۴ همچنان سهم مهمی در سبد انرژی تجدیدپذیر جهان دارد اما رشد سالانه آن در دهه گذشته تنها ۱.۴ درصد بوده است. این محدودیت به دلیل شرایط جغرافیایی، دغدغههای زیستمحیطی و کاهش بازدهی ظرفیتهای جدید ایجاد شده است. در کشورهایی مانند نروژ، سوئد، برزیل و کانادا، انرژی برقآبی هنوز بیش از ۱۰ درصد از تقاضای کل انرژی را پوشش میدهد.
تغییر توازن بین کشورهای توسعهیافته و در حال توسعه
بررسیها نشان میدهد که سهم کشورهای غیرعضو OECD در تولید برق تجدیدپذیر غیرآبی اکنون از کشورهای عضو پیشی گرفته است. این رشد سریع علاوه بر اهداف زیستمحیطی، به دلایل اقتصادی نیز اتفاق افتاده است. کاهش هزینههای تولید و ایجاد فرصتهای شغلی داخلی، از عوامل کلیدی توسعه انرژیهای تجدیدپذیر در کشورهای در حال توسعه به شمار میرود.
جمعبندی آماری
دادههای موجود حاکی از آن است که با وجود رشد سریع، انرژیهای تجدیدپذیر هنوز نتوانستهاند تغییر قابل توجهی در سهم جهانی سوختهای فسیلی ایجاد کنند. رشد تقاضای جهانی انرژی، از رشد ظرفیتهای تجدیدپذیر پیشی گرفته و سوختهای فسیلی همچنان جایگاه اصلی خود را در سبد انرژی جهان حفظ کردهاند.
